Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Boelsma-Hoekstra over bedreigingen en intimidatie van bestuurders

Antwoord van Minister Rijkaart (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
19 december 2025).

Vraag 1

Hebt u kennisgenomen van de berichten over de bedreigingen en intimidaties van lokale
bestuurders in onder andere Limburg, in het bijzonder in Venlo, naar aanleiding van
de plannen voor asielopvang?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het beeld dat lokale bestuurders vaker het gevoel hebben dat zij zich niet
gesteund voelen door de landelijke politiek?

Antwoord 2

Ik wil nogmaals onderstrepen dat het onacceptabel is dat bestuurders en volksvertegenwoordigers
bedreigd en geïntimideerd worden. Zij zetten zich in voor ons allemaal en voor onze
democratie. Zij verdienen daarvoor alle steun. Bestuurders en volksvertegenwoordigers
liggen onder vuur, zo geven bestuurders aan in gesprekken die ik met hen voer over
intimidaties en bedreigingen. Zij verwachten hierbij terecht steun vanuit de landelijke
politiek.

Vraag 3

Wat is uw reactie op de signalen van bestuurders, onder wie gouverneur Roemer, dat
de emmer aan het overlopen is en dat het maatschappelijk draagvlak voor lokaal bestuur
ernstig onder druk staat door aanhoudende agressie en intimidatie?2

Antwoord 3

Net als de heer Roemer maak ik me grote zorgen over de ernst en de intensiteit van
de agressie en intimidatie richting het lokaal bestuur. Het is een grondrecht in Nederland
om als burger je onvrede kenbaar te maken, maar dreigementen en geweld gaan een grens
over.

Vraag 4

Deelt u de zorgen dat lokale bestuurders steeds vaker tussen twee vuren zitten: enerzijds
de wettelijke opvangplicht en anderzijds de vaak felle lokale weerstand?

Antwoord 4

Ik zie de worsteling van lokale bestuurders die op dit moment nog een besluit moeten
nemen over de wettelijke opvangplicht. Zoals ik eerder heb aangegeven, is de Wet gemeentelijke
taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) nog steeds van toepassing
en zal daarom door gemeenten moeten worden uitgevoerd. Tegelijk probeer ik bestuurders
vanuit Den Haag zo goed mogelijk te ondersteunen bij deze lastige opgave.

Vraag 5

Kunt u zich voorstellen dat lokale bestuurders zich door Den Haag in de steek gelaten
voelen bij besluiten rond asielopvang?

Antwoord 5

Het kabinet steunt het lokale bestuur bij de uitvoering van hun wettelijke taken.
Zolang de Spreidingswet van kracht is, dient deze uitgevoerd te worden. Daar staat
dit kabinet voor.

Vraag 6

Hoe zorgt u ervoor dat democratisch genomen besluiten, op welk bestuursniveau dan
ook, actief worden gesteund door het kabinet, om daarmee te voorkomen dat lokale politici
in de problemen komen door verwarrende dubbele boodschappen?

Antwoord 6

Besluiten die volgens de democratische spelregels tot stand zijn gekomen, moeten worden
gerespecteerd en uitgevoerd. Daar staat dit kabinet voor en daar zet ik mij als Minister
voor in.

Vraag 7

Kunt u een overzicht geven van hoe vaak de afgelopen twee jaar meldingen zijn gedaan
van bedreigingen of intimidatie aan het adres van gemeentelijke bestuurders? Zo ja,
kunt u dit uitsplitsen per provincie?

Antwoord 7

Eens per twee jaar laat ik de Monitor Integriteit en Veiligheid uitvoeren. Dit onderzoek
rapporteert onder meer over de mate waarin lokale politieke ambtsdragers te maken
krijgen met agressie en geweld. In de meest recente Monitor uit 2024 geeft 45% van
alle decentrale politieke ambtsdragers aan in het afgelopen jaar te maken te hebben
gehad met een vorm van agressie. Dit is een verdubbeling ten opzichte van 2014, toen
dit aantal nog 22% was. Het aantal zeer ernstige incidenten is in die tijd ook verdubbeld,
van 8% naar 15% van het totaal aantal gevallen van agressie.

Van de politieke ambtsdragers die te maken hebben gehad met agressie of intimidatie,
deed slechts zes procent aangifte. Van ernstige incidenten wordt vaker aangifte gedaan
(14%).

Deze cijfers zijn op basis van de Monitor niet uit te splitsen per provincie.

Vraag 8

Op welke manier wordt de drie miljoen euro ingezet die het kabinet eerder al heeft
uitgetrokken om raadsvergaderingen veiliger te laten verlopen?3

Antwoord 8

De middelen kunnen door gemeenten en provincies worden besteed aan een veiligheidsprotocol,
het uitvoeren van een veiligheidsscan of het aanpassen van de vergaderzaal. De gemeenten
en provincies gaan er zelf over hoe ze deze middelen besteden. Er is een leernetwerk
opgezet om ervaringen uit te wisselen over het verbeteren van de veiligheid en toegankelijkheid
van vergaderingen en bijeenkomsten.

Vraag 9

Kunt u toelichten welke maatregelen verder worden overwogen of voorbereid om verdere
escalatie te voorkomen, ook in andere delen van het land waar gemeenten worstelen
met de opvangopgave en maatschappelijke spanningen?

Antwoord 9

BZK werkt samen met de Ministeries van J&V, AenM en SZW, de VNG, het Nederlands Genootschap
van Burgemeesters en de nationale politie aan het programma Maatschappelijke onrust
en ongenoegen. Dit programma heeft tot doel gemeenten te ondersteunen bij maatschappelijke
spanningen, ongenoegen en onrust. Vanwege de spanningen die gepaard gaan met huisvesting
van asielzoekers en statushouders wordt samen met bijvoorbeeld SZW en de VNG, actief
ondersteuning aan gemeenten op dit thema geboden.

Gezien de huidige ontwikkelingen moet ik constateren dat de huidige inzet niet afdoende
is. Verdere investeringen in bijvoorbeeld de veiligheid van vergaderingen en het tegengaan
van escalatie zijn noodzakelijk. Het is aan een volgend kabinet om hier keuzes in
te maken.

Vraag 10

In hoeverre heeft u zicht op extremistische of georganiseerde groepen die bewust inspelen
op onrust rond asielopvanglocaties? Worden gemeenten hierover actief geïnformeerd?

Antwoord 10

De NCTV heeft door middel van de Wet Coördinatie Terrorismebestrijding en Nationale
Veiligheid de bevoegdheid om trends en fenomenen te duiden, maar kan geen onderzoek
doen naar personen en groepen. In algemene zin waarschuwt de NCTV al een langere tijd
voor de dreiging van rechts-extremisme en dat onder andere de normalisering van rechts-extremistisch
gedachtegoed in uiterste gevallen kan leiden tot geweld. Gemeenten worden door de
NCTV over de trendmatige ontwikkelingen in de dreiging geïnformeerd, bijvoorbeeld
door middel van het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN). In het DTN van december
20254 schrijft de NCTV dat rechts-extremisten aanwezig zijn bij protesten tegen opvanglocaties
voor asielzoekers en anti-immigratieprotesten en zich voorafgaand aan dergelijke protesten
actief mengen in het online debat.