Schriftelijke vragen : Het bericht dat 3,3 miljard euro aan IT-aanbestedingen van de Rijksoverheid is stopgezet

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht: «Rechter dwarsboomt IT-aanbesteding rijksoverheid van
€ 3 mrd» (Financieel Dagblad, 9 maart 2026)?1

Vraag 2

Bent u eveneens bekend met de uitspraak van de rechter in Den Haag, die stelt dat
twee IT-aanbestedingen van de Rijksoverheid ter waarde van 3,3 miljard euro gestaakt
moeten worden?2

Vraag 3

Wat is uw reactie op de berichtgeving en de rechterlijke uitspraak?

Vraag 4

Kunt u toelichten welke aanpassingen u gaat doorvoeren of al heeft doorgevoerd in
de aanbestedingsvoorwaarden om aan de rechterlijke uitspraak te voldoen?

Vraag 5

Zouden de IT-aanbestedingen, indien ze doorgang vinden, de digitale autonomie van
Nederland vergroten of verkleinen? Kunt u dit onderbouwen?

Vraag 6

Hoe houdt u de komende vier jaar de mogelijkheid om de afhankelijkheid van Amerikaanse
techbedrijven via aanbestedingen te verkleinen conform de wens van de Tweede Kamer,3 nu u middels een raamovereenkomst de voorwaarden voor nieuwe inkoop jarenlang vastlegt?

Vraag 7

Ziet u met de rechterlijke uitspraak en de noodzaak om de aanbestedingsvoorwaarden
aan te passen ook de mogelijkheid om digitale autonomie zwaarder mee te wegen als
criterium?

Vraag 8

Welke gevolgen heeft de rechterlijke uitspraak voor de twee IT-aanbestedingen ter
waarde van 3,3 miljard euro? Kunt u een overzicht geven van lopende contracten waar
deze uitspraak mogelijk ook gevolgen voor heeft?

Vraag 9

Wat is het doel en de noodzaak van de twee IT-aanbestedingen? Welke diensten zouden
precies ingekocht worden bij Microsoft en Oracle, en in welke ministeries en overheidsorganisaties
zouden deze gebruikt worden?

Vraag 10

Waarom vraagt u in de aanbesteding voor deze grote IT-projecten om «levering van standaardprogrammatuur
van vendor Microsoft» in plaats van dat u de technische eisen uitvraagt van de software
die u wil inkopen?4

Vraag 11

Wat bedoelt u met «gerelateerde open source toepassingen» aan de standaardprogrammatuur
van Microsoft? Op welke toepassingen gaat dit, en waarom neemt u deze af via de tussenhandelaar?5

Vraag 12

Hoe verhoudt het niet opnemen van technische eisen voor de af te nemen software zich
tot artikel 2.75–2.77 van de Aanbestedingswet 2012, nu ook de term «of gelijkwaardig»
(2.76, lid 4, subartikel b) ontbreekt?6

Vraag 13

Zijn de toepasselijke (verplichte of aanbevolen) standaarden van het Forum Standaardisatie
uitgevraagd in deze aanbestedingen? Zo nee, waarom niet, en hoe verzekert u dan dat
ook gegadigden naast Microsoft en Oracle aan de aanbesteding kunnen voldoen?

Vraag 14

Zijn de IT-aanbestedingen gericht op het inkopen van software of het vinden van softwareverkopers?
Gaan deze aanbestedingen niet feitelijk over het aangaan van een licentieovereenkomst,
waarbij het softwarebedrijf als rechthebbende eenzijdig de voorwaarden bepaalt?

Vraag 15

Zijn Microsoft en Oracle de énige techbedrijven die kunnen voldoen aan de technische
en operationele eisen die u stelt in de aanbesteding? Zo ja, bent u het dan met de
indieners eens dat de aanbesteding toeschrijft naar Microsoft en Oracle?

Vraag 16

Wat bedoelt de Staat met de stelling dat «80 tot 85% van de offerteaanvragen een productgerichte
offerteaanvraag [betreft]»? Kan er sprake zijn van een open aanbesteding als het merendeel
van offertes om één specifiek product vraagt?

Vraag 17

Hoeveel van deze 80 tot 85% van deze productgerichte offerteaanvragen worden uiteindelijk
bij Microsoft en Oracle afgenomen? Kunt u dit inzichtelijk maken?

Vraag 18

Zorgen deze productgerichte offerteaanvragen ervoor dat het op voorhand vrijwel zeker
is dat software van Microsoft en Oracle zal worden gekozen? Zo nee, waarom is er dan
gekozen voor productgerichte offerteaanvragen? Zo ja, is het dan terecht om te stellen
dat er sprake is van een vendor lock-in?

Vraag 19

Deelt u de analyse van de indiener dat deze mate van productgerichte offerteaanvragen
een vendor lock-in van enkele grote techbedrijven in de hand speelt? Zo nee, kunt u onderbouwen dat
dit niet het geval is?

Vraag 20

Is software van Microsoft en Oracle de enige manier om uw dienstverlening te kunnen
handhaven? Zo nee, waarom is dan gekozen voor de productgerichte offerteaanvragen?

Vraag 21

Is dezelfde constructie met productgerichte offerteaanvragen, met sublicentiëring
via tussenhandelaren, eerder toegepast bij IT-aanbestedingen van de Rijksoverheid,
zoals gesteld wordt in de berichtgeving? Zijn er lopende contracten waarbij dezelfde
constructie van toepassing is?

Vraag 22

Hoe verhouden deze productgerichte offerteaanvragen bij Microsoft en Oracle zich tot
de Aanbestedingswet 2012, artikel 1.10a, in het bijzonder lid 2, namelijk het verbod
om opdrachten te ontwerpen «met het doel bepaalde ondernemers ten onrechte te bevoordelen»?7

Vraag 23

Bent u bekend met (in omvang) vergelijkbare aanbestedingen van ICT die op een soortgelijke
manier, door het noemen van de merknaam, een of meer Europese leveranciers bevoordelen?
Zo ja, welke zijn dat? Zo nee, waarom is dit bij Amerikaanse bedrijven dan wel het
geval?

Vraag 24

Kunt u alle relevante stukken die betrokken zijn bij de (voorbereiding van) deze twee
IT-aanbestedingen aan de Kamer doen toekomen, inclusief risico-analyses en voorbereidende
notities?

Vraag 25

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar beantwoorden, en toezeggen dat u de IT-aanbestedingen
niet doorzet totdat deze juridisch houdbaar zijn en de Kamer volledig is geïnformeerd?