Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over de brief ‘Uitnodiging bewonersonderzoek’

Antwoord van Minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) (ontvangen 28 november 2025).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 327.

Vraag 1

Waarom is ervoor gekozen deze enquête juist nu te versturen, terwijl er brede politieke
en maatschappelijke weerstand bestaat in Groningen tegen de komst van een kerncentrale?1

Antwoord 1

Het kabinet is zich zeer bewust van de weerstand die in Groningen bestaat tegen de
komst van een kerncentrale. Eerder heeft het kabinet de Kamer laten weten dat Eemshaven
uit de eerste beoordeling van de reacties op het Voornemen en voorstel voor participatie
van 2 februari 2024 naar voren komt als gebied dat voldoet aan de kenmerken voor de
vestiging van kerncentrales. Er is een (380kV) hoogspanningsnet, er is beschikbaarheid
van koelwater, er zijn geen grote bevolkingsconcentraties in de directe omgeving en
er zijn voldoende toegangswegen voor rampenbestrijding. Het voldoen aan deze (zuiver
inhoudelijke) criteria betekent dat het kabinet formeel moet bezien of er ook binnen
de Eemshaven locaties zijn die als kansrijk aangemerkt kunnen worden.2

Omdat het kabinet zich bewust is van de gevoeligheden in Groningen en de politieke
en maatschappelijke wensen van zowel de Kamer, provinciale staten als de gemeenteraad
van Het Hogeland kent, heeft het de Landsadvocaat gevraagd om te onderzoeken of de
Eemshaven buiten het locatieonderzoek gehouden kan worden, zonder dat dit tot grote
juridische risico's leidt. Het kabinet heeft op basis van het advies van de Landsadvocaat
geconcludeerd dat het niet mogelijk is om het gebied Eemshaven op voorhand van de
plan-MER uit te sluiten en daarbij tegelijkertijd tot een juridisch houdbaar besluit
te komen3. Het niet onderzoeken van het gebied Eemshaven leidt tot een te groot juridisch risico
waarbij het projectbesluit uiteindelijk door een proces bij de Raad van State kan
worden vertraagd of zelfs worden vernietigd. Dit is onlangs nog aangegeven in de Kamerbrief
van 16 mei 20254. Het kabinet heeft daarbij opgemerkt dat als het kabinet na het doorlopen van de
projectprocedure een keuze heeft tussen geschikte locaties, het de voorkeur zal geven
aan een locatie in Zeeland.

Het kabinet onderzoekt op dit moment als initiatiefnemer in vier gebieden mogelijke
locaties voor nieuwe kerncentrales: Maasvlakte II, het Sloegebied en Terneuzen in
Zeeland en de Eemshaven in Groningen5. In de onderzoeken worden verschillende zaken meegenomen, zoals de effecten op het
milieu, wat er technisch mogelijk is en de impact op de omgeving. Op basis van alle
onderzoeksresultaten wordt een Integrale Effectenanalyse opgesteld, die dient als
beslisinformatie voor de voorkeursbeslissing. In de (ontwerp-)Voorkeursbeslissing wordt de gekozen locatie beschreven en gemotiveerd. De onderzoeken dienen
gelijkwaardig te worden uitgevoerd in de vier gebieden.

Om een beeld te krijgen van de impact die wordt gevoeld in de omgeving, worden diverse
gesprekken gevoerd met belanghebbenden (bewoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven,
decentrale overheden). Met het bewonersonderzoek wil het kabinet toetsen of dit beeld
compleet is of nog moet worden aangevuld. Ook wil het kabinet een vergelijking kunnen
maken tussen zorgen die leven of kansen die worden gezien in de verschillende gebieden.
Het is van belang dat deze input in alle gebieden – dus ook Groningen – zorgvuldig
wordt opgehaald en meegenomen. Andersom is het belangrijk dat de bewoners van Groningen
niet de mogelijkheid wordt onthouden om hun vragen en zorgen kenbaar te maken.

Vraag 2

Herinnert u zich dat de Tweede Kamer met brede steun een motie van het lid Beckerman
heeft aangenomen waarin wordt uitgesproken dat er geen kerncentrale in Groningen moet
komen? Waarom negeert u deze motie?

Antwoord 2

Ja, het kabinet is zich bewust van de motie Beckerman c.s.6 Als gevolg daarvan is Eemshaven als mogelijke waarborglocatie geschrapt uit het Programma
Energiehoofdstructuur.7 Op 28 november is het Verzamelbesluit Omgevingswet LVVN en KGG 2026 gepubliceerd,
waarin het vervallen van de locatie Eemshaven als waarborglocatie voor de vestiging
van een kernenergiecentrale in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is opgenomen.

Overigens betekent het schrappen van Eemshaven als waarborgingslocatie niet dat de
Eemshaven ongeschikt is voor de vestiging van kerncentrales. Al eerder wees het kabinet
erop8 dat het kabinet verplicht is om Eemshaven te beschouwen als mogelijke locatie voor
de vestiging van twee nieuwe kerncentrales (zie ook het antwoord op vraag 1). Het
waarborgingsbeleid voor kerncentrales is bedoeld om op aangewezen locaties ruimtelijke
ontwikkelingen, die de komst van kerncentrales onmogelijk maken of ernstig belemmeren,
te voorkomen. Bijvoorbeeld de bouw van kantoren of ziekenhuizen.

