Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Duijvenvoorde over de toename van incidenten op de buslijnen van en naar Ter Apel en de beslissing om een gratis pendeldienst in te zetten tussen het azc in Ter Apel en station Emmen

Antwoord van Minister Keijzer (Asiel en Migratie) (ontvangen 20 februari 2026). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 787 en 930.

Vraag 1

Kunt u bevestigen dat er een pendelbus speciaal voor asielzoekers rijdt tussen het
asielzoekerscentrum (azc) in Ter Apel en station Emmen, georganiseerd door het Ministerie
van Justitie en Veiligheid, de gemeenten Westerwolde en Emmen en gefinancierd door
het Ministerie van Asiel en Migratie?

Antwoord 1

Er rijdt een pendelbus sinds 2019 rechtstreeks tussen het azc Ter Apel en station
Emmen om overlast te voorkomen op de reguliere buslijnen. De pendelbus wordt niet
enkel gebruikt door asielzoekers. In de bus moet betaald worden voor een rit. Het
Ministerie van Asiel en Migratie is financier van de pendelbus. De gemeente Westerwolde
voert de aanbesteding van de pendelbus uit voor de periode 2023–2026.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat er een stijging is te zien in zowel het aantal incidenten
als de ernst ervan op buslijn 73 (Emmen–Ter Apel) en 74 (Emmen–Stadskanaal)?

Antwoord 2

Het is bekend dat het aantal incidenten op buslijnen 73 en 74 is gestegen. Voor de
ernst van de incidenten kan op dit moment geen stijging worden bevestigd. Overlastgevend
gedrag is hoe dan ook onacceptabel. Daarom worden verschillende maatregelen genomen
en voorbereid om de veiligheid van buschauffeurs en reizigers op de reguliere buslijnen
te waarborgen.

Vraag 3

Kunt u bevestigen dat zowel buschauffeurs als reizigers zich onveilig voelen op genoemde
trajecten, zoals eerder ook door FNV Streekvervoer in een brandbrief is gemeld?

Antwoord 3

De signalen van het gevoel van onveiligheid op de reguliere buslijnen tussen Emmen
en Ter Apel onder buschauffeurs en reizigers zijn bekend. Deze signalen worden zeer
serieus genomen.

Vraag 4

Kunt u een overzicht geven van alle incidenten op deze buslijnen in de afgelopen vijf
jaar, uitgesplitst naar: aard van de incidenten, ernst van de incidenten, herkomst
van de daders en de afhandeling – inclusief vervolging en opgelegde sancties?

Antwoord 4

Een volledig overzicht van alle incidenten op deze buslijn uitgesplitst naar aard
en ernst van de incidenten, herkomst van daders en afhandeling, is niet beschikbaar.
Wel volgt uit de incidentregistratie van Qbuzz dat in de periode van 1 januari 2025
tot en met 12 oktober 2025 181 incidenten hebben plaatsgevonden op lijnnummer 73 (Emmen–Ter
Apel–Stadskanaal). De aard van deze incidenten is bekend bij de vervoerder Qbuzz en
betreft onder meer optreden bij betalingsproblemen en verbale agressie.

Vraag 5

Acht u het wenselijk dat de rijksoverheid faciliteert dat asielzoekers – van wie een
deel aantoonbaar voor ernstige veiligheidsproblemen zorgt – vrijelijk worden vervoerd
van het azc in Ter Apel naar Emmen?

Antwoord 5

Nee, het is niet de bedoeling dat gratis vervoer beschikbaar wordt voor asielzoekers
die overlast veroorzaken. Overlastgevend gedrag dient niet beloond te worden. Het
is wenselijk dat het vervoer tussen het azc in Ter Apel en station Emmen ordelijk
en veilig verloopt. Daarom is in 2019 de pendelbus gestart om te borgen dat er minder
overlast is van asielzoekers op de reguliere buslijnen. In de pendelbus dient iedereen
een kaartje te kopen net als in de reguliere buslijn.

Vraag 6

Vindt u het niet een fundamenteel problematische ontwikkeling dat de overheid een
aparte gratis buslijn opzet, omdat een deel van de asielzoekers zich niet aan basale
betalings- en gedragsnormen houdt, waardoor feitelijk niet de overtreders zich aanpassen
aan de norm maar de norm aan de overtreders?

