Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vermeer over plannen van de Europese Commissie voor een eigen inlichtingendienst

Antwoord van Minister Rijkaart (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en de Ministers
van Buitenlandse Zaken en van Defensie (ontvangen 2 december 2025).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Europese Commissie werkt aan eigen inlichtingenorgaan»
(NOS, 11 november 2025)?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de zorg dat de Europese Commissie met de oprichting van een eigen inlichtingenstructuur
opnieuw een stap zet richting een Europese superstaat, waarbij nationale bevoegdheden
worden weggedelegeerd?

Antwoord 2

Er is op dit moment geen voorstel van de Europese Commissie gedeeld met de lidstaten
voor een dergelijke inlichtingenunit. De details omtrent internationale samenwerking
van de diensten zijn staatsgeheim, ik kan daar in het openbaar geen uitspraken over
doen. Indien er een voorstel vanuit de Europese Commissie gepubliceerd wordt, zal
uw Kamer zoals gebruikelijk hierover geïnformeerd worden door middel van een kabinetsreactie.

Vraag 3

Klopt het dat de Commissie hiermee taken naar zich toe trekt die normaliter onder
de nationale veiligheidsdiensten (zoals AIVD en MIVD) vallen?

Antwoord 3

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Hoe verhoudt dit voorstel zich tot het subsidiariteitsbeginsel en de uitsluitende
verantwoordelijkheid van lidstaten voor nationale veiligheid, zoals vastgelegd in
het Verdrag betreffende de Europese Unie?

Antwoord 4

Nederland is voorstander van het intensiveren van inlichtingensamenwerking op Europees
niveau. Het SIAC, de Single Intelligence Analysis Capacity,1 is voor het kabinet de
centrale toegangspoort voor strategische inlichtingenbijdragen voor de Europese Unie.
Het versterken van SIAC, zoals afgesproken in het EU Strategisch Kompas, is daarbij
een belangrijke doelstelling.

1 SIAC betreft een inlichtingenstructuur, die inlichtingen analyseert, verwerkt en
verspreidt. Het EU Intelligence and Situation Centre (INTCEN) en het Intelligence
Directorate of the European Military Staff (EUMS INT), beide EU External Action Services
structuren (EEAS), zijn twee intergouvernementele functionele entiteiten die inlichtingenanalyses
en situationeel bewustzijn faciliteren aan de EU besluitvormende instanties. Deze
beide entiteiten faciliteren inlichtingenanalyses op basis van inlichtingen die vrijwillig
ter beschikking zijn gesteld door de inlichtingendiensten van de EU lidstaten. INTCEN
en EUMS INT zijn afzonderlijk gestructureerd, maar werken samen onder het SIAC. Voor
meer informatie zie: Impetus #28 | EEAS

Het beschermen van de nationale veiligheid is een taak van de lidstaten. Het delen
van inlichtingen met SIAC gebeurt daarom op vrijwillige basis. Het delen van inlichtingen
vindt plaats in het inlichtingendomein. De diensten maken daar een eigenstandige afweging
in, binnen de daartoe vastgestelde (wettelijke) kaders. Het kabinet zal een eventueel
voorstel van de Europese Commissie langs bovenstaande lijnen beoordelen.

Vraag 5

Vindt u dat de Europese Commissie überhaupt een rol zou moeten hebben op het terrein
van inlichtingen, en zo ja: waarom?

Antwoord 5

Zoals aangegeven in antwoord 4 is Nederland voorstander van het intensiveren van inlichtingensamenwerking
op Europees niveau. Het SIAC geldt daarbij als de centrale toegangspoort voor strategische
inlichtingenbijdragen voor de Europese Unie.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het delen van gevoelige informatie met een Brusselse structuur
veiligheidsrisico’s oplevert, onder andere door verschillen in toezicht, databescherming
en omgang met staatsgeheimen?

Antwoord 6

Het delen van inlichtingen vindt plaats in het inlichtingendomein. Onze diensten maken
daar een eigenstandige afweging in, binnen de daartoe vastgestelde (wettelijke) kaders.

Vraag 7

Hoe beoordeelt u de opmerking uit het artikel dat lidstaten «niet staan te springen»
om hun inlichtingen te delen met de Commissie, mede vanwege wantrouwen over vertrouwelijkheid?

Antwoord 7

Dat is het oordeel van de auteur.

Vraag 8

Is Nederland betrokken bij de voorbereidende gesprekken over deze Europese inlichtingendienst?
Zo ja, welke inzet hanteert Nederland daar?

Antwoord 8

De details omtrent internationale samenwerking van de diensten zijn staatsgeheim,
ik kan daar in het openbaar geen uitspraken over doen.

Vraag 9

Kunt u garanderen dat Nederland geen bevoegdheden, inlichtingen of capaciteit zal
afstaan aan een Europese inlichtingendienst?

Antwoord 9

Uit de berichtgeving blijkt geen sprake van een Europese inlichtingendienst. Er is
op dit moment geen voorstel van de Europese Commissie gedeeld met de lidstaten voor
een dergelijke inlichtingen unit. Een eventueel voorstel zal het kabinet beoordelen
langs de lijnen geschetst in antwoord 4

Vraag 10

Deelt u de mening dat versterking van nationale diensten en bilaterale samenwerking
tussen lidstaten effectiever en veiliger is dan een gecentraliseerde Brusselse inlichtingendienst?

Antwoord 10

In het algemeen geldt dat de diensten grote waarde hechten aan de samenwerking met
buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De vertrouwensrelaties die de afgelopen
jaren met partnerdiensten zijn opgebouwd, leiden ertoe dat inlichtingen steeds effectiever
en doelmatiger onderling gedeeld kunnen worden. De diensten zullen waar mogelijk deze
samenwerking intensiveren. Uit de berichtgeving blijkt geen sprake van een gecentraliseerde
Brusselse inlichtingendienst. Er is op dit moment geen voorstel van de Europese Commissie
gedeeld met de lidstaten voor een dergelijke inlichtingen unit. Een eventueel voorstel
zal het kabinet beoordelen langs de lijnen geschetst in antwoord 4.

Vraag 11

Bent u bereid in Europees verband actief bezwaar te maken tegen de oprichting van
een Europees inlichtingenorgaan en dit ook publiekelijk uit te spreken?

Antwoord 11

Het kabinet waakt voor parallelle (quasi-)inlichtingenstructuren en draagt al geregeld
in Europees verband uit dat SIAC voor het kabinet de enige toegangspoort voor strategische
inlichtingenbijdragen voor de Europese Unie is.

Vraag 12

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?

Antwoord 12

Ja.