Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over MKB-ondernemers die nog steeds vastlopen in de versterkingsoperatie in Groningen

Antwoord van Staatssecretaris Van Marum (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 10 december 2025).

Vraag 1

Erkent u dat veel (MKB) ondernemers nog steeds vastlopen in de versterkingsoperatie?

Antwoord 1

Ja, ik zie dat het versterkingen van gebouwen van mkb-ondernemers complex is en meer
aandacht vraagt dan reguliere versterking. In mijn Kamerbrief van 25 juni jl.1 geef ik dan ook aan dat ik zie dat er meer aandacht is voor deze doelgroep vanuit
uitvoeringsorganisaties en partijen die ondersteuning bieden.

Vraag 2

Erkent u dat er veel vertraging is en plannen steeds wijzigen, bijvoorbeeld rondom
het Koopmansplein in Ten Boer, waardoor ondernemers in grote onzekerheid zitten?

Antwoord 2

Ja, ik zie dat mkb-ondernemers vaker vastlopen vanwege de complexiteit van de dossiers.
Mkb-ondernemers hebben daarom mijn speciale aandacht.

Vraag 3

Hoeveel MKB-ers wachten nog op versterking? Wat is hiervan de planning?

Antwoord 3

Op dit moment zijn er 113 mkb-adressen in het mkb-programma van NCG die nog nog niet
in de planvormingsfase zitten, bijvoorbeeld omdat het versterkingsadvies nog niet
is gedeeld. Voor 243 mkb-adressen geldt dat zij wel in de planvormingsfase zitten.
Dit betreft enkel de adressen waarbij de onderneming afhankelijk is van het te versterken
pand en om die reden in het mkb-programma zijn opgenomen.

Vraag 4

Erkent u dat ook wanneer de versterkingsoperatie al wel zou beginnen en de zaak gesloten
is, de werkzaamheden alsnog niet van start gaan? Kent u bijvoorbeeld het bericht «Boze
teksten op eetcafé De Brug in Nieuwolda. Eigenaar Peter (55): «De overheid hoort je
te helpen»» wat hier een voorbeeld van is?2

Antwoord 4

Ja, ik ben hiermee bekend. Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor als bij gedeeltelijke
sloop van het gebouw toch duidelijk wordt dat er constructieve gebreken zichtbaar
worden die nieuwe berekeningen vragen.

Vraag 5

Bij hoeveel ondernemers is de versterking officieel gestart maar liggen de werkzaamheden
stil?

Antwoord 5

NCG heeft persoonlijk contact met alle projecten die versterkt worden. Ik hecht eraan
uw Kamer mee te geven dat NCG er alles aan doet om tijdig in kaart te brengen hoe
de bedrijfssituatie er uit ziet. Het regelen van tijdelijke huisvesting, mogelijke
tijdelijke bedrijfsruimte of tijdelijke sluiting en vergoedingen die daar verband
mee houden, komt in samenspraak met de ondernemer tot stand. Uw Kamer kan erop vertrouwen
dat ik aandacht voor de voortgang heb, zodat ondernemers altijd weten waar ze aan
toe zijn.

Vraag 6

Begrijpt u de woorden van ondernemer Peter Wedda die over de overheid zegt: «Zij krijgen
keurig betaald van 9 tot 5, met hun Tesla’s en Van Bommel-schoenen. Petra en ik zitten
hier zeven dagen per week middenin.»? Erkent u dat de versterkingsoperatie ondernemers
veel energie en vaak ook geld kost, en ze vaak het gevoel hebben geen grip te hebben?

Antwoord 6

Ik begrijp goed dat ondernemers de situatie waarin ze terecht gekomen zijn, als zeer
frustrerend ervaren. Deze mensen willen aan de slag met hun bedrijf en niet met de
versterking.

Vraag 7

Erkent u dat MKB-ers cruciaal zijn voor de leefbaarheid in het versterkingsgebied?
Zo ja, kunt u daarom kiezen voor een aanpak waarbij MKB-ers beter worden ondersteund?

Antwoord 7

Ja, mkb’ers zijn cruciaal voor de leefbaarheid in het versterkingsgebied.

NCG is met betrokken partijen in gesprek over hoe zij zo vroeg en volledig mogelijk
inzicht kunnen geven in de vergoedingen om schade als gevolg van versterken te vergoeden.

