Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Zanten over het artikel 'Zorgen over misstanden in propvolle Oekraïense opvanglocaties'

Antwoord van Minister Keijzer (Asiel en Migratie) (ontvangen 21 januari 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Zorgen over misstanden in overvolle Oekraïne-opvang:
«Vrouwen mishandeld en verkracht, kinderen aangezet tot prostitutie»» van de Telegraaf,
waarin onderzoeksgroep Opora stelt dat Oekraïense vluchtelingenvrouwen en kinderen
regelmatig slachtoffer zijn van (seksueel) geweld, verkrachting en dat kinderen worden
aangezet tot prostitutie?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Welke concrete meldingen van misstanden zijn bekend bij u en betrokken overheidsinstanties
(politie, Openbaar Ministerie, Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Immigratie-
en Naturalisatiediens, maatschappelijke opvang) die overeenkomen met de signalen van
Opora (seksueel geweld, verkrachting, aanzetten tot prostitutie)?

Antwoord 2

Naast de concrete signalen van Opora, heb ik enkele signalen van maatschappelijke
organisaties gekregen over mogelijk seksueel geweld. Uit onderzoek2 dat ik vorig jaar onder gemeenten en ontheemden uit Oekraïne heb laten uitvoeren
door AEF naar de kwaliteit van de gemeentelijke komen geen concrete meldingen naar
voren die overeenkomen met de signalen van Opora. Bij de VNG zijn eveneens geen concrete
meldingen bekend. Zie voor meldingen bij politie en OM de beantwoording van vraag
5.

Vraag 3

Klopt het dat de gemeente Vlaardingen, die wordt genoemd in het artikel, gezien de
geschokte reactie, niet op de hoogte is gesteld van misstanden in de opvanglocatie
waar deze gemeente zelf voor verantwoordelijk is?

Antwoord 3

Het college van B&W van de gemeente Vlaardingen is de dag na de betreffende politiecontrole
waarin mogelijke misstanden aan het licht kwamen direct geïnformeerd. De gemeente
Vlaardingen geeft aan niet eerder signalen van dergelijke misstanden te hebben ontvangen.
Gezien het feit dat het politieonderzoek nog loopt, kan er geen uitspraak worden gedaan
of er sprake is van mensenhandel of vergelijkbare misstanden. De bescherming van minderjarigen
en de vertrouwelijkheid van het onderzoek staan daarbij voorop. Zodra het onderzoek
dat toelaat, worden raad en betrokkenen verder geïnformeerd. De politie verwacht het
politieonderzoek medio februari af te ronden en te kunnen delen met het Openbaar Ministerie

Vraag 4

Welke opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen zijn momenteel overvol en welke
normen gelden voor maximale bezetting per locatie in relatie tot doelgroep (vrouwen,
kinderen)? Hoe wordt gecontroleerd of die normen worden nageleefd?

Antwoord 4

De landelijke bezettingsgraad van de gemeentelijke opvanglocaties is 99,9%. Ook de
crisisnoodopvang is behoorlijk vol, namelijk 86,1%3. Dat betekent dat de meeste opvanglocatie grotendeels of volledig vol zitten. De
normen die gelden voor de opvang van Oekraïense ontheemden zijn opgenomen in de Regeling
opvang ontheemden Oekraïne (RooO). De opvang dient te voldoen aan een toereikend huisvestingniveau,
waaronder valt: adequate bescherming tegen weersinvloeden, verwarming, sanitaire voorzieningen
en zit- en slaapgelegenheid. In de RooO zijn er geen normen gesteld voor de maximale
bezetting per locatie. Het is aan de gemeenten om invulling te geven aan de opvangeisen
uit de RooO. Vanuit het Rijk worden wel aanbevelingen gedeeld zoals de aanbeveling
om kinderen niet in grootschalige opvanglocaties te plaatsen en voorrang te geven
voor kleinere opvanglocaties en zo mogelijk aparte ruimte voor vrouwen en voor (kleine)
kinderen.4

Vraag 5

Kunt u mij cijfers geven over (aantal) meldingen en aangiften van seksueel geweld,
misbruik en mensenhandel in Oekraïense opvanglocaties in Nederland over de afgelopen
12 maanden, uitgesplitst naar provincies en gemeenten?

