Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Duijvenvoorde over het spionageschandaal bij de NCTV

Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 4 maart 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat een voormalig medewerker van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) jarenlang staatsgeheime informatie zou
hebben doorgespeeld aan de Marokkaanse geheime dienst?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 t/m 4

Deelt u de mening dat deze zaak een van de grootste veiligheids- en spionageschandalen
uit de recente Nederlandse geschiedenis is? Zo nee, waarom niet?

Hoe kan het dat een medewerker met toegang tot uiterst vertrouwelijke informatie van
de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en Militaire Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (MIVD) jarenlang ongecontroleerd honderden staatsgeheime documenten
kon printen, meenemen en digitaliseren?

Welke concrete tekortkomingen in toezicht, interne controle en informatiebeveiliging
hebben dit mogelijk gemaakt?

Antwoord 2 t/m 4

De aanhouding op donderdag 26 oktober 2023 van twee personen op verdenking van het
bezitten en naar buiten brengen van staatsgeheime informatie was zeer verontrustend,
zoals mijn ambtsvoorganger schetste bij brief aan uw Kamer van 1 november 2023.2 Naar aanleiding van deze aanhoudingen heeft mijn ambtsvoorganger een onafhankelijk
onderzoek naar de omgang met bijzondere informatie bij de NCTV en de politie laten
uitvoeren door de Auditdienst Rijk (ADR). Dit rapport en de kabinetsreactie daarop
zijn aan uw Kamer gestuurd bij brief van 13 december 2024.3 Voor een overzicht van de uitkomsten in het rapport van de ADR en de maatregelen
die zijn getroffen verwijs ik u naar die brief.

Vraag 5

Kunt u aangeven welke risico’s deze informatielekken hebben opgeleverd voor de nationale
veiligheid en de veiligheid van Nederlandse burgers?

Antwoord 5

Zoals geschetst Kamerbrief van 25 november 2025 is door de politie direct na de aanhouding
van de verdachte gekeken naar de veiligheidsrisico’s voor zowel medewerkers als lopende
onderzoeken.4 Mede naar aanleiding van deze doorlichting heeft de politie maatregelen genomen.
Op dit moment loopt, mede naar aanleiding van de motie Six-Dijkstra, een onderzoek
naar de schade van de mogelijk gelekte gegevens bij de NCTV.5 Zoals toegezegd in de brief van 10 november jl. zal ik uw Kamer voor zover dit mogelijk
is nader informeren over relevante ontwikkelingen.

Vraag 6 en 7

In hoeverre zijn door deze zaak lopende operaties, informatiebronnen of personen in
binnen- en buitenland in gevaar gebracht?

Wanneer ontving de AIVD de eerste signalen van mogelijk ongeoorloofd contact tussen
de verdachte en buitenlandse inlichtingendiensten, en waarom is toen niet eerder ingegrepen?

Antwoord 6 en 7

In zijn algemeenheid geldt dat dat er in de openbaarheid niet wordt ingegaan op vragen
omtrent staatsgeheime informatie of operaties. Voor de behandeling hiervan heeft de
Kamer haar geëigende kanalen.

Vraag 8

Deelt u de zorg dat Nederland structureel te naïef omgaat met buitenlandse inmenging
en spionage, met name vanuit landen die hier een grote diaspora hebben?

Antwoord 8

Sinds 2018 zet het kabinet Rijksbreed in op tegengaan van ongewenste buitenlandse
inmenging.6 In 2023 is deze aanpak geïntensiveerd, met onder andere maatregelen om het bewustzijn
over statelijke inmenging te vergoten en de strafbaarstelling van spionageactiviteiten
in Nederland uit te breiden.7 Voor een actueel overzicht verwijs ik uw Kamer naar de Kamerbrief «Stand van zaken
aanpak ongewenste buitenlandse inmenging» en de fenomeenanalyse van de AIVD en NCTV
over dit thema.8

