Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording vragen van het lid Van Nispen over de huidige staat en de toekomst van de sociaal advocatuur

Mededeling van Staatssecretaris Rutte (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 24 november
2025).

Vraag 1

Hoe beoordeelt u de huidige staat van de sociaal advocatuur? Hoe ernstig is volgens
u het tekort aan sociaal advocaten, die in verschillende regio’s in het land op uiteenlopende
rechtsgebieden de niet rijke inwoners van ons land zouden moeten kunnen bijstaan bij
juridische problemen?

Vraag 2

Klopt het dat er in sommige gebieden nog maar één sociaal advocaat op 25.000 mensen
beschikbaar is?1

Vraag 3

Klopt het feit ook dat ongeveer één op de drie sociaal advocaten binnen afzienbare
tijd met pensioen gaat?2

Vraag 4

Welke plannen en voorstellen van u gaan daar op korte termijn iets aan doen? Zijn
uw maatregelen volgens u voldoende om de problemen op te lossen of is er meer nodig?
Wie is er aan zet, wiens verantwoordelijkheid is dat?

Vraag 5

Deelt u de mening dat in ieder geval gewerkt moet worden aan het laten toenemen van
de instroom, de jonge aanwas van bevlogen juristen, en dat er op de rechtenopleidingen
al meer gedaan kan worden om de bekendheid van het belang van de sociaal advocatuur
te laten toenemen?

Vraag 6

Wat is nu de stand van zaken met initiatieven in rechtenopleidingen om de aandacht
voor de sociaal advocatuur te versterken? Kunt u een overzicht geven van alle initiatieven?
Volstaan deze volgens u? Hoe vrijblijvend zijn deze?

Vraag 7

Vindt u ook dat eigenlijk van alle rechtenopleidingen gevraagd en verwacht mag worden
in het curriculum rechtsgeleerdheid permanente aandacht aan sociale advocatuur te
besteden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Hoe kijkt u naar het voorstel om via een (al dan niet verplichte) stage bij een rechtswinkel
of een sociaal advocatenkantoor dit belang onder de aandacht te brengen?

Vraag 9

Bent u het met hoogleraar Wibier eens, die vindt dat studenten onderwijzen over de
toegang tot het recht en sociale advocatuur «misschien zelfs wel een van de kerntaken
van een rechtenfaculteit» is, omdat: «iedereen ongeacht de omvang van de portemonnee
recht op rechtsbijstand [heeft]. De sociale advocatuur speelt daarbij een onmisbare
rol en is een van de fundamenten van onze rechtsstaat. Het is aan rechtenfaculteiten,
die grotendeels met publiek geld zijn gefinancierd, om bij te dragen aan de oplossing
van het probleem dat nog steeds te veel mensen het zonder behoorlijke rechtsbijstand
moeten doen. Een probleem dat erger wordt wanneer er onvoldoende studenten kiezen
voor de sociale advocatuur»?3 Kunt u hier een uitgebreide reactie op geven?

Vraag 10

Bij wie ligt het initiatief voor het laten toenemen van de aandacht voor de sociaal
advocatuur bij rechtenopleidingen? Zijn we daarbij enkel afhankelijk van de opstelling
van enkele universiteiten? Wat is uw rol hierin, wat kunt en gaat u doen om dit te
benadrukken? Wat is uw ideaal (op middellange of lange termijn) hierin en hoe gaat
u dat bereiken?

Vraag 11

Wat is uw oordeel over de kwaliteit van de huidige beroepsopleiding en bent u bekend
met de initiatieven vanuit de advocatuur om deze te laten toenemen? Hoe beoordeelt
u die?

Vraag 12

Hoe gaat u ervoor zorgen dat de huidige sociaal advocaten behouden blijven door het
vak aantrekkelijker te maken?

Vraag 13

In hoeverre wordt toegewerkt naar een garantiefonds voor de advocaat-stagiair ondernemer
omdat deze juist van groot belang zijn in de regio’s, waar geen kantoren zijn die
de stagiairs in loondienst kunnen opleiden?

Vraag 14

Hoe staat u tegenover een eerdere aanbeveling van de Vereniging Sociale Advocatuur
Nederland om de subsidieregeling beroepsopleiding sociaal advocaten en de begeleidingsvergoeding
patroon uit te breiden?

Vraag 15

Wat is de stand van zaken met het voornemen om de voorschotregeling weer terug te
laten keren?

Vraag 16

Kunt u toelichting geven op de 30 miljoen euro die in het kader van de commissie-Van
der Meer II wordt vrijgemaakt in 2027: wat zien we hiervan al terug in 2026 (zoals
beloofd) en hoe is dat te lezen in de begroting?

Vraag 17

Heeft u het idee dat de maximaal 1.200 declarabele uren een barrière kan zijn voor
sociaal advocaten? Is het niet apart om deze norm te hanteren waar dit in een commercieel
kantoor niet gemaximeerd is?4

Vraag 18

Bent u bekend met de kritiek op de inschrijvingseisen/deskundigheidseisen/specialisatie-
en opleidingseisen waar sociaal advocaten nu aan moeten voldoen om in rechtsgebieden
werkzaam te mogen zijn om vergoeding te mogen ontvangen via de Raad voor rechtsbijstand?
Is het, met alle goede bedoelingen uit het verleden om de kwaliteit te waarborgen,
in de huidige tijd nog wel haalbaar om aan sociaal advocaten zulke vergaande eisen
te stellen waardoor er steeds meer afhaken en er witte vlekken zijn ontstaan in dorpen
en regio’s waar geen advocaten meer zijn of bepaalde rechtsgebieden niet meer worden
gedaan?

Vraag 19

Vindt u het redelijk dat advocaten van volledig zelf betalende cliënten niet aan bepaalde
eisen moeten voldoen terwijl sociaal advocaten (die op toevoegingsbasis werken) voor
dezelfde type zaken wél aan zware kwaliteitseisen moeten voldoen?

Vraag 20

Bent u bereid hierover in gesprek te gaan met de Raad voor rechtsbijstand en vertegenwoordigers
uit de advocatuur om te bezien of, als onderdeel van een noodplan sociaal advocatuur,
bepaalde eisen versoepeld kunnen worden om meer advocaten op meer rechtsgebieden actief
te laten worden in het stelsel, of hen in ieder geval te behouden?

Mededeling

Hierbij deel ik u mede dat de schriftelijke vragen van het lid Van Nispen (SP), van
uw Kamer aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over de huidige staat
en de toekomst van de sociaal advocatuur (ingezonden 3 november 2025) niet binnen
de gebruikelijke termijn kunnen worden beantwoord, aangezien nog niet alle benodigde
informatie is ontvangen.

Ik streef ernaar de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.