Antwoord 5

In de op 17 oktober 2025 gepubliceerde Jaarcijfers Mensenhandel 20245 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen worden
28 Oekraïense slachtoffers van mensenhandel gemeld, waarvan 5 slachtoffers van seksuele
uitbuiting. Dit is een stijging ten opzichte van 2023 toen er in totaal 19 slachtoffers
gemeld werden. De meldingen zijn afkomstig van diverse instanties, waaronder Comensha,
Fairwork, verschillende opsporingsdiensten en zorgcoördinatoren. Deze cijfers zijn
niet uitgesplitst naar provincie of gemeente, en het is niet te achterhalen of deze
Oekraïners in de gemeentelijke opvang verblijven of een andere vorm van huisvesting
hebben. Cijfers over aantal meldingen over seksueel geweld van ontheemden uit Oekraïne
worden niet centraal bijgehouden.

Vraag 6

Heeft u inzicht in de herkomst en achtergrond van de verdachten en daders van (seksueel)
geweld tegen Oekraïense vluchtelingen in Nederlandse opvanglocaties? Hoe vaak betreft
het verdachten en daders die ook zelf in de opvang verblijven en hoe vaak gaat het
om medewerkers of buitenstaanders?

Antwoord 6

Er worden geen cijfers bijgehouden over de herkomst en achtergrond van verdachten
en daders van (seksueel) geweld tegen Oekraïense vluchtelingen.

Vraag 7

In hoeverre zijn de verdachten die het betreft inmiddels opgepakt door de politie?
Hoeveel zijn hiervan tot dusver strafbaar bevonden?

Antwoord 7

Over lopende zaken kunnen geen uitspraken gedaan worden.

Vraag 8

Welke meldkanalen bestaan voor slachtoffers van (seksueel) geweld en mensenhandel
in vluchtelingenopvanglocaties, specifiek voor Oekraïense vluchtelingen? Zijn die
kanalen bekend en toegankelijk?

Antwoord 8

De reguliere meldkanalen en expertisecentra voor slachtoffers van (seksueel) geweld
en mensenhandel zoals de politie, Comensha en het Centrum voor Seksueel Geweld zijn
ook toegankelijk voor ontheemden uit Oekraïne. Om gemeenten, en meer specifiek locatiepersoneel,
te ondersteunen in het herkennen van signalen van mensenhandel, waaronder seksuele
uitbuiting, en het doorverwijzen naar relevante instanties heb ik in het naslagwerk6 voor gemeenten hierover relevante informatie opgenomen Daarnaast subsidieer ik de
hulplijn van Opora waar ontheemden ook terecht kunnen voor ondersteuning en doorverwijzing
naar expertisecentra en kanalen om bijvoorbeeld aangifte te doen. Daarnaast ontvangt
de NGO Fairwork subsidie om arbeidsuitbuiting onder ontheemden tegen te gaan. FairWork
biedt begeleiding en voorlichting, in samenwerking met gemeenten, overheid en andere
professionals. In gevallen van seksuele intimidatie op de werkvloer schakelt FairWork
Opora in voor ondersteuning.

Vraag 9

Klopt het dat ook enkele medewerkers verdacht worden of schuldig zijn bevonden aan
genoemde strafbare feiten?

Antwoord 9

Er wordt niet centraal geregistreerd op de locatie van opvanglocaties. Het is daarom
bij het OM en de politie niet bekend of er locatiepersoneel is dat verdacht wordt
van genoemde strafbare feiten richting Oekraïense ontheemden.

Vraag 10

Wat is de inschatting van de omvang van het probleem, naar aanleiding van de signalen
van Opora, van onderrapportage (het «dark number») van seksueel geweld en mensenhandel
in deze opvanglocaties? Wordt daarvoor onderzoek gedaan of gepland?

Antwoord 10

Het is lastig om een goede inschatting te maken van de omvang van gevallen van seksueel
geweld. Enerzijds zijn er naast de signalen van Opora weinig andere concrete meldingen
ontvangen en de meest recente cijfers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en
Seksueel Geweld Tegen Kinderen laten een beperkt aantal meldingen zien van mogelijke
gevallen van mensenhandel. Anderzijds is bekend dat vluchtelingen en arbeidsmigranten
extra kwetsbaar zijn voor mensenhandel en seksueel geweld en blijkt uit onderzoek
dat slachtoffers het moeilijk vinden om de juiste hulp te vinden en/of aangifte te
doen7.

