Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kathmann over een op te richten Europese 'intelligence unit'

Antwoord van Minister Rijkaart (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), mede namens
de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie (ontvangen 2 december 2025).

Vraag 1

Kent u het bericht «EU to set up new intelligence unit under Ursula von der Leyen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 t/m 7

Bent u betrokken bij de plannen om een nieuwe «intelligence unit» op te zetten? Zo
ja, wat is uw betrokkenheid of de betrokkenheid van de Nederlandse inlichtingen- en
veiligheidsdiensten? Zo nee, waarom niet?

Is het plan voor de nieuwe intelligence unit gedeeld met de lidstaten van de Europese
Unie? Zo ja, wat was de inhoud van de informatie over dat plan? Zo nee, waarom niet?

Op welke wijze moet de nieuwe unit gegevens van de AIVD of MIVD gaan verzamelen en
gebruiken?

Past het gebruik van die gegevens binnen de geldende wet- en regelgeving ten aanzien
van deze Nederlandse diensten, inclusief het toezicht daarop? Zo ja, welke juridische
grondslag betreft dat? Zo nee, waarom niet?

Gaat Nederland medewerkers van de AIVD of MIVD bij de nieuwe unit detacheren? Zo ja,
hoeveel medewerkers betreft dat naar verwachting? Wat is de juridische status waaronder
die medewerkers bij de unit gaan werken? Zo nee, waarom niet?

Deelt u de mening dat het al dan niet beschikbaar stellen van informatie die door
de nationale inlichtingen- en veiligheidsdiensten wordt vergaard aan die lidstaten
zelf overgelaten moet blijven worden? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2 t/m 7

Er is op dit moment geen voorstel van de Europese Commissie gedeeld met de lidstaten
voor een dergelijke inlichtingen unit. Indien er een voorstel van de Europese Commissie
gepubliceerd wordt zal uw Kamer zoals gebruikelijk hierover geïnformeerd worden middels
een kabinetsreactie. Nederland is voorstander van het intensiveren van inlichtingensamenwerking
op Europees niveau. Het kabinet beschouwt SIAC, de Single Intelligence Analysis Capacity,1
als het unieke toegangsportaal voor het delen van strategische 1 SIAC betreft een
inlichtingenstructuur, die inlichtingen analyseert, verwerkt en verspreidt. Het EU
Intelligence and Situation Centre (INTCEN) en het Intelligence Directorate of the
European Military Staff (EUMS INT), beide EU External Action Services structuren (EEAS),
zijn twee intergouvernementele functionele entiteiten die inlichtingenanalyses en
situationeel bewustzijn faciliteren aan de EU besluitvormende instanties. Deze beide
entiteiten faciliteren inlichtingenanalyses op basis van inlichtingen die vrijwillig
ter beschikking zijn gesteld door de inlichtingendiensten van de EU lidstaten. INTCEN
en inlichtingen met de Europese instellingen. Het versterken van SIAC, zoals afgesproken
in het EU Strategisch Kompas, is daarbij een belangrijke doelstelling. In de kabinetsreactie
op het Niinistö-rapport inzake de versterking van de paraatheid en weerbaarheid van
de EU, heeft het kabinet aangegeven dat het aanbevelingen voor inlichtingensamenwerking
binnen de Europese instellingen alleen steunt als gedoeld wordt op de doorontwikkeling
van SIAC2. Hiertoe behoort ook het bezien hoe de producten van SIAC effectiever en
doelmatiger gedeeld kunnen worden binnen de Europese instellingen. De ontwikkeling
van parallelle (quasi-)inlichtingenstructuren naast SIAC steunt het kabinet niet.

Daarbij vindt het delen van inlichtingen plaats in het inlichtingendomein. De diensten
maken daar een eigenstandige afweging in, binnen de daartoe vastgestelde (wettelijke)
kaders. Het beschermen van de nationale veiligheid is daarbij ook een taak van de
lidstaten. In het algemeen geldt dat de diensten grote waarde hechten aan de samenwerking
met buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De vertrouwensrelaties die
de afgelopen jaren met partnerdiensten zijn opgebouwd, leiden ertoe dat inlichtingen
steeds effectiever en doelmatiger onderling gedeeld kunnen worden. De diensten zullen
waar mogelijk deze samenwerking intensiveren.

Het delen van inlichtingen met SIAC gebeurt daarom op vrijwillige basis. De diensten
beschouwen daarbij altijd hoe hun inlichtingen effectiever en doelmatiger gedeeld
kunnen worden in internationaal verband om de nationale en internationale veiligheid
te beschermen en zijn hierover doorlopend in gesprek met SIAC en Europese partners.
De details omtrent multilaterale en internationale samenwerkingsverbanden zijn staatsgeheim,
ik kan daar in het openbaar geen uitspraken over doen.

Het kabinet zal een eventueel voorstel van de Europese Commissie langs bovenstaande
lijnen beoordelen.

Vraag 8

Kunt u de Kamer tijdig op de hoogte brengen en blijven houden over de voortgang van
de plannen over de nieuw op te richten intelligence unit?

Antwoord 8

Ja, indien er een voorstel van de Europese Commissie gepubliceerd wordt, zal ik uw
Kamer zoals gebruikelijk hierover informeren middels een kabinetsreactie.