Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Dassen en Kathmann over het bericht ‘Franse Autoriteiten doen inval bij X-vestiging in Parijs'

Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) en van Staatssecretaris Aerdts
(Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 23 maart 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2025–2026, nr. 1179.

Vraag 1

Bent u bekend met het NOS-bericht «Franse autoriteiten doen inval bij X-vestiging
in Parijs»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Hoe beoordeelt u de inval van de Franse autoriteiten in een kantoor van het sociale
mediaplatform X?

Hoe plaatst u deze inval in het bredere onderzoek van het Franse OM en Interpol naar
de de AI-chatbot Grok, seksuele deepfakes, het in bezit hebben en verspreiden van
seksueel kindermisbruikmateriaal en holocaustontkenning op X?

Antwoord 2 en 3

Het is niet aan ons om de inval van de Franse autoriteiten te beoordelen. Het kabinet
doet geen uitspraken over specifieke (strafrechtelijke) onderzoeken. Dit geldt ook
voor (strafrechtelijke) onderzoeken die in het buitenland plaatsvinden.

Vraag 4

Bent u van plan steun uit te spreken voor dit onderzoek en eventuele maatregelen op
Europees niveau toe te passen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Het kabinet gaat ervan uit dat het Franse Openbaar Ministerie en Interpol de juiste
gronden hebben om een dergelijk onderzoek te starten en eventuele vervolgstappen te
overwegen. Zie het antwoord op vraag 2.

Onder de Digital Service Act (DSA) wordt X aangemerkt als zeer groot online platform.
Bij zeer grote online platforms heeft de Europese Commissie de primaire bevoegdheid
voor het toezicht op en de handhaving van de DSA. De Europese Commissie is hier dus
aan zet en zij is op 26 januari jl., naar aanleiding van de berichtgeving over AI-chatbot
Grok, een onderzoek gestart.2 Als de Europese Commissie concludeert dat X de DSA heeft overtreden, kan zij verdere
handhavingsmaatregelen nemen, zoals de vaststelling van een besluit tot niet-naleving
en de oplegging van een boete, net zoals de Europese Commissie dat begin december
2025 al heeft gedaan jegens X.

Vraag 5

Maakt X zich naar uw inzicht ook schuldig aan strafbare feiten door politieke inmenging
te faciliteren, algoritmen aan te passen, data illegaal te verzamelen, en de AI-chatbot
Grok seksuele deepfakes en kindermisbruikmateriaal te laten genereren?

Antwoord 5

Het is niet aan ons als bewindspersonen om dat te beoordelen. Zie de antwoorden op
de vragen 2–4.

Vraag 6

Als blijkt dat X (vermoedelijk) tegen de Nederlandse wet- en regelgeving handelt,
welke mogelijkheden heeft u om tegen het bedrijf op te treden?

Antwoord 6

Bij de beantwoording van deze vraag gaan wij in op de meest relevante wetgeving die
in Nederland van toepassing is, omdat op dit moment niet duidelijk is wat de exacte
aanleiding is voor de Franse inval bij X en welke regelgeving X volgens het Franse
OM zou hebben geschonden.

Strafrechtelijk kan in Nederland de officier van justitie op grond van artikel 125p
van het Wetboek van Strafvordering (Sv) aan een aanbieder van een communicatiedienst
bevelen om strafbare online content ontoegankelijk te maken. Een dergelijk bevel kan,
kort gezegd, worden gegeven als sprake is van een strafbaar feit waarvoor voorlopige
hechtenis is toegelaten, ter beëindiging van dat strafbare feit en/of ter voorkoming
van nieuwe strafbare feiten. Van deze mogelijkheid wordt beperkt gebruik gemaakt,
omdat de politie en het Openbaar Ministerie ook gebruik kunnen maken van verwijderverzoeken
op basis van de zelfreguleringsmogelijkheden. Deze zijn in de praktijk vaak sneller.
Een aanbieder die niet voldoet aan een dergelijk bevel onder 125p Sv kan strafrechtelijk
aansprakelijk zijn (artikel 54a van het Wetboek van Strafrecht).

De Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) is bevoegd
om aanbieders van communicatiediensten die in Nederland zijn gevestigd of die beeldmateriaal
van seksueel kindermisbruik op Nederlands grondgebied hebben opgeslagen, te verplichten
om dergelijk materiaal ontoegankelijk te maken of te verwijderen. Als aanbieders van
communicatiediensten niet aan deze verplichting voldoen, kan de ATKM bestuursrechtelijk
handhaven. De ATKM kan in dat geval een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete
opleggen, die kan oplopen tot 10% van de jaarlijkse omzet van de onderneming. Als
en voor zover X kwalificeert als aanbieder van communicatiediensten en het beeldmateriaal
van seksueel kindermisbruik op Nederlands grondgebied heeft opgeslagen, zou de ATKM
daartegen mogelijk kunnen optreden tegen de verspreiding van het materiaal.

Daarnaast hebben gebruikers van X de mogelijkheid om, naast het doorlopen van de interne
klachtenafhandelingsprocedure bij een aanbieder, een gerechtelijke procedure te starten.

