Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Straatman over het artikel ‘Grote drukte bij notariskantoren: meer akten met minder notarissen’, de berichtgeving hierover in het Achtuurjournaal (11 januari 2026) en op NPO Radio 1

Antwoord van Staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 4 maart
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1056.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het NOS-artikel «Grote drukte bij notariskantoren: meer
akten met minder notarissen»1, waarin wordt beschreven dat de vraag naar notariële diensten sterk toeneemt terwijl
het aantal notarissen achterblijft?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het geschetste beeld dat notariskantoren te maken hebben met structurele
drukte en personeelstekorten, en welke gevolgen ziet u hiervan voor burgers en ondernemers
die afhankelijk zijn van tijdige notariële dienstverlening?

Antwoord 2

Ja, dit beeld herken ik. Uit de praktijk herken ik signalen dat notariskantoren te
maken hebben met toenemende drukte en personeelstekort. Ik wil benadrukken dat een
aantal producten in het notariaat een sterke conjuncturele fluctuatie kennen. De voorzienbare
gevolgen van de structurele drukte, in combinatie met personeelstekorten, zijn dat
burgers en ondernemers te maken zullen krijgen met langere wachttijden. Recent is
het WODC-onderzoek «Staat van het Notariaat II» uitgevoerd. Dit rapport bied ik in
Q1 aan uw Kamer aan. Een inhoudelijke reactie hierop zal op een later moment aan uw
Kamer worden aangeboden.

Vraag 3

Welke risico’s ziet u voor de rechtszekerheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid
van notariële diensten als deze ontwikkeling zich de komende jaren doorzet?

Antwoord 3

Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2, zal het WODC-onderzoek naar de staat
van het notariaat op korte termijn aan uw Kamer worden aangeboden. In dit rapport
wordt gekeken naar de ontwikkelingen van het aanbod in de notariële dienstverlening.
Op basis van deze informatie kan beter worden bezien in welke mate er sprake is van
risico’s voor de rechtszekerheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de notariële
diensten. In algemene zin heb ik geen reden om aan te nemen dat de kern van de notariële
dienstverlening en rechtszekerheid onder druk staat. Het is niet ondenkbaar dat, mede
afhankelijk van de conjuncturele ontwikkelingen in het werkveld, de wachttijd in individuele
gevallen op kan lopen. Dit kan met name gebeuren in verband met de eindejaarsdrukte
die zich jaarlijks in de notariële praktijk voordoet. Ten aanzien van de betaalbaarheid
van de notariële diensten, blijft de marktwerking leidend. Voor particulieren met
een lage draagkracht bestaat tot slot ook de optie tot een wettelijke financiële tegemoetkoming.2

Vraag 4

Deelt u de opvatting dat een verandering in de manier van werken binnen het notariaat
noodzakelijk is en dat digitalisering daarbij een wezenlijk onderdeel van de oplossing
kan zijn? Zo ja, hoe ziet u die rol van digitalisering concreet voor zich; zo niet,
waarom niet?

Antwoord 4

Deze opvatting deel ik gedeeltelijk. Enerzijds dient het notariaat, net zoals iedere
beroepsgroep, mee te gaan met het digitaliseren van werkprocessen. Anderzijds blijft
de dienstverlening van het notariaat gericht op het bieden van rechtszekerheid en
wordt de werkwijze grotendeels bepaald door regelgeving. Dat stelt hoge eisen aan
de digitale systemen die het notariaat gebruikt, zodat mensen met vertrouwen hun zaken
bij de notaris kunnen blijven regelen. Voor dossierbehandeling maken notariskantoren
volop gebruik van de mogelijkheid digitaal gegevens te verifiëren («rechercheren»)
en digitaal gegevens uit te wisselen met onder meer het Kadaster en het Handelsregister.
Tegelijkertijd blijft het ook belangrijk voor notariskantoren dat tijdens een persoonlijk
gesprek met cliënten advies en uitleg wordt gegeven. Een persoonlijke afspraak vormt
een drempel ter voorkoming van identiteitsfraude en stelt de notaris beter in staat
de poortwachtersrol uit te voeren. Ook kan de notaris tijdens een fysieke afspraak
de wilsbekwaamheid van cliënten beter beoordelen dan tijdens online contact.

