Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Becker over het bericht 'Italië erkent femicide als misdrijf en bestraft het met levenslang'

Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid), mede namens de Minister van
Langdurige Zorg, Jeugd en Sport (ontvangen 12 maart 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Italië erkent femicide als misdrijf en bestraft het
met levenslang»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u bekend met de Italiaanse wet waarin femicide officieel wordt erkend als misdrijf
en wordt bestraft met een levenslange gevangenisstraf?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Welke juridische criteria worden gebruikt om femicide te onderscheiden van andere
vormen van moord in de Italiaanse wet? Hoe verhoudt zich dit tot de bewijslast dat
moet worden kunnen bewezen dat het slachtoffer is vermoord omdat zij vrouw is?

Antwoord 3

Artikel 577bis van het Italiaanse Wetboek van Strafrecht bevat een aparte strafbaarstelling
van femicide. Deze bepaling stelt levenslange gevangenisstraf op het doden van een
vrouw gepleegd als een daad van haat, discriminatie, onderdrukking, controle, bezit
of dominantie vanwege het feit dat zij een vrouw is, omdat zij weigert een affectieve
relatie aan te gaan of te behouden, of om haar individuele vrijheden te beperken.
Als deze omstandigheden niet kunnen worden bewezen, dan kan de pleger worden veroordeeld
voor de bestaande vormen moord of doodslag.

De wet is recent in werking getreden, en er is nog geen jurisprudentie bekend over
de vraag hoe de hiervoor genoemde omstandigheden kunnen worden bewezen. De Italiaanse
strafrechtspraktijk zal dat in de komende periode moeten uitwijzen.

Vraag 4

Op basis van welke motivatie wordt aan femicide een strafverzwarend kenmerk toegevoegd
in de Italiaanse wet?

Antwoord 4

In de Italiaanse wet is femicide onder de hiervoor genoemde omstandigheden als een
apart misdrijf aangemerkt, omdat Italië – mede ingegeven door een aantal bekende zaken
– strenger wil optreden tegen gendergerelateerd geweld. Op dit misdrijf is een levenslange
gevangenisstraf gesteld, waarmee een afschrikwekkende werking wordt beoogd.2

Vraag 5

Is de redenering in de Italiaanse wet ook toepasbaar op de Nederlandse situatie?

Antwoord 5

Ook in Nederland is sprake van een toenemend bewustzijn over de aard en ernst van
femicide en het (psychisch) geweld dat daaraan voorafgaat. Ook groeit de kennis over
het fenomeen femicide gestaag. Verder is er veel steun om de aanpak van geweld tegen
vrouwen en huiselijk geweld verder te intensiveren.

Bovenstaande heeft er onder meer toe geleid dat het Wetenschappelijk Onderzoeks- en
Datacentrum (hierna: WODC) in opdracht van mijn ministerie onderzoek doet naar de
juridische erkenning van femicide in de Nederlandse rechtspraktijk en de straffen
die in dat verband worden opgelegd. In dat onderzoek is ook een rechtsvergelijkend
deel opgenomen, waarin (onder meer) Italië wordt uitgelicht. Mede op grond van de
resultaten van dit onderzoek zal nader worden bezien welke verdere maatregelen in
Nederland kunnen worden genomen om femicide te voorkomen en te bestrijden. De resultaten
van dit onderzoek worden binnen enkele maanden verwacht.

Vraag 6

Hoe ziet u een Nederlandse versie van de Italiaanse wet? Welke voordelen en nadelen
ziet u? Welke implicaties heeft het erkennen van femicide als apart misdrijf voor
de opsporing en vervolging van de dader, de hulp en bescherming van de slachtoffers
en prioritering bij het Openbaar Ministerie?

Antwoord 6

Voor een antwoord op de eerste vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 8. Wat
de implicaties voor Nederland zouden zijn van het erkennen van femicide als apart
misdrijf, zal nader worden verkend met behulp van de resultaten uit het eerdergenoemde
WODC-onderzoek naar femicide in de Nederlandse rechtspraktijk.

Vraag 7

Zijn de rode vlaggen van femicide zoals onder andere stalking, (poging tot) verwurging,
huiselijk geweld en dwingende controle opgenomen in deze Italiaanse wet? Zo ja, op
welke manier is dit gebeurd en is dit ook toepasbaar op de Nederlandse situatie?

