Schriftelijke vragen : Amerikaanse zorgdeals met Afrikaanse landen

Vraag 1

Hoe beoordeelt u de berichtgeving dat de Verenigde Staten met inmiddels 27 landen
in Afrika en Zuid-Amerika zorgdeals hebben gesloten, waarbij toegang tot gezondheidsdata
over virusuitbraken onderdeel is van de afspraken?1

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het morele en geopolitieke risico dat kwetsbare landen, die door
eerdere bezuinigingen op ontwikkelingshulp financieel in de knel zijn gekomen, feitelijk
worden gedwongen om zeer vergaande voorwaarden te accepteren om essentiële hiv-, tuberculose-
of ebolazorg overeind te houden?

Vraag 3

Deelt u de mening dat gezondheidsdata over nieuwe virusuitbraken geen onderhandelingsmiddel
of verdienmodel mogen worden, maar in de eerste plaats ten dienste moeten staan van
mondiale volksgezondheid en een snelle, eerlijke pandemiebestrijding? Zo nee, waarom
niet?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u het risico dat deze Amerikaanse zorgdeals de internationale samenwerking
binnen de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ondermijnen, doordat landen data rechtstreeks
met de VS delen in plaats van via multilaterale structuren?

Vraag 5

Klopt het dat nog onduidelijk is of deze zorgdeals exclusief zijn, en dus kunnen betekenen
dat betrokken landen gezondheidsdata niet of minder vrij met de WHO kunnen delen?
Bent u bereid dit te laten uitzoeken?

Vraag 6

Welke gevolgen kunnen deze deals hebben voor de lopende onderhandelingen in Genève
over de uitwisseling van virusinformatie in het kader van het pandemieverdrag?

Vraag 7

Welke inzet pleegt Nederland op dit moment, bilateraal en in EU-verband, om juist
multilaterale samenwerking op het gebied van pandemische paraatheid, datadeling en
eerlijke toegang tot vaccins te versterken?

Vraag 8

Hoe kijkt u aan tegen het voorbeeld van Zambia, waar zorgsteun ook wordt gekoppeld
aan mijnbouwbelangen van Amerikaanse bedrijven? Vindt u het wenselijk dat ontwikkelings-
en gezondheidssteun op deze manier wordt verbonden aan strategische grondstoffenbelangen?

Vraag 9

Hoe beoordeelt u de signalen dat in landen als Kenia toegang tot complete patiëntensystemen
wordt verlangd en dat hierover ook privacyrechtelijke bezwaren zijn gerezen? Vindt
u dat internationale gezondheidssteun altijd moet voldoen aan heldere normen voor
databescherming, soevereiniteit en proportionaliteit?

Vraag 10

Bent u bereid in EU-verband te pleiten voor een gezamenlijke Europese lijn waarin
wordt uitgesproken dat mondiale gezondheidsdata, pandemische paraatheid en toegang
tot vaccins niet via bilaterale machtsverhoudingen mogen worden uitgehold? Zo nee,
waarom niet?

Vraag 11

Kunt u aangeven hoe u de aangenomen motie Van Ark c.s. uit gaat voeren, waarin verzocht
is in kaart te brengen op welke wijze substantiële schuldverlichting in combinatie
met innovatieve oplossingen zoals «schuld in ruil voor zorg»-programma’s en publiek-private
matching funds vorm zou kunnen krijgen en hoe dit zou kunnen bijdragen aan de zelfredzaamheid
van Afrikaanse landen? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?2

Vraag 12

Kunt u aangeven of – en zo ja, hoe – Nederland via de EU, de WHO of andere multilaterale
fondsen op andere manieren kan bijdragen aan het versterken van gezondheidssystemen
in Afrikaanse landen, zodat zij minder afhankelijk worden van dit soort onevenwichtige
deals?

Vraag 13

Bent u bereid de Kamer te informeren over de manier waarop Nederland zich de komende
maanden in EU-, WHO- en VN-verband zal inzetten om eerlijke datadeling, sterke gezondheidssystemen
en gelijke toegang tot medische tegenmaatregelen te beschermen?