Vraag 11

Welke maatregelen zijn of worden genomen om preventie te versterken, zoals scherper
toezicht op wie toegang heeft tot opvanglocaties, screening van personeel en vrijwilligers
en beveiliging en toezicht voorzieningen bij locaties?

Antwoord 11

Het Rijk stelt de kaders vast voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne, het college
van B&W is verantwoordelijk voor de uitvoering en de preventieve maatregelen op de
opvanglocaties. Het college van B&W stelt, op grond van artikel 6, derde lid, van
de RooO, voor elke opvangvoorziening een huishoudelijk reglement op waarin «tenminste
passende maatregelen zijn opgenomen om geweldpleging en gendergerelateerd geweld,
met inbegrip van aanranding en seksuele intimidatie, te voorkomen». Het Rijk biedt
gemeenten, naast financiële middelen, ondersteuning en advies via inzet van de Nationale
Opvangorganisatie, het Loket Oekraïense Ontheemden PSH en diverse maatschappelijke
organisaties.

Ik roep gemeenten op om waar nodig aanvullende maatregelen te nemen om de veiligheid
op GOO locaties te verbeteren en ontheemden te verwijzen naar de juiste instanties
en meldkanalen indien sprake is van mogelijk seksueel geweld.

Vraag 12

Is er al contact geweest met Opora, of met andere onafhankelijke organisaties, om
de signalen verder te verifiëren? Zo ja, wat is de uitkomst? Zo nee, is dat in de
planning?

Antwoord 12

Er is frequent contact met Opora en andere maatschappelijke organisaties. Hierbij
wordt steeds het belang van meldingen doorgeven aan de juiste instanties en meldkanalen
benadrukt. Het is aan de opsporingsdiensten om onderzoek te doen naar signalen van
mogelijk seksueel geweld.

Vraag 13

Welke wettelijke- of beleidsmaatregelen zijn mogelijk/verlangd om slachtoffers beter
te beschermen en daders strafrechtelijk te vervolgen in deze context (mensenhandel,
seksueel geweld)?

Antwoord 13

Er zijn verschillende wettelijk- en beleidsmaatregelen die worden ingezet om slachtoffers
beter te beschermen en daders strenger aan te pakken. Een belangrijk instrument is
het Actieplan programma Samen tegen mensenhandel. Hierin wordt onder verschillende
actielijnen ingezet op het creëren van brede bewustwording, vergroten van de meldingsbereidheid,
werken aan een betere vaststelling van slachtofferschap en bescherming van slachtoffer,
het verbeteren van de bovenregionale en regionale samenwerking, het verbeteren van
de informatiedeling en gegevensverwerking én het versterken van de positie van minderjarige
slachtoffers. De acties uit deze actielijnen dragen bij aan een betere bescherming
van slachtoffers en het frustreren en aanpakken van daders. Daarnaast ligt op dit
moment het wetsvoorstel uitbreiding en modernisering strafbaarstelling mensenhandel
(273f) bij de Eerste Kamer. Met dit wetsvoorstel moet het eenvoudiger worden om daders
aan te pakken en slachtoffers te beschermen. Ten slotte zijn in de Veiligheidsagenda
landelijke beleidsdoestellingen voor de politie opgenomen, deze bevatten kwalitatieve
en kwantitatieve doelstellingen over de opsporing rondom het thema mensenhandel.

Vraag 14

Bent u bereid om te onderzoeken of de Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne (RTB)
tussentijds of na afloop van de lopende termijn kan worden aangepast of aangescherpt
om Oekraïners die verdacht worden/schuldig zijn bevonden de toegang te kunnen weigeren
tot bescherming of opvang?

Antwoord 14

Onder de RTB8 is het nu mogelijk om in een aantal situaties tijdelijke bescherming te weigeren
(of in te trekken). Deze uitsluitingsgronden, in de vorm van omstandigheden, dat een
lidstaat tijdelijke bescherming, en daarmee opvang, mag weigeren zijn opgenomen in
artikel 28 van de RTB. De uitsluitingsgronden betreffen de situatie dat er ernstige
redenen zijn aan te nemen dat de persoon9:

1. Misdrijven tegen de vrede, oorlogsmisdrijven of misdaden tegen de menselijkheid heeft
begaan.

2. Een ernstig niet-politiek misdrijf heeft gepleegd vóór de toelating tot tijdelijke
bescherming in de lidstaat.

3. Zich schuldig heeft gemaakt aan gedrag dat indruist tegen de doeleinden en principes
van de Verenigde Naties.

4. Als een gevaar voor de veiligheid van de lidstaat kan worden beschouwd of vanwege
een definitieve veroordeling voor een bijzonder ernstig misdrijf een gevaar vormt
voor de samenleving in de lidstaat.