Antwoord 6

Nee. Er is geen aparte gratis buslijn opgezet. Sinds de start van de financiering
van de pendelbus vanuit het Ministerie van Asiel en Migratie geldt dat voor gebruik
van de pendelbus wordt betaald en dat blijft zo. De norm is dus niet aangepast: reizigers
zijn betalingsplichtig en moeten zich houden aan de algemeen geldende OV-regels.

Vraag 7

Bent u het eens met de stelling dat het onwenselijk is dat asielzoekers die nog geen
verblijfsvergunning hebben, zich nog in hun procedure bevinden en volgens vervoerders
en vakbonden voor veiligheidsproblemen zorgen, door de overheid gefaciliteerd vrij
kunnen reizen naar Emmen, waar dit tot veiligheidsrisico’s leidt?

Antwoord 7

Zie antwoord vraag 5.

Vraag 8

Indien u dit wel wenselijk acht, kunt u uitvoerig toelichten waarom u het noodzakelijk
vindt om dit vervoer te faciliteren, ondanks de veiligheidsproblemen die dit ten gevolge
heeft voor Emmen?

Antwoord 8

Het is wenselijk om dit vervoer te faciliteren om de druk op de reguliere buslijnen
te beperken en direct vervoer van station Emmen naar Ter Apel mogelijk te maken. Het
faciliteren van de pendelbus maakt daarnaast gericht toezicht en handhaving mogelijk.
Er zijn geen aanwijzingen dat de inzet van de pendelbus op zichzelf extra veiligheidsproblemen
veroorzaakt.

Vraag 9

Bent u ermee bekend dat – ondanks de inzet van de pendelbus – de incidenten op de
reguliere buslijnen blijven toenemen en dat deze maatregel geen structurele verbetering
oplevert voor de veiligheid?

Antwoord 9

De situatie op de reguliere buslijnen is bekend. Dit staat los van de inzet van de
pendelbus.

Vraag 10, 11 en 12

Bent u voornemens om aanvullende maatregelen te nemen om de veiligheid van buschauffeurs
en reizigers op de reguliere buslijnen te waarborgen?

Indien het antwoord op vraag 9 bevestigend luidt, welke maatregelen zult u dan nemen?

Indien het antwoord op vraag 9 ontkennend luidt, waarom kiest u ervoor om geen aanvullende
maatregelen te nemen?

Antwoord 10, 11 en 12

Er worden verschillende maatregelen genomen en voorbereid om de veiligheid van buschauffeurs
en reizigers op de reguliere buslijnen te waarborgen. Asielzoekers met een kansarme
aanvraag worden over meerdere locaties verspreid. Voor de doelgroep die voor overlast
zorgt worden meer vreemdelingrechtelijke maatregelen mogelijk. Hierover lopen gesprekken,
onder andere over de inzet van AVIM. Met de gemeente Emmen wordt verkend hoe boa’s
uit de flexpool boa kunnen worden ingezet.

Vraag 13

Bent u het eens met de stelling dat er een veiligheidsrisico ontstaat, omdat asielzoekers
zonder verblijfsvergunning, die zich nog in hun procedure bevinden en van wie de overheid
onvoldoende weet wie zij zijn, vrij in Nederland kunnen rondreizen, waardoor het ontbreken
van betrouwbare identiteitskennis direct bijdraagt aan de veiligheidsrisico’s?

Antwoord 13

Nee. Het ontbreken van een verblijfsvergunning tijdens de asielprocedure betekent
niet dat de overheid onvoldoende weet wie betrokkene is. Bij de aanmelding worden
door de Dienst Identificatie en Screening Asielzoekers (DISA) persoonsgegevens vastgelegd,
vingerafdrukken afgenomen, documenten onderzocht en een foto gemaakt. Preventieve
detentie van asielzoekers is juridisch en maatschappelijk onwenselijk en strijdig
met mensenrechtenkaders. Asielzoekers kunnen daarom binnen Nederland vrije reisbewegingen
maken. Dit is geen vrijbrief: waar sprake is van overlast of risico’s kunnen gerichte
en proportionele maatregelen worden getroffen.