Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Dijk over de berichten ‘Staalslakken op veel meer plekken gevonden: aantal locaties bijna verdubbeld’ en ‘Waar komen verwijderde staalslakken terecht? “Geen zicht op”’

Antwoord van Staatssecretaris Aartsen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 24 november
2025).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het onderzoek van NU.nl en Investico, die meer dan honderd locaties
hebben gevonden waar staalslakken zijn toegepast?1

Antwoord 1

Het is al langer bekend dat staalslakken op verschillende plekken in Nederland zijn
toegepast als secundaire bouwstof. Dat er door recente berichtgeving meer historische
locaties in beeld komen, is op zichzelf niet onverwacht. Het bevestigt vooral dat
het zicht op bestaande toepassingen beter moet. Dat is precies de reden waarom ik
de afgelopen periode een breed pakket aan maatregelen heb ingezet om risico’s te beheersen
en meer grip te krijgen op de toepassing van staalslakken.

In het commissiedebat van 30 september jl.2 heb ik toegelicht dat ik mij zorgen maak over de huidige praktijk en dat daarom acht
concrete acties zijn gestart waarmee wij stap voor stap een structurele verbetering
realiseren:

1. Uitgebreide nieuwe onderzoeken, waaronder RIVM-onderzoek naar pH-effecten en gezondheidsrisico’s,
en aanvullend onderzoek dat een basis moet geven voor vervolgstappen in beleid.

2. Voorbereiding van permanente regelgeving voor na afloop van de tijdelijke regeling,
waaronder mogelijke combinaties van een verbod, vergunningplicht of meld- en registratieplicht.

3. Invoering van een meldplicht per 2026 voor alle toepassingen van staalslakken, inclusief
waterbouwslakken en geïmporteerde staalslakken, zodat er een volledig instrumentarium
beschikbaar is.

4. Een traject met VNG, IPO en waterschappen om gezamenlijk op te trekken bij de aanpak
van bestaande toepassingen.

5. Bestuurlijke ondersteuning bij de complexe situatie in Spijk, waarbij we in de 1-overheidsgedachte
met de gemeente scenario’s uitwerken.

6. Bestuurlijke afspraken met Zeeland, waaronder het tijdelijk niet toepassen van staalslakken
in de Ooster- en Westerschelde en aanvullende waarborgen voor de periode daarna.

7. Het starten van een industrietafel, gericht op verantwoorde, innovatieve en minder
risicovolle toepassingen van staalslakken.

8. Ontwikkeling van een beleidskader voor secundaire bouwstoffen, om vergelijkbare situaties
in de toekomst te voorkomen en risico’s aan de voorkant beter te borgen.

Het feit dat ergens staalslakken zijn toegepast betekent niet automatisch dat er sprake
is van risico’s voor mens of milieu. Dat hangt af van de wijze van toepassing, laagdikte
en lokale omstandigheden. Bestaande locaties vallen onder toezicht van het bevoegd
gezag, dat kan optreden wanneer wettelijke toepassingseisen of de zorgplicht niet
zijn nageleefd.

Met de acties die nu lopen zetten wij nadrukkelijk stappen om het zicht op toepassingen
te vergroten, risico’s te beperken en te zorgen voor een robuust en toekomstbestendig
kader.

Vraag 2

Waren deze locaties al bekend bij uw ministerie? Zo ja, waarom is de Kamer hier niet
eerder over geïnformeerd? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Nee. Er is geen meld-, informatie- of registratieplicht voor het toepassen van staalslakken.
Er wordt momenteel wel gewerkt aan het invoeren van een meld- en informatieplicht
voor het toepassen van staalslakken om het bevoegd gezag beter in staat te stellen
om toe te zien op de naleving van de wettelijke toepassingseisen. Naar verwachting
treedt deze maatregel in het voorjaar van 2026 in werking. Het verbeteren van het
zicht op toepassing van secundaire bouwstoffen is een thema waar in het kader van
de herijking van de bodemregelgeving aan wordt gewerkt. Hierover wordt u voor het
einde van het jaar geïnformeerd.

Vraag 3

Zijn er meer locaties waarvan uw ministerie afweet dat er staalslakken zijn toegepast,
die nog niet op de kaart van NU.nl en Investico staan? Zo ja, kunt u dit met de Kamer
delen?

Antwoord 3

Op 11 april 2024 is een overzicht van toepassingen van staalslakken door Rijkswaterstaat
met uw Kamer gedeeld3. De vergelijking met het door NU.nl en Investico gepubliceerde overzicht van 115
locaties laat zien dat alle toepassingen uit dit RWS-overzicht daarin zijn opgenomen.

In het kader van de meest recente signaalrapportage van de ILT (Toepassing LD-staalslakken
op land te risicovol voor milieu) heeft de ILT 10 locaties onderzocht. Deze is aan
uw Kamer aangeboden op 17 april 20254. Acht van deze tien ILT-locaties komen voor in het Investico-overzicht. De locaties
Hellevoetsluis en Strobosser Trekfeart die wel door de ILT zijn onderzocht, zijn niet
opgenomen in het Investico-overzicht, maar dat lijkt logisch aangezien de slakken
verwijderd zijn van deze locaties.

