Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boelsma-Hoekstra en Vellinga-Beemsterboer over het bericht «Zorgen over blinde vlekken in het werkingsgebied van incidentenbestrij dingscontracten in het Waddenzeegebied»

Antwoord van Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 30 maart
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de toegenomen risico’s op calamiteiten op de Waddenzee en de huidige
dekking van de incidentenbestrijdingsplan Waddenzee, als gevolg van steeds intensiever
gebruik?1

Antwoord 1

Ik ben bekend met het intensieve gebruik van de Waddenzee en dat dit risico's met
zich meebrengt voor het ontstaan van calamiteiten.

Calamiteiten worden zo goed mogelijk bestreden door te werken met incidentbestrijdingsplannen
(IBP’s) die regelmatig geoefend worden door de hierbij betrokken partijen.

In IBP’s wordt beschreven hoe de ketenpartners samenwerken en wie bij welk type incident
verantwoordelijk is. Veiligheidsregio Fryslân beheert het IBP Waddenzee en Eems-Dollard
namens de samenwerkende veiligheidsregio’s Noord-Holland Noord, Groningen en Fryslân.
Rijkswaterstaat is een van de deelnemende partijen en heeft daarvoor twee contracten
afgesloten met marktpartijen:

– één contract voor o.a. het opruimen van kustverontreiniging van Noordzeestranden.

– één contract voor het opruimen van verontreinigingen aan de zuidkant van onder andere
de Waddeneilanden, Waddenzee, Fryslân en Groningen.

Vraag 2

Heeft u met betrokken partijen, zoals uitvoerende aannemers en beheerders, gesproken
over het feit dat de platen ’t Rif, de Noorderhaaks en de Rottums (Rottumeroog en
Rottumerplaat) niet in het incidentenbestrijdingplan Waddenzee zijn opgenomen en dat
Terschelling en Vlieland niet onder de Noordzeestrandencontracten vallen?

Antwoord 2

Er is regulier contact met betrokken aannemers en beheerders over het incidentmanagement
in het gebied. De gehele Waddenzee valt onder het IBP Waddenzee en Eems-Dollard. Ook
de platen ’t Rif, de Noorderhaaks en de Rottums (Rottumeroog en Rottumerplaat) vallen
hier voor het grootste deel onder. Een klein gedeelte valt onder het IBP Noordzee.

Het IBP Waddenzee en Eems-Dollard valt onder de verantwoordelijkheid van de Veiligheidsregio
Fryslân, het IBP Noordzee onder die van Rijkswaterstaat. Beide organisaties nemen
actief deel aan de Coördinatieregeling Waddenzee (CRW). Dit is een netwerk van diverse
organisaties, zoals veiligheidsregio's, gemeenten, Kustwacht en Rijkswaterstaat, dat
gezamenlijk verantwoordelijk is voor de incident- en rampenbestrijding op de Waddenzee.
Deze regeling zorgt ervoor dat alle betrokken partijen direct kunnen handelen wanneer
zich een incident voordoet op de Waddenzee.

Terschelling en Vlieland vallen voor de noordzijde onder de Noordzeestrandencontracten
en voor de zuidzijde onder de Waddenzeecontracten.

Vraag 3

Waarom zijn de voornoemde Waddenplaten en -eilanden niet gedekt door deze contracten?

Antwoord 3

Voor de bewoonde gebieden zijn er vooraf contracten afgesloten met aannemers voor
incidentbestrijding (Noordzeestrandcontracten en Waddenzeecontracten). Terschelling
en Vlieland vallen voor de noordzijde onder de Noordzeestrandcontracten en voor de
zuidzijde onder de Waddenzeecontracten.

Voor de onbewoonde gebieden – ’t Rif, de Noorderhaaks, Rottumeroog en Rottumerplaat –
geldt dat op voorhand contracteren te hoge kosten met zich meebrengt. Hier wordt bij
incidenten maatwerk toegepast en per incident de meest geschikte maatregel genomen
en/of partij gecontracteerd. In alle gevallen vindt er dus incidentbestrijding plaats,
maar in het ene geval gebeurt dit op basis van contractering vooraf en in het andere
geval op basis van een individuele opdracht per incident.

