Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Beckerman, Bushoff en Armut over de gezondheid van scholieren na één van de zwaarste aardbevingen in Groningen

Antwoord van StaatssecretarisVan Marum (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 1 december 2025).

Vraag 1

Kunt u uw reactie geven op het door Gronings Perspectief gepresenteerde rapport over
de diepe sporen die de ellende die samenhangt met de aardbevingen nalaat bij scholieren?1

Antwoord 1

Het is belangrijk dat we blijven luisteren naar jongeren in Groningen. Hun verhalen
helpen ons beter begrijpen wat herstel echt betekent. Daarom vind ik projecten zoals
«Lang verhaal kort» van het IMG belangrijk. Daarom praat ik ook met jongeren en stimuleer ik hun betrokkenheid.
En daarom is het goed dat onderzoekers van het Gronings Perspectief naar de effecten
bij jongeren hebben gekeken. Dit onderzoek bevestigt wat ik vaker hoor van jongeren
uit de regio: de stress die ouders ervaren raakt ook hen. Dit onderstreept het belang
van een voortvarende uitvoering van Nij Begun, en in het bijzonder de Sociale Agenda,
waarbij we voor de komende 30 jaar investeren in het mentaal welzijn van jongeren.
Denk hierbij aan maatregelen op scholen, laagdrempelige inloop bij de huisarts en
het vergroten van de mentale weerbaarheid van jongeren.

Vraag 2

Het zijn volgens de wetenschappers niet de bevingen zelf, maar de scheuren en het
trage herstel daarvan waardoor scholieren meer gezondheidsproblemen krijgen die zorgen
voor stress, schoolverzuim en depressieve klachten. Welke stappen gaat u zetten om
het herstel te versnellen en daarmee gezondheidsproblemen te voorkomen?

Antwoord 2

Ik begrijp dat jongeren stress ervaren als de versterking lang voortsleept. Om die
reden heeft NCG de afgelopen jaren intensief ingezet op het scholenprogramma en momenteel
worden de laatste twee scholen versterkt. Daarmee hoop ik dat jongeren in ieder geval
minder stress ervaren op school. Voor de totale versterkingsoperatie begrijp ik goed
dat bewoners – en jongeren in het bijzonder – evenals uw Kamer verlangen naar meer
voortgang, zeker na een aardbeving als die van 14 november jl.

Tegelijkertijd vraagt de versterking om koersvastheid en stabiliteit; de parlementaire
enquête heeft laten zien dat ingrijpende wijzigingen in de aanpak juist tot nieuwe
vertraging kunnen leiden. Daarom blijf ik gericht werken aan het opschalen van het
tempo, binnen realistische en haalbare kaders en zonder de kwaliteit voor bewoners
uit het oog te verliezen. Met de jaarlijkse actualisaties van de diepteanalyse informeer
ik uw Kamer transparant over de maatregelen die ik met alle betrokken partijen daartoe
tref en het verwachte verloop van de versterkingsoperatie.

Ook de aanwezigheid van schade in een woning kan een groot effect hebben op jongeren.
Het IMG stuurt actief op de voortgang van langlopende schademeldingen. Deze gerichte
aanpak heeft al tot de afronding van veel oude zaken geleid. Voor de complexere dossiers,
die door uiteenlopende redenen niet binnen de reguliere termijnen kunnen worden afgehandeld,
heeft het IMG het Team op Maat ingericht. Dit team is specifiek bedoeld om complexe
schadeafhandelingen die vertraging hebben opgelopen sneller af te ronden.

Vraag 3

Herkent u zich in de woorden van de voorzitter van Jong Noord, Cody Rozema, die zegt:
«We hebben in Groningen een hele generatie jongeren die denkt: de overheid staat niet
naast mijn ouders, mijn broertjes en zusjes en mijzelf, maar tegenover ons.»? Welke
extra stappen wilt u zetten om het vertrouwen van deze generatie te herstellen?2

Antwoord 3

Ja, ik herken de woorden van de voorzitter van Jong Noord dat het vertrouwen van meerdere
generaties zwaar beschadigd is. Ik heb hem hier een aantal keer over gesproken. Ook
spreek ik met jongeren buiten de georganiseerde jongerenorganisaties, om een beeld
te krijgen van de ervaringen van jongeren die niet uit zichzelf naar voren stappen.
Het herstellen van dat vertrouwen is niet van de ene op de andere dag geregeld, maar
vergt naast schadeherstel en versterking ook een generatielange inzet op de sociale
en economische omstandigheden.

Woensdag 12 november j.l. was ik bij de presentatie van het jongerenproject lang verhaal kort, georganiseerd door het IMG. Jongeren presenteerden daar hun video's met daarin hun
persoonlijke verhaal. De stress die ouders ervaren raakte in sommige gevallen het
hele gezin. Om het vertrouwen van deze jongeren te herstellen hebben rijk en regio
gezamenlijk de sociale en economische agenda opgesteld. Jaarlijks is voor beide agenda's,
dertig jaar lang, 100 miljoen beschikbaar met als doel het vertrouwen in de overheid
te herstellen en brede welvaart in de regio te bevorderen.

Vraag 4

Welke stappen zijn gezet en gaat u zetten om het aanbod van psychosociale hulp, waarvan
uit eerder onderzoek bleek dat dat beperkt vindbaar en vaak ontoereikend is, te verbeteren?3

Antwoord 4

In de Sociale Agenda zijn verschillende maatregelen gekozen die écht het verschil
maken om het mentaal welzijn van jongeren te verbeteren. Denk daarbij aan brugfunctionarissen
op scholen, laagdrempelige inloop bij de huisarts en het voorkomen van vroegtijdig
schoolverlaten. Gemeenten hebben daarnaast 55,8 miljoen ontvangen voor het verbeteren
van psychosociale hulp, bijvoorbeeld voor aardbevingscoaches. Aardbevingscoaches ondersteunen
ook jongeren. Zij bieden inwoners een luisterend oor en praktische ondersteuning.
Zij kijken met kinderen wat zij nodig hebben of organiseren activiteiten voor kinderen
in de buurt. Over de uitvoering van de Sociale Agenda wordt voor eind januari 2026
een Kamerbrief gestuurd.

