Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Den Hollander over het bericht 'Wolven verdrijven Leidse derdeklassers uit bossen bij Dwingeloo: winterkamp geannuleerd'

Antwoord van Staatssecretaris Rummenie (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur)
(ontvangen 11 februari 2026)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Wolven verdrijven Leidse derdeklassers uit
bossen bij Dwingeloo: winterkamp geannuleerd»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat het zeer onwenselijk is dat scholen hun onderwijs- en buitenschoolse
activiteiten moeten aanpassen of annuleren vanwege de aanwezigheid en het gedrag van
wolven?

Antwoord 2

Ik vind het inderdaad onwenselijk dat mensen zich genoodzaakt voelen om zich aan te
passen aan de aanwezigheid van wolven in plaats van andersom. Daarom zet ik me via
de Landelijke Aanpak Wolven in om incidenten met wolven tegen te gaan en adequaat
ingrijpen mogelijk te maken en heb ik uw Kamer meermaals opgeroepen zo spoedig mogelijk
in te stemmen met de bijbehorende AMvB.

Vraag 3

Hoe beoordeelt u het feit dat scholen, ouders en leerlingen zich genoodzaakt voelen
ingrijpende veiligheidsmaatregelen te nemen terwijl wolven in Nederland een beschermde
status hebben?

Antwoord 3

De veiligheid van kinderen moet altijd gegarandeerd zijn. De verantwoordelijkheid
hiervoor ligt primair bij burgemeesters. Ik heb me, om te kunnen voldoen aan de Europese
regelgeving en om lokale overheden meer mogelijkheden te geven om in te grijpen bij
incidenten, ingezet om de beschermde status van wolven te verlagen. Helaas heeft de
Kamer mij niet de ruimte gegeven de verlaagde status zo snel mogelijk in te voeren.

Vraag 4

Klopt het dat provincies en terreinbeheerders weliswaar aangeven dat kamperen mogelijk
is, maar dat de vereiste voorzorgsmaatregelen in de praktijk moeilijk uitvoerbaar
zijn voor scholen?

Antwoord 4

Navraag bij de provincies heeft uitgewezen dat hierover geen advies is gegeven. Ook
andere adviezen over eventuele voorzorgsmaatregelen zijn mij niet bekend.

Vraag 5

Bent u van mening dat het huidige wolvenbeleid voldoende rekening houdt met de veiligheid
van kinderen, recreanten en onderwijsinstellingen in gebieden waar wolven zich permanent
vestigen? Kunt u het antwoord toelichten?

Antwoord 5

Nee. Het aantal wolven dat zich permanent gevestigd heeft in Nederland is in de afgelopen
jaren toegenomen. Een toename van het aantal meldingen en incidenten is daarbij helaas
onvermijdelijk gebleken. Ik heb gesproken met schaapherders die de wanhoop nabij zijn
en met visueel beperkten wiens blindengeleidehond, en daarmee bewegingsvrijheid, ernstig
bedreigd wordt. Daarnaast heb ik meerdere signalen ontvangen, bijvoorbeeld in de vorm
van een brandbrief van Gelderse burgemeesters en eind januari een petitie uit de gemeente
Barneveld, dat de situatie ernstig uit de hand dreigt te lopen. Om die reden had ik
de AMvB in voorbereiding, om lokale overheden meer mogelijkheden te geven bij incidenten.

Vraag 6

In hoeverre acht u het acceptabel dat langdurige onderwijs- en sporttradities, zoals
schoolkampen en buitenactiviteiten, onder druk komen te staan door de aanwezigheid
van wolven?

Antwoord 6

Ik acht dat onacceptabel.

Vraag 7

Welke concrete maatregelen worden op dit moment genomen om te voorkomen dat wolven
zich blijven ophouden in de nabijheid van dorpen, scholen en recreatiegebieden?

Antwoord 7

Om te voorkomen dat wolven zich blijvend ophouden in de buurt van mensen, wordt o.a.
door het Landelijk Informatiepunt Wolven gecommuniceerd wat men kan doen als men een
wolf ziet en dat wolven niet moeten worden gevoerd voeren.

Ook werk ik aan een ruimtelijke visie gericht op wolven in Nederland. Deze visie geeft
antwoord op de vraag welke ruimte primair wenselijk is voor wolven (en welke niet),
waarbij zowel rekening wordt gehouden met de ecologie van de soort als met maatschappelijk
draagvlak. Deze ruimtelijke visie betreft een visie op landelijke schaal en dient
met het oog op de bevoegdheidsverdeling dan ook als ondersteuning voor aan provincies
en gemeenten bij het formuleren van hun ruimtelijk beleid en/of het nemen van ruimtelijke
maatregelen. Door de visie vast te stellen in nauwe samenspraak met deze andere overheden,
wordt mogelijk gemaakt dat deze werken aan verdere uitwerking in ruimtelijk beleid
en ruimtelijke maatregelen. De visie wordt geschreven binnen het juridische kader
van wat mogelijk is binnen de beschermde status van de wolf. De ruimtelijke visie
wolf biedt plaats voor de verschillende opvattingen van de verschillende provincies
en agrarische en ecologische experts. In deze visie worden de onvermijdelijke keuzes
benoemd in situaties waarin dierhouderij, recreatie of ander intensief menselijk gebruik
niet samengaat met de aanwezigheid van wolven. De ruimtelijke visie beschouwt hiertoe
de ruimte bestemd voor wolven door de lens van de ecologie, landbouw, recreatie en
veiligheid en plaatst deze verschillende perspectieven naast elkaar. De visie brengt
belangrijke keuzes in kaart die aan de hand van de visie genomen kunnen worden.