Vraag 4

Welke maatregelen bent u van plan te nemen om te voorkomen dat bij een calamiteit
op onbewoonde platen of niet-gecontracteerde eilanden vertraging ontstaat in de inzet
van materieel en personeel?

Antwoord 4

Er zijn momenteel voldoende middelen om een calamiteit effectief te bestrijden en
daarom ben ik niet voornemens extra maatregelen te nemen. Bij een calamiteit die zijn
oorsprong op de Waddenzee of Noordzee heeft, treedt een incidentbestrijdingsteam op.
Zo’n team heeft de beschikking over vooraf gecontracteerde aannemers om bijvoorbeeld
olie op zee op te ruimen, stranden op te ruimen en vogels te verzorgen. Daarnaast
heeft de voorzitter van het incidentbestrijdingsteam ruime bevoegdheid om op dat moment
maatregelen te nemen (zoals het contracteren van andere partijen) als de situatie
daar om vraagt. Hierbij is alles erop ingericht om de gevolgen van een calamiteit
zo snel mogelijk en zo veel mogelijk te beperken.

Vraag 5

Zou u in kaart willen brengen welke risico’s dit met zich meebrengt voor natuur en
veiligheid in de Rottumerplaat, Rottumeroog, Terschelling, Vlieland, ’t Rif en de
Noorderhaaks?

Antwoord 5

De in de vorige antwoorden beschreven werkwijze geeft geen aanleiding om risico's
in kaart te brengen voor genoemde gebieden.

Vraag 6

Welke normen en responstijden gelden bij mogelijke calamiteiten in het Waddengebied?

Antwoord 6

Voor het Waddengebied wordt een algemene responstijd van 1 uur nagestreefd voor verkenning
en verificatie van een gemeld incident. Bij drijvende verontreinigingen wordt nagestreefd
om a) uiterlijk 2 uur na een melding tot maatregelen over te gaan die verdere verspreiding
moeten voorkomen en b) uiterlijk 6 uur na een melding te beginnen met het opruimen
van de verontreiniging.

Deze streefwaarden zijn opgenomen in het Uitvoeringskader Bestrijding Olieverontreiniging
Rijkswateren (UBOR) dat beschikbaar is via www.noordzeeloket.nl.

Vraag 7

Kunt u in kaart brengen in hoeverre de huidige organisatie en contractstructuur voldoen aan deze normen voor een effectieve en tijdige inzet bij incidenten
op de Waddenzee? Indien blijkt dat hier tekortkomingen in bestaan: op welke wijze
en binnen welk tijdpad bent u voornemens dit te verbeteren?

Antwoord 7

De wijze waarop het incidentmanagement op de Waddenzee is georganiseerd, inclusief
de daarvoor afgesloten contracten, voorziet in een effectieve en tijdige inzet bij
incidenten. Dit is ook bevestigd door een audit die de Internationale Maritieme Organisatie
(IMO) in 2023 heeft uitgevoerd.

Vraag 8

Bent u bereid hierin actief op te trekken met relevante partners zoals regionale overheden,
hulpdiensten en andere betrokken organisaties, om te waarborgen dat bij calamiteiten
in het Waddengebied snel en effectief kan worden opgetreden?

Antwoord 8

Bij het opstellen van en oefenen met de IBP’s en tijdens calamiteiten zelf werken
we zoveel mogelijk samen met relevante partners zoals regionale overheden, veiligheidsregio's,
hulpdiensten en andere betrokken organisaties, zoals staat beschreven in de IBP's.
Daarnaast neemt Rijkswaterstaat actief deel aan de Coördinatieregeling Waddenzee (CRW)
die ervoor zorgt dat alle betrokken partijen direct kunnen handelen wanneer zich een
incident voordoet op de Waddenzee. Zie ook antwoord 2.