Ook is de DSA in Nederland van toepassing. Zoals vermeld in het antwoord op vraag 4,
is in het geval van X de Europese Commissie op grond van de DSA primair bevoegd om
handhavend op te treden ten aanzien van de DSA en niet de ACM (de Nederlandse toezichthouder
op de DSA). Wel heeft de ACM, als nationale toezichthouder, de mogelijkheid om een
signaal af te geven richting de Europese Commissie en/of de digitaledienstencoördinator
van de plaats van vestiging van X. In dit geval is dat de Ierse toezichthouder, omdat
het Europese hoofdkantoor van X is gevestigd in Ierland.

De Europese Commissie kan als bevoegd toezichthouder een onderzoek instellen en onder
andere sancties opleggen tot 6% van de wereldwijde omzet in het voorgaande boekjaar.
Daarnaast kunnen zij een last onder dwangsom opleggen.

Op grond van artikel 82 DSA kan de Europese Commissie als ultimum remedium, onder
strikte voorwaarden, de digitaledienstencoördinator van de plaats van vestiging van
de betrokken aanbieder van het zeer grote onlineplatform, verzoeken om op te treden
krachtens artikel 51, derde lid van de DSA en de bevoegde gerechtelijke autoriteit
van zijn lidstaat vragen de toegang tot het platform tijdelijk te beperken. Zoals
hierboven vermeld, is in het geval van X de Ierse toezichthouder de bevoegde digitaledienstencoördinator.

Vraag 7

Op welke manier draagt u bij aan onderzoeken en juridische stappen die worden gezet
door de Europese Commissie en EU-lidstaten? Zo niet, ziet u mogelijkheden om expertise
te verlenen aan deze acties?

Antwoord 7

Indien de vraag betrekking heeft op de handhavingsprocedure tegen X door de Europese
Commissie onder de DSA, dan geldt dat zij in de verordening de bevoegdheden toegekend
heeft gekregen die nodig zijn voor effectief toezicht en handhaving.

Op nationaal niveau hebben we de Autoriteit Consument en Markt en de Autoriteit Persoonsgegevens
ook voorzien van de bevoegdheden die zij nodig hebben om onderzoeken te kunnen verrichten
en juridische stappen te zetten.

Bij de uitvoering van hun taak zijn toezichthouders onafhankelijk. Het past dan niet
als wij ons mengen in onderzoeken of juridische stappen. Dit geldt ook voor onderzoeken
en juridische stappen die door toezichthouders in het buitenland worden gezet. Mochten
de toezichthouders echter om hulp vragen dan sta ik daar uiteraard welwillend tegenover,
mits het hun onafhankelijkheid niet schaadt. Zoals in het antwoord op vraag 4 is aangegeven,
geldt in algemene zin dat de ACM goed contact onderhoudt met de Europese Commissie
en andere lidstaten en, indien relevant, signalen kan delen ook wanneer een aanbieder
niet in Nederland is gevestigd.

Vraag 8

Kunt u reflecteren op het besluit van het kantoor van de Franse openbaar aanklager
om van X af te stappen? Ziet u dit als een terechte en effectieve reactie op de recente
ontwikkelingen?

Antwoord 8

Het kabinet treedt niet in besluiten van buitenlandse opsporingsautoriteiten of het
openbaar ministerie. Het is aan de Franse autoriteiten om in het kader van hun eigen
onderzoek afwegingen te maken over hun werkwijze en eventuele maatregelen.

Vraag 9

Ontvangen Nederlandse autoriteiten eveneens klachten over de AI-chatbot Grok? Zo ja,
hoe veel? Geven deze klachten aanleiding om ook in Nederland juridische stappen te
zetten tegen X?

Antwoord 9

Recent hebben wij u geïnformeerd over het standpunt van het kabinet omtrent de verontrustende
toename aan «deepnudes» via applicaties zoals GROK en de grote impact die dit heeft
op slachtoffers en hun omgeving. Hierin staat voorop dat wij dit zeer onwenselijk
vinden.3

Slachtoffers kunnen bij verschillende organisaties, zoals Slachtofferhulp Nederland
(SHN), Centrum Seksueel Geweld (CSG) en Offlimits, terecht voor hulp. Als het slachtoffer
overweegt een melding te maken of aangifte te doen, kan deze terecht bij de politie.
Genoemde hulporganisaties kunnen slachtoffers hierover informeren of hierbij ondersteunen.

Bij bovengenoemde hulporganisaties is niet bekend of er ook Nederlanders zijn die
slachtoffer zijn geworden van de AI-naaktbeelden, die specifiek met de AI-Chatbot
Grok zijn gegenereerd. Dit komt omdat bij meldingen die door slachtoffers worden gedaan
bij SHN en CSG, in de registratie geen onderscheid wordt gemaakt naar misbruik van
echt dan wel AI-gegenereerd beeldmateriaal. Bij meldingen die door slachtoffers worden
gedaan bij Offlimits, wordt in de registratie wel onderscheid gemaakt tussen echt
en AI-gegenereerd beeldmateriaal, maar wordt niet geregistreerd met welke specifieke
AI-applicatie, zoals bijvoorbeeld de AI-chatbot Grok, de afbeeldingen zijn gegenereerd.