Vraag 8

Kunt u aangeven wat op dit moment de economische gevolgen zijn voor recreatiegebieden
en toeristensector? Heeft u inzicht in de financiële schade van deze ondernemers?
Kunt u het antwoord toelichten?

Antwoord 8

Als uitvoering van de motie-Van Campen/Eerdmans die de regering verzoekt zowel de
directe economische impact van wolvenaanvallen, zoals sterfte van landbouwhuisdieren,
als de indirecte impact, zoals op de recreatiesector, in kaart te brengen (Kamerstuk
33 576, nr. 426) wordt op dit moment door Wageningen Social & Economic research onderzoek uitgevoerd
naar de economische gevolgen van de aanwezigheid van de wolf op de agrarische en toeristische
sector. De uitkomsten van dit onderzoek worden voor de zomer opgeleverd.

Vraag 9

Bent u of is het ministerie inmiddels in gesprek gegaan met de betreffende scholen,
sectoren, ondernemers en bewoners?

Antwoord 9

Zoals ik in het antwoord op vraag 5 heb aangegeven, ben ik reeds in gesprek geweest
met groepen mensen die zich zorgen maken en hebben mij meerdere signalen bereikt over
de ernst van de situatie.

Vraag 10

Welke handelingsperspectieven kunnen scholen op korte termijn verwachten wanneer zij
worden geconfronteerd met wolven in de directe omgeving van geplande activiteiten?

Antwoord 10

De VNG heeft het Handelingsperspectief voor burgemeesters gepubliceerd.2 Hierin staan de op dit moment geldende mogelijkheden beschreven voor burgemeesters
om op te treden bij incidenten met wolven.

Vraag 11

Wat zijn op dit moment de laatste cijfers rondom het aantal wolven(roedels) wat actief
is in Nederland? Ziet u een verspreiding verder over Nederlandse provincies?

Antwoord 11

Het aantal wolvenleefgebieden in Nederland wordt geschat op 15 tot 16, bestaande uit
13 tot 14 roedels en twee solitaire wolven. Voor de verspreiding over Nederland verwijs
ik u naar de website van BIJ12.3

Vraag 12

Wanneer kan de Kamer inzicht krijgen in het nader onderzoek naar de staat van instandhouding
voor de wolf?

Antwoord 12

In mijn brief over het onderzoek Staat van Instandhouding wolven in Nederland van
19 september 2025 (Kamerstuk 33 576, nr. 466) heb ik aangekondigd aanvullend onderzoek te laten uitvoeren naar de Staat van Instandhouding
van wolven in Nederland, door een internationale deskundige onderzoekspartij. De opdracht
hiertoe is verleend en de onderzoeker werkt hard aan een spoedige afronding, naar
verwachting in Q2 van dit jaar.

Vraag 13

Deelt u de mening dat de jonge zwervende wolven een groot risico vormen voor de verkeersveiligheid
en dat het onwenselijk is het ingrijpen van een dierenarts om een wolf uit zijn lijden
te verlossen kan leiden tot een tuchtzaak tegen de betreffende dierenarts? Zo ja,
waarom? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 13

Dieren in de natuur die zich verplaatsen over wegen, zoals wolven, vormen een risico
voor de verkeersveiligheid. Ik vind het in het belang van het dierenwelzijn als een
dierenarts een wolf uit zijn lijden verlost. Dit zou geen klacht bij het veterinair
tuchtcollege moeten opleveren.

Een klacht bij het veterinair tuchtcollege kan worden ingediend tegen een dierenarts
(of andere diergeneeskundige) als men twijfelt of aan de zorgplicht is voldaan. De
zorgplicht staat beschreven in artikel 4.2 van de Wet dieren. De klacht kan worden
ingediend door degene die als gevolg van het handelen rechtstreeks in zijn belang
is getroffen of door de klachtambtenaar. Of de klacht ontvankelijk is bepaald het
veterinair tuchtcollege. Ten aanzien van de vraag of een klacht wenselijk is of niet,
geldt dat bij wet geregeld is wie een klacht mag indienen en op welke gronden. Het
veterinair tuchtcollege beoordeelt inhoudelijk of de desbetreffende dierenarts in
zijn of haar veterinair handelen juist gehandeld heeft of tekort is geschoten. Dit
oordeel is aan het veterinair tuchtcollege.

Vraag 14

Bent u bekend met de hernieuwde hulpvraag vanuit provincies en gemeenten die behoefte
hebben aan een duidelijk handelingskader, zodat ze zonder risico voor rechtsvervolging
kunnen optreden als de situatie uit de hand loopt?

Antwoord 15

Ik snap de zorgen die lokaal leven heel goed. Provincies en burgemeesters die te maken
hebben met incidenten met wolven willen kunnen handelen als de veiligheid van mensen
in het geding komt, en dat begrijp ik. Ook ik wil dat we zo snel mogelijk kunnen ingrijpen
om confrontaties tussen mensen, dieren en probleemwolven te voorkomen en, als ze toch
ontstaan, direct en daadkrachtig op te treden. In december 2024 ben ik daarom samen
met provincies gestart met de Landelijke Aanpak Wolven (LAW). Sindsdien zijn er vorderingen
gemaakt met verschillende onderdelen van de LAW waar ik u onlangs over heb geïnformeerd
(Kamerstuk 33 576, nr. 474). Onderdeel van de LAW was de AMvB die meer duidelijkheid had kunnen bieden voor
het ingrijpen bij incidenten met wolven.

Vraag 15

Bent u bereid deze vragen één voor één te beantwoorden?

Antwoord 15

Ja.