De resultaten van het onderzoek van Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen
over het mkb van vorig jaar biedt NCG verdere waardevolle inzichten om de dienstverlening
voor het mkb verder te verbeteren. Een aantal aanbevelingen heeft NCG al in gang gezet.
Zo is het onderzoek voor NCG mede aanleiding geweest om vaker en eerder met ondernemers
in gesprek te gaan.

Daarnaast is er sinds mei dit jaar een provinciale investeringsregeling voor mkb-ondernemers
in het aardbevingsgebied. De regeling is bedoeld om de hardst getroffen groep, micro-ondernemers
met schade of versterking, te helpen bij het werken aan de toekomst van hun bedrijf.
Daarnaast is er ondersteuning vanuit het provinciale mkb-programma en ook kunnen ondernemers
bij Stut en Steun terecht.

Vraag 8

Steeds vaker worden er signalen ontvangen van zowel MKB-ers als bewoners dat er een
schaarste ontstaat aan tijdelijke huisvesting, kunt u dit bevestigen of ontkrachten?
Staatstoezicht op de Mijnen (SODM) heeft eerder (Beoordeling Meerjaren Versterkingsplan)
aangegeven dat het gebrek aan tijdelijke huisvesting één van de bottlenecks kan zijn
waardoor de versterkingsoperatie kan vertragen, wat is hiermee gedaan?

Antwoord 8

Ik herken deze signalen niet. NCG past maatwerk toe bij het vinden van passende tijdelijke
huisvesting. Daarbij wordt in overleg met de ondernemer vaak gezocht naar mogelijkheden
op dezelfde locatie, zodat er niet uitgeweken hoeft te worden naar tijdelijke huisvesting
elders. Ook voor bewoners is er afdoende tijdelijke huisvesting.

Vraag 9

Bij hoeveel MKB-ers is er een conflict over de verduurzamingssubsidies? Zou u willen
kiezen voor een voortvarende aanpak en het ruime bedrag willen toekennen, en gesteggel
over voor welke ruimtes wel en niet in aanmerking komen voorkomen?

Antwoord 9

Het is mij niet bekend om hoeveel adressen dit in totaliteit gaat. Tegelijkertijd
heeft het wel doorlopend mijn aandacht. Juist bij ondernemers die wonen- en werken
in het zelfde gebouw is het belangrijk om precies te zijn bij het uitkeren van subsidies.
Bij subsidies aan bedrijven zijn er duidelijke regels omtrent staatssteun, waarbij
ik wil benadrukken dat een te ruimhartige opstelling kan leiden tot het moeten terugvorderen
van de subsidie, waarmee de ondernemer niet geholpen is.

Vraag 10

Veel MKB-ers zijn huurder en hebben daardoor minder rechten dan eigenaren, erkent
u dat dit een probleem kan zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat wilt u hieraan doen?
Bent u bereid de regeling voor technische, juridische en financiële steun ook beschikbaar
te maken voor huurders waaronder MKB-ondernemers?

Antwoord 10

Het klopt dat de situatie van een hurende mkb’er anders is dan van een eigenaar. Ook
een hurende mkb’er kan ondersteuning krijgen. Voor juridische, planologische, bedrijfskundige
of psychologische ondersteuning kunnen gedupeerde ondernemers sinds 29 januari 2024
voor € 10.000 subsidie aanvragen via de deskundigenregeling bij de provincie. Daarnaast
heeft de provincie mkb-consulenten in dienst om ondernemers – dus ook mkb-huurders
– bij te staan.

Vraag 11

In 2024 en 2025 werden drie zeer kritische rapporten gepubliceerd over de situatie
van MKB-ers in het gaswinningsgebied, welke lessen heeft u hieruit getrokken?3
4
5

Antwoord 11

De rapportages vanuit Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen, Gronings Perspectief
en Ipsos I&O hebben er mede toe geleid dat ik de toegankelijkheid van regelingen aanhoudend
blijf verbeteren. Ik zorg er voor dat ondernemers niet van het kastje naar de muur
gestuurd te worden. Een belangrijke maatregel hiervoor is het beter inzetten van Stut
en Steun en mkb-consulenten, die ondernemers kunnen begeleiden. Daarnaast is om gedupeerde
ondernemers weer op weg te helpen na afronding van de afhandeling van schade of uitvoering
van de versterking de investeringsregeling mkb van de provincie gestart. Zie voor
de beantwoording ook het antwoord op vraag 7.