Vraag 9

Deelt u de zorg dat ambtenaren met sterke persoonlijke, familiale of buitenlandse
loyaliteiten kwetsbaar kunnen zijn voor belangenverstrengeling en het schenden van
het ambtsgeheim, zoals blijkt uit recente zaken waaronder die van Fouad A.?9

Antwoord 9

De Gedragscode Integriteit Rijk (GIR) stelt dat privécontacten van rijksambtenaren
het vertrouwen van het publiek in de overheid kunnen beïnvloeden. Hier staat tegenover
dat een ambtenaar recht heeft op de bescherming van zijn of haar privéleven zolang
de uitoefening van dit recht het functioneren of het functioneren van de dienst niet
schaadt. Voor ambtenaren met toegang tot relevante informatie of diensten geldt dat
het integriteitsrisico groter is. De Rijksoverheid zet daarom in op bewustwording
over integriteitsrisico’s, onder andere via het rijksbrede programma «Weerbaarheid
Rijksoverheid tegen ondermijning».

Vraag 10

Ziet u aanleiding om te onderzoeken of er sprake is van structurele patronen bij het
schenden van het ambtsgeheim, waaronder het beschermen van bekenden, en of huidige
screenings- en toezichtmechanismen daarbij tekortschieten?

Antwoord 10

Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar de beantwoording van vragen 2,
3 en 4. Ten aanzien van een centraal toezicht op staatsgeheimen verwijs ik u naar
de initiatiefnota van de voormalige leden Six Dijkstra. Bij brief van 14 juli 2025
heeft de Minister van Binnenlandse Zaken uw Kamer een kabinetsreactie op deze initiatiefnota
gestuurd.

Vraag 11 en 12

Hoe beoordeelt u de rol van de Marokkaanse staat in deze zaak, gezien de verdenkingen
van direct contact tussen de verdachte en hoge functionarissen van de Marokkaanse
inlichtingendienst?

Worden er, naar aanleiding van deze zaak, diplomatieke of veiligheidsmaatregelen overwogen
ten aanzien van de samenwerking met Marokko?

Antwoord 11 en 12

Zoals eerder door het kabinet is aangegeven, is het van belang om eerst de uitkomsten
van het strafproces af te wachten.

Vraag 13 t/m 16

Acht u de huidige screenings- en herbeoordelingsprocedures voor medewerkers met toegang
tot staatsgeheime informatie toereikend? Zo nee, welke aanscherpingen acht u noodzakelijk?

Hoe heeft het kunnen gebeuren dat collega’s inloggegevens konden uitlenen zonder dat
dit direct werd gesignaleerd of gesanctioneerd?

Deelt u de opvatting dat het uitlenen van accounts en het meenemen van staatsgeheime
stukken naar huis wijst op een gebrekkige veiligheidscultuur binnen de NCTV?

Welke bestuurlijke of disciplinaire gevolgen zijn er verbonden aan het falen van interne
beveiligingsmaatregelen binnen de NCTV?

Antwoord 13 t/m 16

Ten aanzien van de screenings- en herbeoordelingsprocedures verwijs ik naar het onderzoek
van de CTIVD («Toezichtrapport over het handelen van de AIVD in relatie tot de verdenking
van het lekken van staatsgeheimen door NCTV-medewerkers») en de Kabinetsreactie van
de Minister van BZK van 13 november 2025 daarop. Voor het overige geldt dat naar aanleiding
van de aanhouding van twee verdachten mijn ambtsvoorganger een onafhankelijk onderzoek
naar de omgang met bijzondere informatie bij de NCTV en de politie heeft laten uitvoeren
door de ADR. Dit rapport en de kabinetsreactie daarop zijn aan uw Kamer gestuurd bij
brief van 13 december 2024.10 Voor een overzicht van de uitkomsten in het rapport van de ADR en de maatregelen
die zijn getroffen verwijs ik u naar de betreffende brief.