Lidstaten moeten zelf beoordelen of aan deze uitsluitingsgronden wordt voldaan. De
IND beoordeelt bij de toets of een ontheemde uit Oekraïne voldoet aan de voorwaarden
van de RTB of deze persoon (g)een gevaar vormt voor de openbare orde10 of voor de nationale veiligheid. Als er sprake is van een onherroepelijke veroordeling
van een bijzonder ernstig misdrijf of een andere uitsluitingsgrond uit artikel 28
RTB, weigert de IND de tijdelijke bescherming (of trekt deze in) en kan daarmee ook
de opvang worden geweigerd (of beëindigd bij een intrekking. De Europese Raad heeft
de RTB reeds verlengd tot en met 4 maart 2027. Over een eventuele verlenging na maart
27 is nog niets bekend. Op dit moment wordt in Europa het gesprek gevoerd over de
periode na 4 maart 2027 aan de hand van de op 16 september 2025 vastgestelde exit-strategie.
Nederland werkt momenteel aan langetermijnbeleid. Waar nodig en passend wordt hierbinnen
aandacht besteed aan de veiligheid en het welzijn van ontheemden. Ik heb uw Kamer
hier recent over geinformeerd.11 Mocht een verlenging danwel andere aanpassing van de RTB aan de orde komen, dan kunnen
we er dan naar kijken. Dit heb ik ook eerder aangegeven in reactie op een motie12 van het lid van Zanten (BBB) tijdens het tweeminutendebat op 4 september jl.

Vraag 15

Waartoe verplicht de RTB ons?

Antwoord 15

De Europese RTB verplicht de EU-lidstaten minimumnormen vast te stellen voor het verlenen
van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden. Ontheemden
die aan de voorwaarden van de RTB voldoen, hebben recht op bescherming en verblijf
in de lidstaten. Een van die minimumnormen is dat aan ontheemden een fatsoenlijk onderkomen
wordt gegeven, dan wel dat middelen ter beschikking worden gesteld om huisvesting
te vinden. Daarnaast dienen ontheemden de nodige hulp te ontvangen ten aanzien van
sociale bijstand en levensonderhoud, en hebben zij recht op toegang tot medische zorg
en onderwijs. Zo hebben ontheemden toegang tot het (bekostigde) funderend onderwijs.
Mits ontheemden voldoen aan de toelatingseisen, hebben zij ook toegang tot het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo) en hoger onderwijs (ho).13 Ook hebben ontheemden die onder de RTB vallen toegang tot de arbeidsmarkt.14

Vraag 16

Hoe vult u uw verantwoordelijkheid in wat betreft de opvangcapaciteit, kwaliteit van
opvang en veiligheid in deze noodsituatie voor vluchtelingen (qua regulering, inspecties,
verantwoordelijkheid gemeenten en Rijk)?

Antwoord 16

Op grond van de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne voorzien gemeenten in opvang
voor ontheemden uit Oekraïne. Het Rijk biedt de juridische en financiële kaders en
ondersteunt gemeenten bij de uitvoering. In de RooO zijn de kaders opgenomen over
de kwaliteit en veiligheid van opvanglocatie, waaronder het opstellen van een huishoudelijk
regelement voor elke opvanglocatie, inclusief maatregelen tegen geweldpleging en gendergerelateerd
geweld. Het Rijk bekostigt de opvang, zorgt voor centrale informatievoorziening op
de website van de rijksoverheid en verspreidt actief kennis aan gemeenten. Via de
inzet van regio accounthouders van het Ministerie van Asiel en Migratie wordt daarnaast
maatwerkondersteuning aan gemeenten geboden. Ook financiert het Rijk partijen die
ondersteuning bieden aan gemeenten of aan ontheemden zelf.

Daarnaast heeft mijn voorganger vorig jaar een onderzoek laten uitvoeren om een landelijk
beeld te krijgen van de kwaliteit van de opvang. (AEF Rapport Onderzoek naar de kwaliteit van gemeentelijke opvang voor ontheemden: voetnoot invoegen). Het rapport bevat landelijke en gemeentelijke aanbevelingen die worden betrokken
bij beleid en uitvoering.