Vraag 12

Wat heeft u gedan met de conclusie van Ipsos I&O dat MKB-bedrijven in het aardbevingsgebied
slechter presteren, hun omzet minder groeit en het gat met ondernemingen elders waarschijnlijk
is toegenomen?6

Antwoord 12

Ik richt mij op het efficiënter inrichten van procedures en toegankelijker maken van
regelingen samen met NCG, IMG en Provincie. Met name de investeringsregeling voor
micro-MKB van de Provincie Groningen sluit goed aan bij de conclusies van het Ipsos
I&O onderzoek. Daarom heeft het Rijk 30 miljoen voor deze regeling beschikbaar gesteld.
Deze regeling zorgt ervoor dat micro-ondernemers die de laatste jaren minder of niet
in hun bedrijf hebben kunnen investeren een steun in de rug krijgen.

Vraag 13

Wat heeft u gedaan met de conclusie van het kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen
dat het bestaande hulpsysteem te complex is?7

Antwoord 13

Het Kennisplatform benoemt dat mkb-ondernemers vaak last hebben van een stapeling
van problemen. Ik heb een verkenning laten uitvoeren naar complexe casuïstiek, waar
veel mkb-problematiek in voorkomt. Bij de oplossing voor deze complexe casuïstiek
zijn vaak meerdere organisaties betrokken. Ik bekijk hoe alle partijen beter integraal
kunnen samenwerken door ze zo vroeg mogelijk in de schadeafhandeling en versterkingsoperatie
om tafel te zetten. Dat gezegd hebbende, het moet wel een verbetering zijn, dus dit
kost tijd.

Vraag 14

Wat heeft u gedaan met hun advies voor maatwerk, betere samenwerking, vaste contactpersonen
en lagere drempels voor ondersteuning? Hoe zet u behoeften van ondernemers centraal
in plaats van de systeemwerkelijkheid?

Antwoord 14

Zie hiervoor de antwoorden op vraag 7 en 11.

Vraag 15

Erkent u, gezien MKB-ers aangeven nog steeds tegen dezelfde problemen aan te lopen,
dat er meer maatregelen nodig zijn? Kunt u uw antwoord toelichten? Wat heeft u gedaan
met de conclusie van Gronings Perspectief dat ondernemers kampen met omzetverlies
door de hersteloperatie, extra personeelskosten en fiscale problemen door waardedaling
van bedrijfspanden?8

Antwoord 15

Nee, er zijn op dit moment al veel mogelijkheden. Ik wil inzetten op optimaliseren
van de regelingen en het intensiveren van een persoonlijke begeleiding. De schade
die ondernemers hebben, wordt reeds vergoed met verschillende regelingen vanuit IMG
en NCG.

Vraag 16

Deelt u onze mening dat de conclusie van Gronings Perspectief nog steeds geldt dat
de financiële kwetsbaarheid door de versterkingsoperatie zorgt voor stress en frustratie,
en daarmee druk op het mentale welzijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke stappen
wilt u zetten?

Antwoord 16

Ja. In zijn algemeenheid ervaren sommige inwoners van Groningen stress en frustratie.
Voor ondernemers is dit niet anders. Daar komt bij dat de tijd die ondernemers in
de aardbevingsproblematiek steken, deze niet in hun onderneming kunnen steken. Dit
heeft invloed op hun mentale welzijn. Er zijn veel welzijnsorganisaties actief in
het gebied, waarvan er één specifiek gericht op aardbevingsleed: Geestelijke Verzorging
Aardbevingsgebied Groningen.

Daarnaast staan naast de begeleiders vanuit NCG en IMG, Stut en Steun en ook de consulenten
van het MKB programma klaar om hen te ondersteunen bij hun schade of versterkingstraject.

In mijn antwoord op vraag 7, 10, 11, 13 en 15 ziet u welke (verdere) concrete stappen
ik neem.

Vraag 17

Kunt u zorgen voor één plek waar alle regelingen voor MKB-ers overzichtelijk gepresenteerd
worden?

Antwoord 17

Hiervoor kunnen mkb-ondernemers terecht bij de mkb-consulenten van de provincie.

Vraag 18

Kunt u zorgen dat ondernemers die nu geen gebruik kunnen maken van specifieke regelingen
omdat ze nog wachten op de versterking, later alsnog gebruik kunnen maken van die
regelingen?

Antwoord 18

De regelingen van het NCG en IMG zijn beschikbaar zo lang als nodig is voor ondernemers
die te maken hebben met schade en/of versterken.

Vraag 19

Kunt u deze vragen individueel beantwoorden voor het eerstvolgende commissiedebat
Herstel Groningen?

Antwoord 19

Ja.