Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boswijk en Van Ark over berichtgeving rondom de ratificatie van de EU-Chili geavanceerde kaderovereenkomst (AFA) en de ontwikkeling van een Nederlandse strategie voor kritieke grondstoffen met Chili

Antwoord van Staatssecretaris Aukje de Vries (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 12 januari
2026)

Vraag 1

Bent u in staat te reflecteren op de bevindingen uit dit artikel over de ratificatie
van de EU-Chili geavanceerde kaderovereenkomst (AFA)?1

Antwoord 1

Ja. Het artikel stelt dat het gewenst is om de Advanced Framework Agreement (AFA)
tussen de EU en Chili te ratificeren vanwege het nakomen van partnerschapsbeloftes,
ondersteuning van inzet op de diversificatie van grondstoffenwaardeketens en versterking
van bescherming van investeringen. Er is een kabinetsappreciatie2 van zowel het AFA als het interim handelsverdrag (iTA) opgesteld. Het kabinet onderschrijft
het belang van tijdige ratificatie welke in voorbereiding is. Daarbij dient te worden
opgemerkt dat de handelsonderdelen van het AFA vallend onder de exclusieve bevoegdheid
van de Europese Unie geheel zijn gerepliceerd in het iTA en daarmee reeds sinds 1 februari
2025 in werking zijn. Ratificatie van het AFA biedt geen aanvullende handelsvoordelen,
aangezien de delen die buiten het iTA vallen zien op politieke samenwerking en investeringsbescherming.

Vraag 2

Kan u aangeven wat de huidige stand van zaken is met betrekking tot de Nederlandse
ratificatieprocedure van de EU-Chili geavanceerde kaderovereenkomst (AFA)?

Antwoord 2

De geavanceerde kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds,
en de Republiek Chili, anderzijds is op 13 december 2023 ondertekend en wordt deels
voorlopig toegepast. Daarnaast zijn de handelsafspraken zoals opgenomen in het iTA
sinds 1 februari 2025 in werking. Voordat de overeenkomst in werking kan treden, dienen
alle EU-lidstaten hun interne procedures te hebben afgerond. De stukken die nodig
zijn voor de Nederlandse parlementaire goedkeuringsprocedure zijn in voorbereiding.

Vraag 3

Op welke termijn verwacht u het ratificatiewetsvoorstel aan de Kamer voor te kunnen
leggen?

Antwoord 3

Zoals aangegeven in antwoord op vraag 2 zijn de goedkeuringsstukken in voorbereiding.
De goedkeuringsstukken betreffen het wetsvoorstel tot goedkeuring van de overeenkomst
en een memorie van toelichting. Na instemming van de ministerraad wordt het wetsvoorstel
tot goedkeuring van de overeenkomst met de memorie van toelichting aan de Raad van
State voor advies voorgelegd. Na de verwerking van het advies in een nader rapport,
wordt het wetsvoorstel tot goedkeuring van de overeenkomst, met de memorie van toelichting
en het nader rapport, aan de Tweede Kamer en de Eerste Kamer voor goedkeuring voorgelegd.
Zodra beide Kamers hun goedkeuring aan het wetsvoorstel hebben verleend kan over worden
gegaan tot ratificatie van de overeenkomst door Nederland. Het kabinet zet in op ratificatie
door Nederland op afzienbare termijn.

Vraag 4

Zou u kunnen aangeven of er bepaalde bezwaren denkbaar zijn tegen ratificatie?

Antwoord 4

Zoals aangegeven in antwoord op de vragen 2 en 3 zijn de parlementaire goedkeuringsstukken
in voorbereiding. Het kabinet is een groot voorstander van het verdiepen van de samenwerking
tussen de EU en Chili en is positief over de uitkomst van de onderhandelingen over
het AFA.3

Vraag 5

Dit handelsverdrag beoogt meerdere doelen gelijktijdig te realiseren: meer onderlinge
handel en investeringen, gezamenlijke aanpak van wereldwijde uitdagingen en verdieping
van politieke samenwerking. Bent u het ermee eens dat dit handelsverdrag als model
kan dienen voor EU-handelsverdragen met andere landen?