Vraag 5

Is er volgens u momenteel voldoende erkenning vanuit de overheid voor het leed dat
kinderen en jongeren ervaren? Welke mogelijkheden tot verbetering ziet u?

Antwoord 5

We erkennen het leed dat jongeren en kinderen ervaren en zetten de eerste stappen
om dit te herstellen en het vertrouwen te vergroten. De Sociale en Economische Agenda
gaan over hen en zijn tot stand gekomen met de input van jongeren. De uitvoering is
al deels gestart en zal volgend jaar verder gaan. Deze maatregelen zijn nog niet direct
voelbaar voor jongeren, maar moeten op termijn bijdragen aan een regio waar het fijn
wonen, werken, opgroeien, oud worden en waar het fijn leven is.

Ook heeft het IMG in 2023 de vergoedingen voor immateriële schade binnen huishoudens
gelijkgetrokken. Dit betekent dat kinderen en jongeren in het aardbevingsgebied voortaan
evenveel compensatie voor immateriële schade krijgen als hun ouders/verzorgers. Deze
verruiming is met terugwerkende kracht ingegaan. Met deze gelijktrekking wordt onderkend
dat het leed van jongeren niet onderdoet voor dat van volwassenen.

De mogelijkheden voor verbetering die ik zie gaan met name over de betrokkenheid van
jongeren. Daarvoor zetten we nu de eerste stappen, zie voor een uitgebreide toelichting
vraag 6. Jaarlijks zullen naar aanleiding van de publicatie van de Staat van Groningen
en Noord-Drenthe ook gesprekken plaatsvinden met jongeren uit de regio.

Vraag 6

Welke stappen wilt u zetten om te zorgen dat jongeren meer mee mogen praten en zeggenschap
krijgen over het beleid rondom schadeherstel, versterking en herstel van Groningen?

Antwoord 6

De betrokkenheid van jongeren is van groot belang voor het verbeteren van beleid en
uitvoering voor het herstel van Groningen. Jongeren moeten een actieve rol kunnen
spelen en hun zorgen en ideeën moeten worden gehoord, zodat zij invloed kunnen hebben
op de toekomst van Groningen en Noord-Drenthe.

Het organiseren van deze betrokkenheid bij het herstel van Groningen gaat verder dan
het opzetten van een traditionele jongerenraad, omdat ook jongeren die niet uit zichzelf
naar voren stappen bereikt dienen te worden. Door jongeren op een creatieve en laagdrempelige
manier te betrekken wordt een bredere doelgroep bereikt.

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) voert in samenwerking met bureau Jimmy's het
participatieve actieonderzoek Opgeschud uit met subsidie van het Ministerie van BZK. Het onderzoek heeft als doel organisaties
te stimuleren en te ondersteunen bij het opbouwen van een duurzame samenwerking met
jongeren, zodat het kindperspectief een vast onderdeel wordt van hun werkzaamheden
en een vanzelfsprekende afweging in beleid en besluitvorming. Op deze manier wordt
gestreefd naar duurzame participatie en wordt schijnparticipatie voorkomen. Dit draagt
bij om het vertrouwen van jongeren in instanties, de overheid en de politiek te vergroten.
Een kernteam jongeren werkt in een netwerk aan inspraak van jongeren op verschillende
beleidsterreinen. Jongeren hebben een bepalende rol met betrekking tot de onderzoeksonderwerpen
en werken mee in het uitvoeren van het onderzoek.

De verschillende onderwerpen zijn ondergebracht in zogenaamde proeftuinen. Eén van
de proeftuinen wordt uitgevoerd in samenwerking met NCG, waar jongeren worden betrokken
bij het beleid rondom wisselwoningen. In het onderzoek door jongeren wordt voor een
periode van 3 jaar gekeken hoe kinderen en jongeren de parken met tijdelijke huisvesting
ervaren. De (tussen)resultaten bieden NCG handvatten om de parken te verbeteren.

Het IMG deelt mijn inzet om jongeren actief te betrekken bij het schadeherstel. In
2024 organiseerde het IMG het symposium «Herstel en versterk de Groninger jeugd, nu!»,
waarin ook het belang van jongeren binnen de Sociale Agenda werd onderstreept. Daarnaast
werkt het IMG samen met jongeren aan videoportretten over hoe zij het ervaren om te
leven in een aardbevingsgebied.

Vraag 7

De wetenschappers wijzen erop dat opgroeien met schade-ervaringen en onzekerheid ook
op langere termijn invloed kan hebben op de gezondheid. Welke maatregelen neemt u
om dat te volgen en deze mensen te steunen?

Antwoord 7

De RUG voert naast het bovengenoemde actie-onderzoek een langlopend onderzoek in opdracht
van het Ministerie van BZK. Het onderzoek Gegrond volgt hoe het psychosociaal welzijn van jongeren zich ontwikkelt wanneer zij zijn
blootgesteld aan de gevolgen van gaswinning. Dit onderzoek geeft mogelijk meer inzicht
in hoe jongeren gesteund kunnen worden. Daarnaast worden al concrete maatregelen genomen
met de sociale agenda, zoals beschreven in vraag 4.

Vraag 8

Kunt u deze vragen los van elkaar beantwoorden vóór het volgende commissiedebat Herstel
Groningen?

Antwoord 8

Ja.