Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording vragen van het lid Bruyning over de pilot ‘gratis advocaat’ bij uithuisplaatsing en gezagsbeëindiging.

Mededeling van Staatssecretaris Rutte (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 2 december
2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Proef met betere rechtsbijstand in jeugdzorg werkt
averechts: vertrouwde advocaat uit beeld» van 9 juni 2023 in het Algemeen Dagblad?
Zo nee, kunt u dit lezen?1

Vraag 2

Kunt u de Kamer nogmaals kort uitleggen wat het beoogde doel is van de pilot kosteloze
rechtsbijstand voor ouders bij (spoed)uithuisplaatsingen en gezagsbeëindigingen en
hoe de «verbeterde rechtsbescherming» daarin concreet wordt gemeten?

Vraag 3

Kunt u leggen hoe de pilot moet worden uitgevoerd/toegepast?

Vraag 4

Klopt het dat rechtbanken in het kader van de pilot zelf een advocaat aanwijzen voor
ouders «die zo snel mogelijk contact opneemt»? Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot het
recht op vrije advocaatkeuze?

Vraag 5

Hoe is geborgd dat de pilot niet leidt tot verdringing van reeds betrokken of door
ouders gekozen advocaten? Welke instructies zijn hierover aan de rechtbanken verstrekt?
Kunt u deze instructies delen met de Kamer?

Vraag 6

Herkent u de signalen dat ouders zich overvallen voelen door een aangewezen advocaat
en ervaren dat hun voorkeursadvocaat buitenspel komt te staan? Wat is daarop uw reactie?

Vraag 7

Welke waarborgen bestaan er dat – zodra een ouder een voorkeursadvocaat meldt – de
rechtbank die keuze honoreert, ook binnen de pilot?

Vraag 8

Kan het zijn dat de uitvoering van de pilot, zoals wordt gemeld, in de verschillende
arrondissementen anders of verschillend geïnterpreteerd of uitgevoerd worden? Zo ja,
kunt u per arrondissement de werkwijze schetsen en verschillen duiden? Kunt u de Kamer
hier een overzichtstabel van toesturen?

Vraag 9

Deelt u de mening dat als de arrondissementen de pilot inderdaad verschillend toepassen
dat dit impact op heeft op rechtsgelijkheid?

Vraag 10

Deelt u de mening dat ouders zelf capabel genoeg zijn om een keuze te maken voor een
advocaat? En deelt u de mening dat ouders eerst zelf akkoord moeten geven voordat
de advocaat definitief gekoppeld wordt?

Vraag 11

Hoe wordt in alle communicatie aan ouders zichtbaar en begrijpelijk gemaakt dat zij
zelf een advocaat mogen kiezen en hoe zij dat praktisch regelen binnen de pilot? Kunt
u de Kamer inzicht geven in hoe dit nu gecommuniceerd aan ouders?

Vraag 12

Hoe waarborgt u dat bij spoed (art. 800 Rv) de aanwijzing/toegang tot eigen advocaat
niet illusoir wordt? Welke termijnvereisten en praktische voorzieningen (bijvoorbeeld
de piketregeling jeugdrecht) gelden hiervoor?

Vraag 13

Deelt u de mening dat het een goed voorstel is om ouders eerst zelf de tijd te geven
een voorkeursadvocaat te kiezen en als dat als er bijvoorbeeld 10 dagen voor de zitting
nog geen advocaat is, de rechtbank alsnog een advocaat aanwijst?

Vraag 14

Bent u bekend met het feit dat als de rechtbanken een advocaat aanwijzen en ouders
hebben al een advocaat of willen een eigen voorkeursadvocaat kiezen, de aangewezen
advocaat vaak al in bezit is van het dossier en vervolgens overnamepunten vraagt voor
overname van het dossier? Wat is uw mening hierover en vindt u dit wenselijk? Deelt
u de mening dat hierdoor de kosten onnodig verhoogd worden?

Vraag 15

Bent u bekend met het feit dat de rechtbanken de dossiers al versturen aan de toegewezen
advocaten nog voordat ouders akkoord gaan met de gekoppelde advocaat? Wat is hiervoor
de juridische grondslag volgens u? En hoe verhoudt dit zich tot bijvoorbeeld met de
Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)? Vindt u het überhaupt wenselijk dat
rechtbanken dossiers vol vertrouwelijk informatie delen met een advocaat zonder dat
ouders daar toestemming voor hebben verleend? En deelt u de mening dat als een dossier
verzonden wordt aan een advocaat zonder toestemming van de ouders er sprake is van
een datalek en dat hiervan melding gemaakt moet worden bij de AVG?