Antwoord 5

Ja.

Vraag 6

Chili herbergt een van de grootste lithiumreserves van de wereld. Onderschrijft u
het belang van stabiele toeleveringsketens van kritieke grondstoffen voor de Nederlandse
en Europese markt?

Antwoord 6

Ja.

Vraag 7

Hoe kijkt u naar het opzetten van een Nederlandse of Europese strategie rondom het
structureel vergaren van kritieke grondstoffen in het kader van de agressievere benadering
van de markt door onder andere China en de Verenigde Staten?

Antwoord 7

Het kabinet onderschrijft de noodzaak tot deze strategieën en wijst op de Nationale
Grondstoffenstrategie4, het BNC-fiche over de EU
Critical Raw Materials act5 en de recent gepubliceerde mededeling ReSourceEU, waarover uw Kamer binnen de gestelde
termijn een BNC-fiche ontvangt.

Vraag 8

Bent u het eens dat de AFA een belangrijke bijdrage kan leveren aan de Europese en
Nederlandse toegang tot lithium, koper en ook andere zeldzame metalen?

Antwoord 8

Op dit moment is het interim handelsverdrag (iTA) tussen de EU en Chili in werking.
Hierin is het handelsdeel van de AFA dat valt onder de exclusieve bevoegdheid van
de Europese Unie gerepliceerd. In het iTA staan afspraken over de toegang tot grondstoffen,
zoals over het beperken van exportrestricties (zoals heffingen en quota’s), een verbod
op monopolies met exclusieve rechten voor import en export van ruwe kritieke grondstoffen,
en het inkaderen van het beleid van lagere grondstofprijzen voor binnenlandse producenten.
Dit zijn afspraken die de voorspelbaarheid van de grondstofhandel bevorderen. Daarnaast
zijn in het politieke deel van de AFA enkele intenties op het gebied van grondstoffenhandel
overeengekomen, zoals het bevorderen van de samenwerking op transparantie van de mondiale
grondstoffenmarkt.

Vraag 9

Bent u het in dat kader eens dat de AFA zo spoedig mogelijk in werking moet treden?

Antwoord 9

Ja, waarbij opgemerkt wordt dat voor de Nederlandse ratificatie van de overeenkomst
een goedkeuringsprocedure dient te worden doorlopen. De goedkeuringsstukken zijn in
voorbereiding en de overeenkomst dient, na adviesvoorziening door de Raad van State,
door beide Kamers te worden goedgekeurd.

Vraag 10

Bent u bereid er bij de lidstaten die de AFA nog niet hebben geratificeerd in hun
nationale parlement erop aan te dringen dit alsnog zo spoedig mogelijk te doen?

Antwoord 10

Het kabinet zet in op ratificatie door Nederland op afzienbare termijn. Op dat moment
ligt het voor de hand ook andere lidstaten hiertoe op te roepen.

Vraag 11

China heeft in 2025 exportbeperkingen ingevoerd op gallium, germanium en andere kritieke
grondstoffen; bent u van mening dat dit de urgentie versterkt voor Nederland om de
samenwerking met Chili op het gebied van zeldzame aardmetalen te intensiveren?

Antwoord 11

Het kabinet erkent de urgentie van het vergroten van de leveringszekerheid van kritieke
grondstoffen, en werkt hieraan via de nationale grondstoffenstrategie en de EU Critical Raw Materials
Act. Het diversifiëren van de waardeketens is hier een belangrijk onderdeel van. Nederland
(en de EU) kijken hierbij naar diverse landen, waaronder Chili.