Vraag 17 en 18

In hoeverre wordt momenteel rekening gehouden met mogelijke kwetsbaarheden voor buitenlandse
beïnvloeding, zoals financiële voordelen, reizen of andere gunsten, bij medewerkers
in gevoelige functies?

Bent u bereid om het beleid rondom het accepteren van geschenken, reizen en andere
voordelen van buitenlandse partijen verder aan te scherpen voor ambtenaren met toegang
tot staatsgeheimen?

Antwoord 17 en 18

Van alle rijksambtenaren wordt verwacht dat zij in hun werk betrouwbaar, onafhankelijk
en onpartijdig zijn. In artikel 8, eerste lid, onder e, van de Ambtenarenwet 2017
is opgenomen dat het de ambtenaar niet is toegestaan om zonder toestemming van de
overheidswerkgever giften, vergoedingen en beloften van een derde aan te nemen of
hierom te vragen, indien de ambtenaar als ambtenaar met deze derde betrekkingen onderhoudt.
Als grondregel geldt dat het aannemen van geschenken slechts geoorloofd is wanneer
de handelingsvrijheid van de ambtenaar er niet direct of indirect door wordt aangetast
én het gedrag van de ambtenaar de toets van de openbare verantwoording kan doorstaan.11 Zoals ook in de Gedragscode Integriteit Rijk (GIR) is opgenomen, dient elke rijksambtenaar
bij geschenken na te gaan wat de achtergrond en mogelijke bijbedoelingen van een geschenk
zijn. Indien een ambtenaar zich hierdoor niet meer vrij voelt om een onpartijdige
beslissing te nemen, moet een geschenk geweigerd worden. In het geval van een geschenk
door een buitenlandse relatie, dient de rijksambtenaar dit te beschouwen als een geschenk
aan de organisatie en bespreekt de rijksambtenaar het geschenk met de leidinggevende.
In het verlengde hiervan is het Rijksbrede programma «Weerbaarheid Rijksoverheid tegen
ondermijning» in het leven geroepen tegen ondermijning vanuit statelijke actoren,
buitenlandse beïnvloeding, en criminele organisaties. Vanuit het programma is er bijvoorbeeld
een toolkit ontwikkeld waarmee Rijksorganisaties een risicoanalyse kunnen uitvoeren
ten aanzien van corruptie en ondermijning.

Vraag 19

Welke lessen trekt u uit deze zaak voor de inrichting en het toezicht op de nationale
veiligheidsketen als geheel?

Antwoord 19

Het is niet aan mij om uitspraken te doen over de inrichting en het toezicht op de
nationale veiligheidsketen als geheel. Als benoemd bij de beantwoording van vragen
2 tot en met 4 heeft mijn ambtsvoorganger de ADR gevraagd onderzoek te doen naar de
omgang met bijzondere informatie bij de NCTV en de politie. Voor de uitkomsten van
dit rapport en de maatregelen die zijn getroffen verwijs ik u naar de eerder genoemde
brief van 13 december 2024. Ten aanzien van een centraal toezicht op staatsgeheimen
verwijs ik u naar de initiatiefnota van de voormalige leden Six Dijkstra. Bij brief
van 14 juli 2025 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken uw Kamer een kabinetsreactie
op deze initiatiefnota gestuurd.

Vraag 20

Kunt u toezeggen dat de Kamer volledig en transparant wordt geïnformeerd over de uitkomsten
van evaluaties en eventuele hervormingen naar aanleiding van deze zaak?

Antwoord 20

Bij brief van 24 oktober 2024 heb ik uw Kamer geïnformeerd dat ik de ADR heb gevraagd
om een aanvullend onderzoek te doen bij de NCTV naar de opvolging van de aanbevelingen
van het rapport van de ADR naar de omgang met bijzondere informatie bij de NCTV en
de politie en waar nodig aanvullende aanbevelingen te doen. Uw Kamer zal, zoals toegezegd
in de genoemde brief en tijdens het debat met uw Kamer van 3 april 2025, vanzelfsprekend
over de uitkomsten worden geïnformeerd.