Vraag 16

Acht u het proportioneel en noodzakelijk om zonder uitdrukkelijke toestemming dossiers
aan een niet-gekozen advocaat te verstrekken, gelet op het minimale-gegevens-principe
en het vertrouwensbeginsel? Zo ja, kunt u uw antwoord toelichten?

Vraag 17

Herkent u de signalen dat de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) voor zitting met
betrekking tot een verzoek voor een kinderbeschermingsmaatregel de dossiers of (delen
van) informatie deelt met een gecertificeerde instelling (GI)? Past dit binnen de
AVG/het wettelijk kader? Kunt u dit duiden met een verwijzing naar de juridische grondslagen?

Vraag 18

Hoe borgen u en de RvdK dat in verzoeken die met de GI gedeeld worden geen gevoelige
persoonsgegevens bevatten (art. 9 AVG) en dat betreft niet alleen over NAW-gegevens
en BSN-nummers, maar ook persoonskenmerken die toezien op gedragingen of informatie
uit het verleden waarvan niet vaststaat of die relevant is om te delen? Hoe borgt
u dat kwaliteitskaders en werkprocessen van RvdK conform de AVG zijn en niet feitelijk
(prejudiciële) dossierdeling normaliseren? Wat vindt u van het feit dat de kwaliteitskaders
van de RvdK al voorzien in het feit dat zij op voorhand al informatie naar de GI sturen,
terwijl de GI nog geen belanghebbende is en dus geen recht heeft op de gegevens maar
wel al die kennis heeft? En is het geen risico dat als er geen ondertoezichtstelling
wordt uitgesproken er toch persoonlijke en vertrouwelijke informatie die onder de
AVG valt al gedeeld is met andere procespartijen? Bent u van mening dat hier dan sprake
is van een datalek? Zo nee, waarom niet?

Vraag 19

Bent u bereid om – indien nodig – het kwaliteitskader van de RvdK te (laten) herzien
wanneer bepalingen/werkpraktijken de AVG of het procesrecht doorkruisen? Zo ja, op
welke termijn denkt u dit te gaan doen?

Vraag 20

Kunt u een landelijke uitvoeringsinstructie publiceren met heldere normen over vrije
advocaatkeuze, toestemming voor dossierdeling en communicatie aan ouders – en toezien
op naleving door rechtbanken en ketenpartners? Tegen welke datum?

Vraag 21

Bent u bereid op korte termijn in gesprek te gaan met o.a. jeugdrechtadvocaten Mieke
Krol en Richard Korver, die herhaaldelijk publiekelijk op knelpunten hebben gewezen
(vrije keuze, dossierdeling, procedurele waarborgen)? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
wilt u de Tweede Kamer informeren over de uitkomst van dat gesprek en welke procesaanpassingen
u daaruit laat volgen?

Vraag 22

Indien blijkt dat dossiers onrechtmatig zijn gedeeld, bent u dan bereid ouders te
informeren, incidenten te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens en – waar passend
– herstelmaatregelen (inclusief vernietiging/herstel van procespositie) te treffen?

Vraag 23

Bent u bekend met het feit dat ook minderjarige kinderen vaak volledige procesdossiers
ontvangen vanuit de rechtbank? Vindt u het wenselijk dat het kind het gehele procesdossier
krijgt en zo bijvoorbeeld de gehele strijd tussen ouders kan lezen? En indien u van
mening dat kinderen het volledige dossier moeten ontvangen, zou het dan niet wenselijker
zijn dit in een meer kindvriendelijke vorm te doen?

Mededeling

Hierbij deel ik u mede dat de schriftelijke vragen van het lid Bruyning (Nieuw Sociaal
Contract), van uw Kamer aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over de
pilot «gratis advocaat» bij uithuisplaatsing en gezagsbeëindiging. (ingezonden 11 november
2025) niet binnen de gebruikelijke termijn kunnen worden beantwoord, aangezien nog
niet alle benodigde informatie is ontvangen.

Ik streef ernaar de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.