Vraag 5

Hoe beoordeelt u de conclusie dat verdere vertraging in de digitalisering van het
notariaat de drukte bij notariskantoren zal verergeren en de toegang tot het recht
onder druk zet?

Antwoord 5

Digitalisering kan, indien dit de werkprocessen effectiever maakt, inderdaad bijdragen
aan het verhogen van de arbeidsproductiviteit en dat kan de druk op notariskantoren
doen afnemen. De wijze waarop notarissen dit doen verschilt door de ondernemerskeuzes
die zij maken en hun kantoor vormgeven, naar gelang hun mogelijkheden, de behoefte
van hun cliënten en de marktomstandigheden. Niet ieder kantoor hoeft op dezelfde wijze
te digitaliseren. Zo blijft er een divers aanbod van notariële dienstverlening voor
verschillende groepen cliënten.

Vraag 6

Welke concrete stappen heeft u sinds de toezegging in april 2022 gedaan door toenmalig
Minister Weerwind om het juridisch mogelijk te maken om meer typen notariële akten
digitaal tot stand te laten komen?3

Antwoord 6

De afgelopen periode zijn met de KNB de wensen verkend op het gebied van digitalisering
en is besproken welke lessen wij kunnen leren van de reeds opgedane ervaringen. Nu
wordt verkend op welke wijze het aantal digitale akten uit te breiden is. In de beleidsreactie
op het voormelde WODC-rapport zal nader worden ingegaan op de ambities die er ten
aanzien van het notariaat zijn voor de komende jaren.

Vraag 7

Kunt u toelichten welke typen notariële akten u op korte termijn geschikt acht voor
digitaal passeren, en welke waarborgen daarbij noodzakelijk zijn voor identiteit,
wilsbekwaamheid en rechtszekerheid?

Antwoord 7

Op dit moment kan die toelichting nog niet worden gegeven. Met het notariaat wordt
zoals reeds aangegeven verkend voor welke soorten notariële akten het digitaal passeren
geschikt zou zijn. Daarbij staat voorop, dat het notariaat kan blijven voldoen aan
de hoge eisen die nu worden gesteld aan de rechtszekerheid, integriteit en betrouwbaarheid.

Vraag 8

Dient er een voorstel tot wijziging van de Wet op het notarisambt te komen om digitaal
passeren van (meer of alle) akten mogelijk te maken?

Antwoord 8

De akte van oprichting van een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
(B.V.) kan op grond van de wet al digitaal worden opgericht. Als uit voormeld beleidstraject
blijkt dat het wenselijk is voor méér of alle soorten akten het digitaal passeren
mogelijk te maken, is wijziging van de Wet op het notarisambt noodzakelijk. Daarnaast
zal ook andere wet- en regelgeving moeten worden aangepast.

Vraag 9

Wilt u de Kamer informeren over een concreet tijdpad waarbinnen verdere digitalisering
van het notariaat wordt gefaciliteerd en geïmplementeerd?

Antwoord 9

Verdere digitalisering van het notariaat moet worden beschouwd in samenhang met de
digitaliseringstrajecten van andere organisaties binnen het juridische domein en de
implementatie van Europese regelgeving, met name de Digitaliseringsverordening en
de verordening «eIDAS 2.0»4. Uw Kamer is door middel van de BNC-fiches hierover reeds geïnformeerd en wordt daarvan
op de hoogte gehouden. Bij een beleidsreactie op het voornoemde WODC-rapport zal ook
nader worden ingegaan op de ontwikkelingen in het notariaat. De aanbieding van deze
reactie kan naar verwachting nog in het tweede kwartaal plaatsvinden.

Vraag 10

Op welke wijze betrekt u notarissen, beroepsorganisaties en gebruikers van notariële
diensten bij de uitwerking van deze digitaliseringsslag, zodat deze bijdraagt aan
zowel verlichting van de werkdruk als behoud van kwaliteit en vertrouwen?

Antwoord 10

Uiteraard is er vanuit het ministerie regulier contact met de KNB als publiekrechtelijke
beroepsorganisatie voor het notariaat. Hierin wordt onder meer stilgestaan bij de
wensen voor verdere digitalisering en vormen de werkdruk en behoud van vertrouwen
belangrijke aandachtspunten. Ook is er, zoals onder 9 vermeld, contact met meerdere
organisaties in het juridische domein over digitalisering in het licht van kwaliteit
en vertrouwen in het rechtsverkeer.