Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Heutink over het artikel 'Een illegale fatbike blijkt 'verontrustend' makkelijk gekocht: politie baalt'

Antwoord van Minister Tieman (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 7 januari 2026)

Vraag 1

Hoe kan het dat mensen voor enkele honderden euro’s, binnen zes dagen geleverd aan
huis, een illegale fatbike met gashendel inclusief illegale opvoerinstructie uit China
kunnen kopen?1

Antwoord 1

De regering maakt zich vanuit verkeersveiligheidsoogpunt zorgen over de import van
illegale fatbikes. Hoewel we met de Nederlandse e-commerce platforms (zoals Marktplaats
en Bol) goede afspraken hebben kunnen maken, is dat moeilijker met e-commerce platforms
buiten de Europese Unie (EU). Verschillende partijen houden vanuit hun eigen rol toezicht
hierop:

– De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor het toezicht
op de verkoop van elektrische fietsen.

– De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is verantwoordelijk voor het toezicht
op de verkoop van bromfietsen.

– Een fatbike kan worden verkocht als een elektrische fiets of als een bromfiets, mits
is voldaan aan de eisen van beide type producten.

– De douane is verantwoordelijk voor de import van producten zoals fatbikes die via
Nederland voor de EU het land binnenkomen.

De import van producten via e-commerce platforms buiten de Europese Unie (EU) die
niet voldoen aan Europese regels voor productveiligheid zijn een groot probleem. In
2024 kwamen meer dan 1 miljard producten via Nederland de EU binnen. Hier zitten bijvoorbeeld
producten tussen die schadelijk kunnen zijn voor de volksgezondheid, zoals slecht
speelgoed. Ook zitten daar fatbikes tussen die niet voldoen aan de eisen van een elektrische
fiets of van een bromfiets. Bovengenoemde autoriteiten kunnen niet al deze producten
controleren aan de grens of bij verkoop. Dit vraagt om het maken van keuzes, bijvoorbeeld
via steekproeven. Zie daarvoor het antwoord op vraag 2. Daarnaast zijn er meer zaken
die markttoezicht bemoeilijken:

– Fatbikes kunnen ingevoerd worden als elektrische fiets met trapondersteuning of als
brommervariant. Indien een fatbike in dit stadium nog niet volledig aan alle geldige
regelgeving voor de openbare weg voldoet hoeft dit geen belemmering te zijn voor de
invoer. De verkopende partij heeft nog de mogelijkheid om de specificaties van het
voertuig aan te passen voor verkoop.

– Er zijn duidelijke signalen dat illegale producten, waaronder illegale fatbikes, niet
via Nederland op de Europese markt komen, maar via andere lidstaten. In deze gevallen
kan de douane de producten niet tegenhouden, de douane houdt toezicht op de Europese
buitengrens van Nederland. Dit is dan aan de markttoezichthouders welke geconfronteerd
worden met een grote hoeveelheid (e-commerce) platforms en marktplaatsen.

– Verder blijkt dat het lastig is om handhavend op te treden tegen niet Nederlandse
partijen. Deze partijen hebben vaak geen verkooppunt of vertegenwoordiging in Nederland
wat bijvoorbeeld een gang naar de rechter lastig maakt.

Vraag 2

Welke acties heeft u ondernomen om deze praktijken te stoppen en welke acties gaat
u nog ondernemen om te voorkomen dat mensen een illegale fiets in huis halen die niet
toegestaan is op de weg?

Antwoord 2

Elektrische fietsen met trapondersteuning moeten bij binnenkomst in de EU aangegeven
worden onder de goederencode voor dit product. Hierover moeten invoerrechten en (indien
van toepassing) antidumpheffingen worden betaald. De elektrische fietsen moeten voldoen
aan de Machinerichtlijn. De douane voert in het algemeen controles uit op douaneaangiften
en de bijbehorende goederen, waarbij vooral wordt gekeken naar meldingen die op basis
van actuele risico-informatie als risicovol worden aangemerkt. Daarnaast voert de
douane willekeurige steekproefcontroles uit. Als producten zoals illegale fatbikes
via andere lidstaten Nederland binnenkomen om in Nederland in het vrije verkeer te
worden gebracht, kan de douane van deze producten informatie verstrekken aan markttoezichthouders;
de «papertrail» van de verzending. Aan de hand van «backtracking» kunnen handhavende
instanties optreden tegen illegale producten als deze bij verkoop niet voldoen aan
de gestelde eisen voor een elektrische fiets of bomfiets.

