Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Ceulemans en Coenradie over de overlast en criminaliteit door asielzoekers in het centrum van Emmen

Antwoord van Minister Keijzer (Asiel en Migratie) (ontvangen 20 februari 2026). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1016.

Vraag 1

Bent u ervan op de hoogte dat ondernemers in het centrum van Emmen afgelopen jaar
een forse toename van overlast en criminaliteit door asielzoekers, in de praktijk
veiligelanders, uit Ter Apel ervaren?

Antwoord 1

Ja, dit is bekend. De gemeente Emmen, bewoners en ondernemers hebben signalen gedeeld
van toegenomen overlast en criminaliteit waarbij asielzoekers, vaak met kansarme aanvragen,
betrokken zijn.

Vraag 2

Wat heeft u het afgelopen jaar gedaan om dit tegen te gaan, los van de maatregelen
door de gemeente Emmen?

Antwoord 2

Het Ministerie van Asiel en Migratie heeft in 2025 vanuit de middelen voor de aanpak
van overlast circa € 500.000 beschikbaar gesteld aan de gemeente Emmen via de decentralisatie-uitkering
«aanpak overlast asielzoekers», waardoor extra handhavingscapaciteit kon worden ingezet.
Dit ter preventie van overlast en criminaliteit in verband met de ligging van het
azc Ter Apel nabij Nieuw-Weerdinge en de stationsomgeving in Emmen. Ook in 2026 ontvangt
de gemeente Emmen een bijdrage.

Tijdens mijn werkbezoek van 15 december jl. is afgesproken te verkennen hoe de inzet
van boa’s gericht kan worden versterkt in Nieuw-Weerdinge, het stationsgebied en het
centrum van Emmen. In de gesprekken met de gemeente Emmen wordt ook de mogelijkheid
verkend voor de inzet van straattoezichtteams die worden gefinancierd door het Ministerie
van Asiel en Migratie.

Tot slot wordt met de gemeente gesproken over de wijze waarop ondernemers en bewoners
tegemoet gekomen worden bij schade die samenhangt met incidenten veroorzaakt door
bewoners van het aanmeldcentrum in Ter Apel. Deze inzet loopt parallel aan de gemeentelijke
maatregelen.

Vraag 3

Bent u ermee bekend dat ondernemers aangeven dat de overlast en diefstallen nog eens
extra piekten gedurende de periode in december dat de pendelbus gratis was en de daders
dus gratis werden afgeleverd voor hun criminele activiteiten in het centrum? Wat is
uw reactie hierop?

Antwoord 3

Nee, deze signalen zijn niet bekend. Het is onwenselijk dat reizigers tijdelijk zonder
kaartje hebben gereisd met de pendelbus. Dit is hersteld en sinds 30 december 2025
is het kopen van een kaartje weer verplicht.

Vraag 4

Welke (politie)cijfers zijn er bekend over criminaliteit door asielzoekers in Emmen?
Hoe verhouden de cijfers van afgelopen jaar zich tot die van voorgaande jaren?

Antwoord 4

De politie beschikt niet over criminaliteitscijfers uitgesplitst naar asielstatus
op het niveau van de gemeente Emmen. Voor data over overlast en criminaliteit door
asielzoekers verwijs ik u naar de WODC-rapportage1. Deze rapportage beschrijft trends op landelijk niveau en vergelijkt met voorgaande
jaren. Hierin staat echter niet specifiek de situatie van Emmen opgenomen.

Vraag 5

Wat bedraagt de geschatte jaarlijkse schadepost door criminaliteit door asielzoekers
(waaronder maar niet beperkt tot diefstal, vernieling en inzet van beveiliging en
veiligheidsmaatregelen) voor ondernemers in het centrum van Emmen? Is hierin ook een
stijging waarneembaar ten opzichte van voorgaande jaren?

Antwoord 5

Voor het centrum van Emmen is op dit moment geen betrouwbare, cijfermatige inschatting
beschikbaar van de jaarlijkse schade veroorzaakt door strafbare feiten waarbij asielzoekers
betrokken zijn. Bovendien is het schadebeeld onvolledig omdat ondernemers aangeven
dat de aangiftebereidheid is afgenomen, onder meer omdat aangifte tijdrovend is, soms
(gedeeltelijke) winkelsluiting vergt en omdat ondernemers een beperkte justitiële
opvolging ervaren. Een trend ten opzichte van voorgaande jaren is hierdoor niet eenduidig
vast te stellen. Wel ontvangt de gemeente signalen vanuit ondernemers in het centrum
van Emmen dat de eigen uitgaven aan beveiliging zijn gestegen met circa 60%, wat een
substantiële kostenpost vormt.

Vraag 6

Kunt u de zaken uit bovenstaande twee vragen tevens specificeren naar de periode waarin
de pendelbus gratis reed?

Antwoord 6

De in de voorgaande vragen genoemde zaken zijn niet specifiek te koppelen aan de periode
waarin de pendelbus tijdelijk gratis reed. Het betrof een korte periode waarin geen
afzonderlijke, uniforme registratie is bijgehouden. Het overlastbeeld in Emmen hangt
samen met verschillende factoren, zoals de instroom van asielzoekers, de functie van
Emmen als doorreislocatie naar Ter Apel en de regelmatige reisbewegingen van asielzoekers
tussen Ter Apel en Emmen. In samenspraak met de gemeente Emmen wordt dit blijvend
gemonitord.

