Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over de reorganisaties aan de Nederlandse universiteiten

Antwoord van Minister Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen 25 maart
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de reorganisaties aan de Nederlandse universiteiten de afgelopen
(vijf) jaren?

Antwoord 1

Ja, ik ben ermee bekend dat diverse Nederlandse universiteiten reorganisaties hebben
aangekondigd in recente jaren.

Vraag 2

Weet u wellicht ongeveer hoeveel academici daarbij hun baan hebben verloren en kunt
u daarvan een overzicht verschaffen per vakgebied?

Antwoord 2

Nee, deze informatie is bij mij niet bekend. Ik beschik niet over een overzicht van
reorganisaties en ontslagen aan kennisinstellingen. UNL geeft aan dat het uiteindelijke
aantal gedwongen ontslagen als gevolg van recente reorganisaties beperkt lijkt te
blijven vanwege natuurlijk verloop, mobiliteit en individuele afspraken. Wel wijst
UNL op een verlies aan fte’s voor ondersteunende en wetenschappelijke taken. UNL kan
niet aangeven om hoeveel fte’s het gaat. Op verschillende plekken is er sprake van
een vacaturestop.

Vraag 3

Beseft u dat met het ontslag van deze academici veel kennis voor de Nederlandse universiteiten
en wetenschap verloren dreigt te gaan en beseft u ook hoeveel manjaren en miljoenen
euro’s aan investeringen met het ontslag van deze academici verloren gaan?

Antwoord 3

Ik besef dat er door ontslag van academici bij een reorganisatie kennis en kunde verloren
kan gaan. Tegelijkertijd kunnen vertrekkende academici hun opgedane kennis en kunde
elders in de samenleving inzetten. Daarnaast kunnen universiteiten borgingsmaatregelen
nemen om de negatieve gevolgen zoveel mogelijk te beperken.

Vraag 4

Beseft u dat daarmee ook de positie van Nederland in internationale netwerken wordt
verzwakt?

Antwoord 4

Zoals eerder benoemd, geeft UNL aan dat het aantal gedwongen ontslagen beperkt lijkt
te blijven. Los daarvan kunnen de bezuinigingen op onderzoek en wetenschap van het
vorige kabinet een rol spelen in de internationale positie van Nederland. Met de investeringen
van het nieuwe kabinet in onderzoek en wetenschap hoop ik hierin het tij te keren.

Vraag 5

Bent u bekend met het Tulp Fonds van De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk
Onderzoek (NWO) dat (onder andere) als doel heeft wetenschappers die in het buitenland
zijn ontslagen naar Nederland te halen?

Antwoord 5

Ja. Mijn ambtsvoorganger heeft NWO vorig jaar gevraagd om het Tulp Fonds op te richten
vanwege geopolitieke ontwikkelingen in relatie tot de wereldwijde strijd om talent.
Het doel van het fonds is het aantrekken van internationale topwetenschappers op terreinen
die van evident belang zijn voor Nederland en Europa. Hiermee draagt het instrument
bij aan de strategische autonomie, het concurrentievermogen en de weerbaarheid van
Nederland en Europa. Uw Kamer is op 20 maart 2025, 10 juli 2025, 30 oktober 2025 en
9 december 2025 over het Tulp Fonds geïnformeerd.1 Niet alleen Nederland zet nu extra in op het aantrekken van internationaal wetenschappelijk
talent, ook de Europese Unie en een aantal landen om ons heen zoals Frankrijk, het
Verenigd Koninkrijk en Duitsland doen dit.

Vraag 6

Bent u het ermee eens dat voordat een dergelijk fonds wordt ingezet om bedreigde buitenlandse
wetenschappers naar Nederland te halen, beter eerst kan worden ingezet om ontslagen
Nederlandse wetenschappers voor de wetenschap in ons land te behouden? Ze nee, waarom
niet?

Antwoord 6

Ons land kent wetenschap van topniveau en is rijk aan excellente onderzoekers. Om
dat zo te houden, moeten we wetenschappelijk talent aantrekken, behouden en ontwikkelen,
van eigen bodem én van over de grens. Talent uit eigen land draagt bij aan het behoud
van gespecialiseerde kennis, continuïteit in wetenschappelijk onderzoek en aandacht
voor lokale vraagstukken. Buitenlands talent zorgt voor nieuwe perspectieven en toegang
tot internationale netwerken en in het buitenland ontwikkelde kennis. De hoge kwaliteit
van de Nederlandse wetenschap wordt in verband gebracht met een goede inbedding in
de internationale onderzoeksgemeenschap en toegang tot internationale infrastructuren.2 Met het Tulp Fonds wordt ingespeeld op een kans die zich vanwege geopolitieke ontwikkelingen
voordoet. Juist omdat de kennisinstellingen niet het vermogen hadden om hier zelf
op in te spelen, lag er een rol voor mijn ministerie. Op dit moment is de uitwerking
van het Tulp Fonds nog niet bekend. Kennisinstellingen kunnen tot 31 maart 2026 voordrachten
indienen. Ik ben blij dat het huidige kabinet ervoor kiest om te investeren in onderzoek
en wetenschap, waardoor de kennisinstellingen weer meer ruimte krijgen voor het aantrekken,
ontwikkelen en behouden van talent. De verantwoordelijkheid om deze ruimte in te vullen
ligt primair bij de kennisinstellingen in hun rol als werkgever.

Vraag 7

Hoe rechtvaardigt u dan het ontslaan van Nederlandse wetenschappers terwijl tegelijkertijd
met Nederlands belastinggeld wetenschappers die in het buitenland zijn ontslagen naar
Nederland worden gehaald?

Antwoord 7

Zie mijn antwoord op vraag 6.