Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Klos en Boswijk over hoe de nikkelhandel via Rotterdam Poetins oorlogskas vult en China aan kritieke metalen helpt

Antwoord van Minister Van Weel (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister van Economische
Zaken en de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken (ontvangen 21 januari 2026). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 798.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het artikel «Hoe de nikkelhandel via Rotterdam Poetins oorlogskas vult en China aan kritieke metalen
helpt», waarin wordt beschreven dat de blijvende betrokkenheid van Nederlandse bedrijven
bij de import en doorvoer van Russische nikkel en koper direct bijdraagt aan de Russische
staatsinkomsten en oorlogseconomie?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het feit dat Nederland en andere lidstaten van de Europese Unie,
door Russische nikkel- en koperimport niet te sanctioneren, Rusland jaarlijks met
miljarden euro’s aan exportinkomsten blijven voorzien, terwijl Rusland een agressieoorlog
voert tegen Oekraïne?

Antwoord 2

In reactie op de Russische agressie tegen Oekraïne heeft de Europese Unie tot op heden
negentien omvangrijke sanctiepakketten aangenomen, waarbij Nederland steeds een voortrekkersrol
gespeeld heeft. Als gevolg van deze sancties is in het derde kwartaal van 2025 de
totale import van de EU uit Rusland met 89% afgenomen ten opzichte van het vierde
kwartaal van 2021. Hiermee loopt Rusland reeds zeer veel inkomsten mis. Op bepaalde
producten, zoals nikkel en koper, gelden inderdaad nog geen EU-sancties. Het kabinet
onderzoekt voortdurend de mogelijkheid van sanctie-uitbreiding waarbij in principe
alle opties op tafel liggen. Hiervoor is wel steeds voldoende draagvlak binnen de
EU vereist.

Vraag 3

Deelt u de mening dat dit het imago van Nederland en de Europese Unie, evenals de
geloofwaardigheid van onze inzet ter ondersteuning van Oekraïne, ondermijnt?

Antwoord 3

Het kabinet twijfelt niet aan de geloofwaardigheid van de zeer substantiële inzet
van Nederland en de Europese Unie ter ondersteuning van Oekraïne.

Vraag 4

Ziet u mogelijkheden om, in navolging van de Verenigde Staten (VS) en het Verenigd
Koninkrijk (VK), in EU-verband de import van Russisch nikkel en koper alsnog aan banden
te leggen, bijvoorbeeld door Russische producenten zoals Norilsk Nickel op EU-sanctielijsten
te plaatsen? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet? En waarom kunnen de VS
en het VK dit wél?

Antwoord 4

Het kabinet onderzoekt voortdurend de mogelijkheden om de sancties tegen Rusland te
verzwaren en spant zich hier in EU-verband actief voor in. Harmonisatie van sancties
met G7-partners als VS en VK hebben hierbij bijzondere aandacht van het kabinet. Randvoorwaarde
hierbij is dat voor EU-sancties unanimiteit vereist is. Het is niet in het belang
van de Nederlandse onderhandelingspositie om in meer detail in te gaan op de besprekingen
die hierover binnen de EU gevoerd worden.

Vraag 5

Hoe beoordeelt u het feit dat voor het vervoer van Russisch nikkel naar Nederland
gebruik wordt gemaakt van schimmige constructies met ondoorzichtige eigendomsstructuren
en recent opgerichte rederijen, terwijl de daaropvolgende opslag, doorvoer en herexport
vanuit Nederland volledig legaal plaatsvinden?

Antwoord 5

Het kabinet acht het onwenselijk wanneer handel plaatsvindt via ondoorzichtige eigendomsstructuren,
mede omdat dit risico’s op sanctie-ontwijking, witwassen en fraude kan vergroten.
Waar er signalen zijn van mogelijke overtredingen is het aan de bevoegde autoriteiten
om onderzoek te doen en zo nodig handhavend op te treden.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het zeer onwenselijk is dat Nederlandse bedrijven direct en
indirect bijdragen aan het in stand houden van mondiale waardeketens die deze lucratieve
export mogelijk maken, en daarbij zelf financieel profiteren van handel die bijdraagt
aan de voortzetting van de Russische agressie tegen Oekraïne?

Antwoord 6

Het kabinet deelt de mening dat het onwenselijk is dat Nederlandse bedrijven bijdragen
aan waardeketens die inkomsten genereren voor Rusland. Daarom spant het kabinet zich
voortdurend in voor het verzwaren van de EU-sancties tegen Rusland, opdat dergelijke
activiteiten verboden worden. Voor wat betreft ongesanctioneerde handel met Rusland
geldt dat deze weliswaar legaal is, maar dat het kabinet deze niet stimuleert doordat
het alle handelsbevordering met Rusland gestaakt heeft. Daarnaast roept het kabinet
bedrijven op zich waar mogelijk terug te trekken uit Rusland.

Vraag 7

Heeft u deze bedrijven daarop aangesproken?

Antwoord 7

Het kabinet doet geen uitspraken over contacten met individuele bedrijven. Wel wordt
in brede zin met sectoren en relevante partijen gesproken over sanctienaleving, risico’s
op ontwijking en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen.

Vraag 8

Ziet u mogelijkheden om werk te maken van het verbieden of beperken van de herexport
van Russische metalen vanuit Nederland of de Europese Unie naar landen buiten de EU?
Zo ja, welke mogelijkheden ziet u? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Het kabinet onderzoekt voortdurend de mogelijkheden om de sancties tegen Rusland te
verzwaren en spant zich hier in EU-verband actief voor in. Randvoorwaarde hierbij
is dat voor EU-sancties unanimiteit vereist is. Het is niet in het belang van de Nederlandse
onderhandelingspositie om in meer detail in te gaan op de besprekingen die hierover
binnen de EU gevoerd worden.

Vraag 9

Wilt u deze vragen één voor één, op zo kort mogelijke termijn beantwoorden?

Antwoord 9

Ja.