Daarnaast wordt het aanbod op e-commerce websites aangepakt door de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Aanbieders
op e-commerce platforms die een product op de Europese markt willen verkopen, moeten
kunnen aantonen dat het product effectief, veilig en duurzaam is en geen risico’s
oplevert voor de gezondheid. Ook moet een vertegenwoordiger binnen Europa aanwezig
zijn die aanspreekbaar is op het naleven van de Europese normen voor dat product.
Sinds 17 februari 2024 vormt de Digital Services Act (DSA) het bindende juridisch
kader voor het melden en verwijderen van illegale content, zoals illegale fatbikes
op AliExpress. Platforms moeten een effectief «notice-and-action»-mechanisme bieden
waarmee gebruikers illegale inhoud kunnen melden. Markttoezichthouders zoals de ILT
en NVWA doen ook meldingen van illegaal aanbod als autoriteit aan een platform. Platforms
zijn verplicht meldingen van autoriteiten tijdig, zorgvuldig en objectief te behandelen
door de illegale content te verwijderen of ontoegankelijk te maken. De doorloop van
advertenties met kleine wijzigingen is echter hoog. Vaak staat er na een melding snel
een nagenoeg identieke advertentie online. Voor zeer grote online platforms (VLOPS),
zoals AliExpress, gelden wel strengere zorgvuldigheidsverplichtingen, waaronder jaarlijkse
risicobeoordelingen gericht op het verminderen van illegale contentverspreiding.

De rijksoverheid en de Europese Commissie nemen verschillende aanvullende maatregelen
om te voorkomen dat mensen een illegale elektrische fiets in huis halen die niet toegestaan
is op de weg. Er loopt momenteel een onderzoek bij de Europese Commissie naar AliExpress
naar onder andere haar risicobeoordeling en handhaving, en interne klachten- en meldsysteem.
Deze moeten verbeterd worden. De Commissie heeft bindende toezeggingen van AliExpress
geaccepteerd om deze tekortkomingen te verhelpen, inclusief betere detectie van illegale
goederen zoals illegale fatbikes, transparantie over de handelaren en verbeterde contentmoderatie.
Niet-naleving kan leiden tot boetes tot 6% van de wereldwijde omzet.

Daarnaast worden op initiatief van de ILT samenwerkingsafspraken gemaakt over de intensivering
van handhaving en markttoezicht op gemotoriseerde tweewielers. Politie, NVWA, douane
en ILT zijn ieder vanuit hun eigen bevoegdheid hierbij betrokken. Eind december zijn
de samenwerkingsafspraken door de betrokken instanties bekrachtigd.2 Hiermee is ook invulling gegeven aan de toezegging van het Lid Pierik (BBB).3

Vraag 3

Hoeveel fatbikes waarvan we weten dat het vermogen de norm uit de Nederlandse wetgeving
overschrijdt en die op te voeren zijn, zijn het afgelopen jaar uit China (of andere
landen) vanuit Nederland gekocht en hoeveel daarvan zijn er door de overheid onderschept?

Antwoord 3

Voor de douane is het lastig te zeggen hoeveel fatbikes er ingevoerd zijn. Fatbikes
kunnen ingevoerd worden als elektrische fiets met trapondersteuning of als brommervariant.
Zoals beantwoord bij vraag 1, indien een fatbike in dit stadium nog niet volledig
aan alle geldige regelgeving voor de openbare weg voldoet hoeft dit geen belemmering
te zijn voor de invoer.

Op dit moment ziet de douane toe op invoereisen, de markttoezichthouders op markttoelatingseisen.
Hiertussen bevindt zich een fase waarin wijzigingen kunnen worden aangebracht aan
het product. Hierdoor kan het zijn dat een product bij invoer nog niet aan de regels
voor weggebruik voldoet. Zolang er voldaan wordt aan de invoereisen is er voor de
douane geen reden om de invoer niet toe te staan. De ILT en NVWA richten zich op de
voorkant van het proces zodat fabrikanten en verkopers de fietsen volgens de regels
aanbieden.

Voor zover bekend zijn er het afgelopen jaar geen fatbikes onderschept (tegen gehouden)
die direct vanuit het buitenland (zoals uit China) naar een consument in Nederland
zijn geleverd.

Vraag 4

Zijn er ook Nederlandse bedrijven die dit soort fietsen (fatbikes met een gashendel
en/of opvoerinstructie) verkopen? Zo ja, wat heeft u gedaan om dit te stoppen?

Antwoord 4

De ILT en NVWA kunnen nooit volledig garanderen dat er geen illegale fatbikes worden
aangeboden door Nederlandse bedrijven. (Online) platforms zijn dynamisch: nieuwe aanbieders
verschijnen en accounts kunnen snel worden aangemaakt of verplaatst. Markttoezichthouders
kunnen wel risico’s verkleinen. Het aantal aangeboden fatbikes als illegale bromfiets
via grote Nederlandse websites zoals Marktplaats en Bol, is door inzet van de ILT
sterk verminderd. Met Nederlandse marktpartijen zoals Marktplaats en Bol wordt structureel
gesproken. In die gesprekken kunnen zij vragen stellen, bijvoorbeeld over de vereisten
waaraan producten moeten voldoen. Zo kunnen Marktplaats en Bol het aanbod op hun websites
beter controleren en zijn op basis daarvan veel advertenties verwijderd.

Tegelijkertijd is er een verschuiving van het aanbod geweest naar platforms als Snapchat
en TikTok. Het is onbekend hoe groot deze markt is en het invullen van het toezicht
op dit soort platforms is lastig. Wel heeft de ILT gezorgd voor een groeiende bewustwording
bij de branche, toezichthouders én bij consumenten. Het is namelijk een gedeelde verantwoordelijkheid.
Allereerst ligt deze verantwoordelijkheid bij fabrikanten, importeurs en distributeurs.
Maar óók bij kopers en gebruikers. Vervolgens is het aan toezichthouders om te controleren
of de markt zich aan de regels houdt. Hierbij kan ook gebruik gemaakt worden van de
meldmogelijkheid conform de DSA zoals beschreven in de beantwoording van vraag 2.