De Chinese exportcontrolemaatregelen op gallium en germanium uit 2023 en op onder
meer een aantal zeldzame aardemetalen uit april 2025 onderstrepen het belang hiervan.
Het zij opgemerkt dat zeldzame aardmetalen een aparte groep grondstoffen is, die momenteel
niet in Chili gewonnen of verwerkt wordt maar die wel deels aanwezig zijn in Chili.
Winning en verwerking hiervan wordt momenteel verkend.6 Gallium en germanium worden ook niet in Chili gewonnen of verwerkt.

Desalniettemin is Chili is een belangrijke producent van grondstoffen, met name koper,
lithium en boor (aangewezen als kritieke grondstoffen door de Europese Commissie).
Daarom steunt het kabinet het Memorandum of Understanding (MoU) dat de Europese Unie in 2023 heeft afgesloten met Chili op kritieke grondstoffen.
Hierin is afgesproken dat partijen onder andere samen werken aan het bevorderen van
projecten, open en eerlijke markten, en environmental, social, governance(ESG) standaarden.

Nederland geeft invulling aan dit MoU middels diverse activiteiten. Zo hebben het
Nederlands Materialen Observatorium en Nederlandse universiteiten een samenwerking
met Chileense universiteiten en steunt Nederland een Europa-brede studie op basis
van aanbevelingen van CEPAL over hoe de regio zijn lithium- en koperwaardeketens duurzaam
kan ontwikkelen. Ook heeft TNO een samenwerking met het Nationaal Lithiuminstituut
(INLiSa).

Vraag 12

Bent u bereid om een integrale beleidsnotitie op te stellen over de kansen en uitdagingen
voor Nederland op het gebied van zeldzame aardmetalen in Chili, waarin de hierboven
genoemde aspecten in samenhang worden bezien?

Antwoord 12

In de Nationale Grondstoffenstrategie is diversificatie één van de pijlers om de leveringszekerheid
van kritieke grondstoffen te versterken7. Samenwerking met derde landen, waaronder Chili, valt onder deze pijler. Voor de
beleidsinzet verwijs ik u daarom naar deze strategie. Het kabinet zal geen integrale
beleidsnotitie opstellen over de kansen en uitdagingen voor Nederland op het gebied
van zeldzame aardmetalen in Chili.

Daarnaast heeft voor internationale grondstoffensamenwerking een Europese aanpak die
zich richt op de hele waardeketen de voorkeur, omdat de Nederlandse industrie deze
grondstoffen niet of nauwelijks direct importeert of gebruikt8. Nederland importeert vooral producten waar kritieke grondstoffen in verwerkt zitten.
Naast de reeds bestaande kaders voor internationale samenwerking op kritieke grondstoffen
wordt uw Kamer binnenkort ook geïnformeerd over de kabinetspositie t.a.v. het ResourceEU
actieplan, dat onder andere ingaat op de Europese aanpak van partnerschappen met grondstofrijke
landen.

Zoals genoemd in het antwoord op vraag 11 is Chili een belangrijke producent van kritieke
grondstoffen. Daarom steunt het kabinet grondstoffensamenwerking in EU-verband, via
het Memorandum of Understanding (MoU) tussen de EU en Chili.

Vraag 13

Kan u toezeggen de Kamer periodiek te informeren over de voortgang van zowel de ratificatie
van de EU-Chili AFA als de Nederlandse inzet op het gebied van kritieke grondstoffen
met Chili?

Antwoord 13

De Kamer wordt regulier geïnformeerd over de voortgang van onderhandelingen en ratificaties
van handels- en investeringsakkoorden via de voortgangsrapportage handelsakkoorden9, die vier maal per jaar als bijlage bij de geannoteerde agenda’s voor de Raden Buitenlandse
Zaken Handel aan uw Kamer worden gezonden.

In de voortgangsrapportage Nationale Grondstoffenstrategie10 is een update gegeven over de samenwerking met derde landen. Zoals hierboven genoemd
wordt uw Kamer binnenkort geïnformeerd over de kabinetspositie t.a.v. het Commissievoorstel
voor ResourceEU, dat ook ingaat op de Europese aanpak van partnerschappen met grondstofrijke
landen.