Antwoord 7

In de Italiaanse strafbaarstelling van femicide staat het doel of de motivatie waarmee
de dader het feit pleegt centraal. Het gaat daarbij om daden van haat, discriminatie, onderdrukking, controle, bezit of dominantie vanwege
het feit dat zij een vrouw is, omdat zij weigert een affectieve relatie aan te gaan
of te behouden, of om haar individuele vrijheden te beperken. Dat kunnen ook rode vlaggen voor femicide zijn, maar deze gedragingen hoeven niet
te zijn voorafgegaan aan de doodslag.

Voor beantwoording van de vraag naar de toepasbaarheid van een dergelijke strafbaarstelling
binnen de Nederlandse strafwet verwijs ik kortheidshalve naar het antwoord op de vragen
5, 6 en 8.

Vraag 8

Welke elementen uit de Italiaanse wet zouden wel en niet toepasbaar zijn binnen de
Nederlandse kaders?

Antwoord 8

Nederland kent op dit moment geen aparte strafbaarstelling van femicide. Wel is het
gevangenisstrafmaximum dat geldt voor doodslag met de inwerkingtreding van de Wet
Hümeyra per 1 juli 2023 verhoogd van 15 naar 25 jaar. Er zijn inmiddels ook voorbeelden
uit de praktijk waarin rechters hogere straffen dan vijftien jaar opleggen in zaken
waarin sprake is van doodslag (vgl. ECLI:NL:RBGEL:2025:9048 en ECLI:NL:RBOBR:2025:7174).
Daarnaast is een wetsvoorstel in voorbereiding dat ertoe strekt psychisch geweld strafbaar
te stellen. In dit wetsvoorstel wordt – zoals eerder aan Uw Kamer is gecommuniceerd
– een afzonderlijke bepaling in het Wetboek van Strafrecht opgenomen die dwingende
controle – een belangrijke rode vlag voor femicide – strafbaar stelt en wordt artikel 300,
vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht (mishandeling) aangepast, zodat duidelijk
wordt dat ook psychische mishandeling (niet zijnde dwingende controle) onder de strafbaarstelling
van mishandeling valt. Daarnaast is van belang dat in de aangenomen motie Timmermans
en Mutluer (Groenlinks-PvdA) over aanvullende maatregelen tegen femicide (KS 36 658, nr. 12) is verzocht tot het invoeren van strafverzwarende omstandigheden bij partner- en
familiedoding. Deze motie zal worden betrokken bij de verdere uitwerking van voornoemd
wetsvoorstel. In dat verband zal ook worden gekeken naar vergelijkbare strafbaarstellingen
in het buitenland, waaronder Italië.

Vraag 9

Bent u op de hoogte of er andere landen zijn die vergelijkbare wetgeving hebben ingevoerd
of voornemens zijn dit te doen? Zo ja, zou u per land kunnen aangeven welke mogelijkheden
u ziet om hun wetgeving toe te passen op Nederland? Heeft u bijvoorbeeld over dit
onderwerp al eens contact gehad met uw Belgische counterpart over hun «femicinide
wet»? Bent u bereid deze vragen één voor één en voor het kerstreces te beantwoorden?

Antwoord 9

In, het in mijn antwoord op vraag 5, genoemde WODC-onderzoek wordt zoals gezegd ook
een rechtsvergelijkend deel opgenomen waarin zeven verschillende Europese landen en
hun strafrechtelijke aanpak van femicide onder de loep zijn genomen. Ik verzoek u
de resultaten van dit onderzoek, die binnen enkele maanden aan uw Kamer worden aangeboden,
af te wachten.

Daarnaast kan ik meegeven dat medio 2023, voorafgaand aan de inwerkingtreding van
de Belgische feminicidewet, contact is geweest met België over het Belgische wetsvoorstel.
Daaruit bleek dat de Belgische feminicidewet een algemeen wettelijk kader beoogt te
bieden ter preventie en bestrijding van femicide en gendergerelateerde dodingen, evenals
het geweld dat daaraan voorafgaat. In dat verband is bestaand beleid omgezet in wetgeving.
De wet introduceert geen afzonderlijke strafbaarstelling van femicide of gendergerelateerde
doding, maar bevat wel concrete handvatten en instrumenten ter preventie en bestrijding
van femicide.

De inhoud van de Belgische wet vertoont overeenkomsten met zowel de Spaanse wetgeving
tegen geweld tegen vrouwen, zoals recent in een voortgangsbrief met uw Kamer is gedeeld,
als het Nederlandse beleid en wet- en regelgeving3.