Vraag 5

Kunt u een lijst doen toekomen over alle keren dat de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT) (succesvol) heeft ingegrepen, wanneer de ILT een illegale advertentie heeft
gespot, en hoeveel illegale fatbikes hiermee van de markt zijn gehaald? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 5

Door ILT toezicht heeft Marktplaats in het eerste kwartaal van 2025 1150 advertenties
offline gehaald waarin fatbikes werden aangeboden die niet voldeden aan de regels.
Voor overige handelsplatforms zijn er geen cijfers.

De ILT haalt zelf geen advertenties offline, dat doen de platformen. Hoeveel advertenties
er verwijderd worden, wordt door de platformen niet standaard doorgegeven aan toezichthouders.
De toezichthouder kijkt wél of dergelijke advertenties niet meer voorkomen. Het is
onbekend hoeveel fatbikes er hierdoor niet op de markt gekomen zijn, het betreft namelijk
een onvervuld potentieel aan verkoop.

Vraag 6

Deelt u de mening dat een algehele helmplicht voor jongeren op e-bikes eigenlijk impliceert
dat de overheid heeft gefaald in het adequaat handhaven van de problematiek rondom
fatbikes? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Nee, die mening wordt niet gedeeld. Het Ministerie van IenW zet in op een helmplicht
voor gebruikers van elektrische fietsen en andere lichte elektrische voertuigen tot
18 jaar door de grote stijging (verzesvoudiging) van het aantal ongevallen met hersenletsel
op de elektrische fiets in de leeftijdsgroep van 12 tot 18 jaar tussen 2020 en 2024.
De stijging in het aantal ongevallen met hersenletsel is voor jongeren van 12 tot
18 jaar die elektrisch fietsen maar

ten dele te verklaren door het feit dat zij meer kilometers elektrisch gereden

hebben.

Vraag 7

Op welke wijze gaat u zorgdragen dat ouders van kinderen met opgevoerde, fatbikes
op de hoogte zijn van de gevolgen van de overlast met fatbikes, maar ook van het risico
dat men niet verzekerd is bij een ongeval?

Antwoord 7

In september 2024 heeft het Ministerie van IenW de campagne «»t kan hard gaan» gelanceerd en deze is afgelopen zomer herhaald. Met de campagne worden jongeren en
hun ouders/verzorgers gewezen op de regels en risico’s van het gebruiken van opgevoerde
fietsen op de openbare weg. Aansprakelijkheid en onverzekerd zijn is één van de uitgelichte
risico’s in de campagne. Hier wordt uitgelegd dat wanneer je met een opgevoerde fiets
op de openbare weg rijdt en je krijgt een ongeluk, dat de gebruikelijke bescherming
voor fietsers niet geldt. Als bestuurder kun je opdraaien voor bijvoorbeeld letselschade
(zoals medische kosten en gemiste inkomsten) en voertuigschade, van jezelf en van
de ander.

Naast de campagne voert TeamAlert projecten uit op middelbare scholen, gericht op
de risico’s in het verkeer voor elektrische fietsen, waarbij de fatbike ook specifiek
wordt meegenomen. Daarnaast is het ministerie momenteel aan het onderzoeken hoe de
gedragsaanpak kan worden uitgebreid. Samen met stakeholders uit het veiligheidsdomein
en de jongerendoelgroep wordt gezocht naar de gedragsbepalers van het ongewenste gedrag
dat leidt tot de overlast, die wordt ervaren veroorzaakt door gebruikers van lichte
gemotoriseerd voertuigen, zoals fatbikes. Vervolgens is het doel om samen met stakeholders
in het voorjaar van 2026 toe te werken naar mogelijke aanscherping van de huidige
gedragsmaatregelen of een aanvulling hierop.

Vraag 8

Bent u bereid om géén helmplicht voor álle e-bikes in te voeren, maar alleen voor
de fatbike? En als dat niet lukt, bent u dan bereid om alleen in te zetten op forse
handhaving op de aankoop, onderschepping en gebruik van opgevoerde fatbikes en/of
fatbikes met een gashendel? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Nee. Drie onafhankelijke onderzoeken hebben aangetoond dat aparte regels voor fatbikes
niet uitvoerbaar zijn. Het is een «heilloze weg» om onderscheid te maken tussen fatbikes
en elektrische fietsen, zoals uiteengezet in de Kamerbrief van 28 augustus 2025.4

De huidige aanpak tegen het opvoeren van elektrische fietsen bestaat in de kern uit
handhaving, marktoezicht en gedrag. Zie voor verdere toelichting op de aanpak de Verzamelbrief
verkeersveiligheid van 4 december 2025 en Kamerbrief verkeersveiligheid elektrische
fietsen en lichte elektrische voertuigen van 9 december 2025.5