De politie heeft in de afgelopen twee maanden wel een toename gezien in de hoeveelheid
meldingen die vanuit platforms wordt gedaan over uploads naar AI-chatbot Grok. Mogelijk
zijn er slachtoffers die zelf melding hebben gedaan bij de politie, maar dit is niet
goed uit de registratie te halen, omdat de melding onder verschillende delictsoorten
kan worden geregistreerd.

Bovenstaande geeft vooralsnog geen aanleiding om ook in Nederland juridische stappen
te zetten tegen X.

Vraag 10

Bent u voornemens om naar aanleiding van het Franse onderzoek en recente berichtgeving4 over democratische ondermijning als gevolg van X om ook van het platform af te stappen?
Waarom wel of niet?

Antwoord 10

Het bereiken en informeren van zoveel mogelijk mensen, juist ook groepen die via traditionele
media minder goed kunnen worden bereikt, en hen in staat stellen kennis te nemen van
overheidsinformatie, weegt zwaar. Daarom kiezen wij altijd voor een mix aan online
en offline kanalen. Dagelijks maken miljoenen Nederlanders gebruik van sociale media,
waaronder het platform X. Het platform is daarmee voor de rijksoverheid een belangrijk
middel om veel mensen te bereiken en informeren.

We zijn continu op zoek naar de juiste manier hoe we inwoners kunnen bereiken. In
die zoektocht hebben de ontwikkelingen op sociale media, waaronder X, onze aandacht.

Vraag 11

Kunt u, om de afhankelijkheid van X voor overheidscommunicatie te doorbreken, toezeggen
dat overheidscommunicatie voortaan op alle veelgebruikte alternatieve media én op
de eigen overheidswebsites plaatsvindt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

De rijksoverheid verkent doorlopend mogelijkheden en middelen waarmee zoveel mogelijk
mensen kunnen worden bereikt. Sociale mediaplatformen en andere (nieuwe) kanalen maken
hiervan onderdeel uit. Afhankelijk van de doelgroep en het onderwerp worden ook veelgebruikte
kanalen als LinkedIn en Instagram ingezet. Daarnaast wordt via social.overheid.nl
gewerkt aan het ontwikkelen van een eigen sociale mediaplatform waar Mastodon draait
op een overheidsserver en waar geen gebruik wordt gemaakt van schadelijke algoritmes
en de privacy van de gebruikers wordt beschermd. Momenteel is de Staatssecretaris
van Economische Zaken al aanwezig op Mastodon. Ook hoeven mensen geen account aan
te maken om overheidsinformatie te kunnen lezen. We verkennen daarnaast de aanwezigheid
op BlueSky, waar sinds het aantreden van het nieuwe kabinet al meerdere bewindspersonen
actief op zijn. Het is op dit moment echter met het oog op bereik nog geen volwaardig
alternatief voor de omvangrijkste sociale mediaplatforms.

De rijksoverheid biedt (beleids)informatie in beginsel altijd op de eigen websites
aan zodat mensen vrij toegang hebben tot de informatie van de rijksoverheid.

Vraag 12

Heeft u reeds gekeken naar de mogelijkheid om alternatieve communicatieplatforms voor
X te gebruiken, zoals toegezegd tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2025?5

Antwoord 12

Zie het antwoord op vraag 11.

Vraag 13

Wat zijn de uiterlijke consequenties voor X als het platform willens en wetens blijft
handelen tegen de Europese wet- en regelgeving in, en als dit blijkt uit de lopende
onderzoeken? Bent u bereid in het uiterste geval te pleiten voor een Europees verbod
op het platform?

Antwoord 13

Met betrekking tot de vraag hoe nationaal kan worden opgetreden indien X willens en
wetens handelt tegen de Europese wet- en regelgeving, verwijzen wij naar het antwoord
op vraag 6.

Indien de vraag betrekking heeft op de overtreding van de DSA, dan kan de Europese
Commissie onder meer een boete opleggen ter hoogte van 6% van de wereldwijde jaaromzet
van X. Daarnaast kan ze een dwangsom opleggen of aanbieders onder verscherpt toezicht
plaatsen. In bijzondere uiterste gevallen, die in dit geval niet aan de orde zijn,
kan er ook een tijdelijke blokkade van een dienst worden ingesteld.

Een Europees verbod op het platform is op dit moment niet aan de orde. Vooralsnog
vertrouwt het kabinet erop dat de Europese Commissie via handhaving van de DSA de
noodzakelijke wijzigingen kan afdwingen om voor naleving te zorgen. Omdat handhaving
van de DSA door sommige landen wordt verbonden aan de geopolitiek is het zaak dat
de lidstaten laten blijven dat zij de Europese Commissie steunen in het verrichten
van diens taken.

Vraag 14

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en uiterlijk in de week van 2 maart 2026
beantwoorden, nog voordat het gesprek van de commissie Digitale Zaken met een vertegenwoordiging
van de Europese Commissie is voorzien?6

Antwoord 14

Dat is helaas niet gelukt.