Vraag 7

Herkent u de ervaringen van ondernemers dat asielzoekers bij controles door politie
en handhaving artikelen terugkrijgen, soms koffers vol, wanneer niet direct onomstotelijk
vaststaat dat deze gestolen zijn, terwijl er redelijkerwijs vanuit kan worden gegaan
dat deze niet zijn afgerekend? Begrijpt u dat dit enorm frustrerend is?

Antwoord 7

Deze signalen zijn niet bekend. Mocht dit zich voordoen, dan is dat onwenselijk en
is het begrijpelijk dat dit zeer frustrerend is voor ondernemers. Politie en handhaving
moeten handelen binnen de geldende wettelijke kaders, waaronder het strafprocesrecht.
Artikelen kunnen alleen worden ingenomen wanneer hier voldoende concrete aanwijzingen
voor zijn. Bij het ontbreken van die aanwijzingen worden de artikelen teruggegeven.
Wel wordt bezien welke mitigerende maatregelen en afspraken binnen de bestaande kaders
passend zijn.

Vraag 8

Kan bij deze groep niet veel sneller worden overgegaan tot inname van artikelen die
onverklaarbaar in bezit zijn en/of waarvan niet kan worden aangetoond dat ze afgerekend
zijn? Bent u bereid hiervoor uw steun uit te spreken?

Antwoord 8

Nee. Het in beslag nemen van artikelen is alleen mogelijk binnen de geldende wettelijke
kaders, waaronder het strafprocesrecht, en enkel wanneer er voldoende aanwijzingen
zijn die een redelijk vermoeden van schuld opleveren. Onverklaarbaar bezit op zichzelf
is daarvoor onvoldoende. Dit geldt voor iedereen en kan niet voor een specifieke doelgroep
worden aangepast.

Vraag 9

Herkent u tevens het signaal van ondernemers dat gestolen goederen waarmee asielzoekers
op het asielzoekerscentrum in Ter Apel aankomen (bijvoorbeeld kleding waar nog beveiligingsclips
aan bevestigd zijn) na inname vaak niet worden teruggebracht naar de winkeliers? Zo
ja, deelt u de mening dat dit onacceptabele inkomstenderving is?

Antwoord 9

Dit signaal is niet bekend. Bij evidente aanwijzingen dat goederen gestolen zijn,
bijvoorbeeld wanneer een beveiligingsclip nog bevestigd is, dienen de goederen aan
de ondernemer te worden teruggegeven. Ondernemers kunnen via de reguliere wijze aangifte
doen van winkeldiefstal.

Vraag 10

Wat is momenteel de stand van zaken rond de invoering van preventief fouilleren in
de omgeving van station Emmen naar aanleiding van het aanwijzen van dit gebied tot
veiligheidsrisicogebied? Kunnen dergelijke fouilleeracties zo gericht mogelijk worden
ingezet tegen de bekende overlastgevende groepen veiligelanders? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Het stationsgebied in de gemeente Emmen is van 19 december 2025 tot en met 18 juni
2026 aangewezen als veiligheidsrisicogebied. De aanwijzing van dit gebied en de inzet
van preventief fouilleren vinden plaats binnen de lokale driehoek. Het bevel tot preventief
fouilleren wordt gegeven door de officier van justitie. Fouilleeracties specifiek
gericht op veiligelanders zijn niet mogelijk. Selectie op nationaliteit, herkomst
of asielstatus is in strijd met het discriminatieverbod.

Vraag 11

Bent u ermee bekend dat ondernemers in het centrum van Emmen overwegen er de brui
aan te geven of om minder dagen open te gaan, omdat het werkplezier compleet vergald
wordt of omdat de kosten en de energie om winkeldiefstallen tegen te gaan simpelweg
niet meer zijn op te brengen? Deelt u de mening dat dit onaanvaardbaar is?

Antwoord 11

De signalen van ondernemers in het centrum van Emmen zijn bekend. Het is zorgelijk
dat ondernemers overwegen minder dagen open te gaan of helemaal te sluiten. Winkeldiefstal
en de daarmee gepaarde overlast zijn onaanvaardbaar. Daarom wordt samen met de gemeente
Emmen bezien welke mitigerende maatregelen en afspraken gemaakt kunnen worden om deze
overlast te verminderen en ondernemers te ondersteunen.

Vraag 12

Deelt u de mening dat dit, gelet op het verband met het asielzoekerscentrum en aanmeldcentrum
in Ter Apel, zeker ook een landelijk probleem is dat om verantwoordelijkheid van het
Rijk vraagt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

Ja. Op lokaal niveau worden maatregelen genomen en ook landelijk door het Ministerie
van Asiel en Migratie. Zo wordt budget vrijgemaakt en wordt de mogelijkheid van het
inzetten van boa’s of straattoezichtteams verkend, evenals de mogelijkheid om schade
te verhalen voor ondernemers en bewoners. Daarnaast wordt landelijk ingezet op de
nationale aanpak om overlastgevend en crimineel gedrag tegen te gaan, langs de pijlers:
sneller beslissen in de asielprocedure, maatwerk in de opvang, lik-op-stuk in de openbare
ruimte en inzetten op terugkeer. Zie hiervoor ook de brief2 met informatie over deze aanpak.

Vraag 13

Wat gaat u doen om de overlast en criminaliteit door asielzoekers in het centrum van
Emmen per direct aan te pakken en in te dammen?

Antwoord 13

Zie het antwoord vraag 2 en 12.

Vraag 14

Bent u bereid om, indien gewenst door en in samenwerking met de gemeente Emmen, vanuit
het Rijk te zorgen voor extra handhaving in dit gebied? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 14

Ja, zie het antwoord op vraag 2 en 12.