Vraag 3

Kunt u uitleggen waarom de Eemshaven tóch is meegenomen in het onderzoek naar mogelijke
locaties voor nieuwe kerncentrales, ondanks het herhaaldelijke en duidelijke «nee»
van zowel de provincie Groningen als de gemeente Het Hogeland?

Antwoord 3

In de Kamerbrief van 11 september 20249 is aangegeven dat er binnen vier gebieden op zoek gegaan wordt naar mogelijke locaties
voor de nieuwbouw van de eerste twee centrales: Sloegebied, Terneuzen, Maasvlakte
I en Maasvlakte II. Ook is aangegeven dat alle binnengekomen reacties op het Voornemen
en voorstel voor participatie worden bestudeerd. Op het Voornemen en voorstel voor
participatie van 2 februari 2024 zijn in totaal 1.374 reacties ontvangen. Al deze
reacties zijn inhoudelijk beoordeeld. Uit de beoordeling van de reacties op het Voornemen
en voorstel voor Participatie is de Eemshaven naar voren gekomen als gebied dat voldoet
aan de kernmerken voor de vestiging van kerncentrales (zie vraag 1).

Omdat het kabinet zich bewust is van de gevoeligheden in Groningen en de politieke
en maatschappelijke wensen van zowel de Kamer, provinciale staten als de gemeenteraad
van Het Hogeland kent, heeft het de Landsadvocaat gevraagd om te onderzoeken of de
Eemshaven buiten het locatieonderzoek gehouden kan worden, zonder dat dit tot grote
juridische risico's leidt. Het kabinet heeft op basis van het advies van de Landsadvocaat
geconcludeerd dat het niet mogelijk is om het gebied Eemshaven op voorhand van de
plan-MER uit te sluiten en daarbij tegelijkertijd tot een juridisch houdbaar besluit
te komen10. Het niet onderzoeken van het gebied Eemshaven leidt tot een te groot juridisch risico
waarbij het projectbesluit uiteindelijk door een proces bij de Raad van State kan
worden vertraagd of zelfs worden vernietigd. Dit is onlangs nog aangegeven in de Kamerbrief
van 16 mei 202511. Het kabinet heeft daarbij opgemerkt dat als het kabinet na het doorlopen van de
projectprocedure een keuze heeft tussen geschikte locaties, het de voorkeur zal geven
aan een locatie in Zeeland.

Vraag 4

Hoeveel geld is er gemoeid met het opzetten en uitvoeren van deze enquête, en wie
heeft de opdracht gegeven deze uit te voeren?

Antwoord 4

Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Klimaat en Groene
Groei en kost € 56.240,- ex btw. Dit betreft de totale kosten voor de enquêtes in
alle gebieden.

Vraag 5

Begrijpt u dat het opnieuw aanwijzen van Groningen voor een zware energie-infrastructuur
– na decennia van gaswinning, aardbevingen en schade – bij veel inwoners voelt als
een nieuwe klap in het gezicht?

Antwoord 5

Het kabinet is zich bewust van de gevoeligheden in Groningen en is daarover uitvoerig
in gesprek met diverse belanghebbenden. Zie ook het antwoord op vraag 3.

Vraag 6

Deelt u de mening dat de Eemshaven, gezien de bevolkingsdichtheid, het aanwezige natuurgebied
en de kwetsbare positie van het gebied, een slechte locatiekeuze is voor een kerncentrale?

Antwoord 6

Al deze zaken worden op dit moment onderzocht voor alle locaties en de resultaten
worden beschreven in de Integrale Effectenanalyse. Het kabinet kan nog niet vooruitlopen
op de onderzoeksresultaten. In de (ontwerp-)Voorkeursbeslissing zal het kabinet de
gekozen locatie beschrijven en motiveren.

Vraag 7

Kunt u toezeggen dat de Eemshaven definitief wordt geschrapt als mogelijke locatie
voor de bouw van (een) nieuwe kerncentrale(s)?

Antwoord 7

De Eemshaven wordt geschrapt als waarborgingslocatie voor de vestiging van kerncentrales.
Dit betekent echter niet dat Eemshaven ongeschikt is voor de vestiging van kerncentrales.
Het kabinet is nog steeds verplicht om Eemshaven te beschouwen als mogelijke locatie
voor kerncentrales en mee te nemen in de plan-MER (zie vraag 2). Het kabinet heeft
verder aangegeven dat als het kabinet na het doorlopen van de projectprocedure voor
kerncentrale 1+2 een keuze heeft tussen geschikte locaties, het de voorkeur zal geven
aan een locatie in Zeeland (zie vraag 3). Voor de ruimtelijke inpassing van kerncentrale
3+4 en kleine kerncentrales (SMR’s) volgt het kabinet een tweede spoor, via het Programma
Energie Hoofdstructuur. In de scope van PEH II, waarin in de eerste fase alleen gebieden
afvallen die niet voldoen aan de juridische criteria of die geen potentie voor koelwater
hebben, valt Eemshaven niet bij voorbaat af.

Vraag 8

Hoe denkt u het vertrouwen van Groningers te herstellen, nu opnieuw de indruk is gewekt
dat hun stem niet serieus wordt genomen?

Antwoord 8

Om de stem van Groningen goed mee te kunnen nemen in de locatieafweging, moet het
kabinet de stem van de Groningers juist onderzoeken. Dat wordt gedaan met dit bewonersonderzoek.
Het kabinet is en blijft open en transparant in gesprek met Groningen, om zodoende
te kunnen bouwen aan de relatie en het vertrouwen.