Zoals aangegeven in de signaalrapportage heeft de ILT nog aanvullend onderzoek gedaan
naar andere locaties waar LD-staalslakken grootschalig zijn toegepast. Dit rapport
bevindt zich in de afrondende fase en zal voor het eind van dit jaar openbaar worden
gemaakt. De ILT kan al wel aangeven dat 7 van de onderzochte locaties niet voorkomen
op de kaart van Nu.nl en Investico d.d. 8 oktober 2025.

Vraag 4

Zijn er sinds de invoering van de vergunningplicht ook staalslakken toegepast? Zo
ja, op welke locaties is dit gebeurd, en hoe zijn lokale toezichthouders betrokken?

Antwoord 4

Tot op heden is geen enkele aanvraag voor een ontheffing van de tijdelijke regeling
staalslak ontvangen. Deze regeling is op 23 juli 2025 in werking getreden en bevat
een verbod voor toepassingen op land van niet-vormgegeven bouwstoffen met meer dan
20 massaprocent staalslak in laagdikten van meer dan 0,5 meter of op locaties waar
direct contact niet is uitgesloten. Daarnaast geldt een vergunningplicht voor overige
toepassingen op land van niet- vormgegeven bouwstoffen met meer dan 20 massaprocent
staalslak.

Het is mij niet bekend of sinds de invoering van de regeling dergelijke toepassingen
hebben plaatsgevonden. Het is aan het bevoegd gezag (gemeenten) om toe te zien op
de naleving van het verbod of de vergunningplicht. De regeling voorziet in de mogelijkheid
van ontheffing van het verbod of de vergunningplicht. Die ontheffing wordt uitgevoerd
door de ILT. Verder zijn er toepassingen die buiten de reikwijdte van de regeling
vallen zoals bijvoorbeeld in beton of asfalt. Ik heb geen informatie over dergelijke
toepassingen om de in antwoord 2 genoemde redenen.

Vraag 5

Bent u bereid een plan van aanpak te maken om zoveel mogelijk locaties te vinden waar
staalslakken zijn toegepast, lokale toezichthouders en bestuurders hierover te informeren,
en samen met deze partijen en de staalslakleveranciers de staalslakken te verwijderen
als er sprake is van milieuvervuiling? Kunt u hierbij ook de toepassingen van hydraulisch
menggranulaat meenemen?

Antwoord 5

Ja. Ik wil met de medeoverheden komen tot een gezamenlijke aanpak voor bestaande toepassingslocaties
van staalslakken. Dat doen we via het BO Bodem, waarin het Interprovinciaal Overleg
(IPO), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Unie van Waterschappen
(UvW) zijn vertegenwoordigd.

De aanpak richt zich op het in beeld brengen van bestaande toepassingen, het beoordelen
van risico’s en, waar nodig, het treffen van maatregelen. De inzet is een risicogerichte
inventarisatie in lijn met de tijdelijke regeling. Te beginnen met grootschalige toepassingen
en situaties waarbij risico’s kunnen ontstaan voor mens en milieu door direct contact.

Vraag 6

Hoe reageert u op de uitspraak van Omgevingsdienst NL, die vreest dat afvalverwerkers
staalslakken onvoldoende herkennen en het vervolgens behandelen als normaal afval?5

Antwoord 6

Staalslakken die na een toepassing worden uitgegraven omdat men zich daarvan wil ontdoen,
zijn afvalstoffen en vallen daarmee onder de kaders van het afvalstoffenrecht die
eisen stellen aan de inzameling, het vervoer en de verwerking. Ze vallen onder sectorplan
29 van Landelijk Afvalbeheerplan 3 (LAP3) steenachtig materiaal. De minimumstandaard
is dan recycling. Afwijken is dan in de basis niet mogelijk, enkel door het volgen
van de afwijkingsprocedure. Ook wanneer afvalverwerkers bij steenachtig materiaal
niet zeker zijn van de aanwezigheid van staalslakken, zal het kader voor het verwerken
hetzelfde zijn. Na adequate verwerking is het mogelijk om de staalslakken weer als
bouwstof te gebruiken, bijv. als menggranulaat, mits hier uiteraard wordt voldaan
aan de daarvoor gestelde wettelijke eisen die gelden ter bescherming van milieu en
gezondheid, in het bijzonder de tijdelijke regeling.

Vraag 7

Hoe gaat u voorkomen dat staalslakken worden gemengd met andere afval- en bouwstoffen
en daarmee uit het zicht raken?

Antwoord 7

Zoals in het antwoord op vraag 6 is aangegeven zijn staalslakken die na een toepassing
worden uitgegraven omdat men zich daarvan wil ontdoen, afvalstoffen en vallen onder
de minimumstandaard recycling. Bedrijven moeten steenachtig afval gescheiden houden,
tenzij zij een vergunning hebben voor mengen (art. 3.195 en art. 3.196 Besluit activiteiten
leefomgeving (Bal)). Het is vervolgens toegestaan om het menggranulaat als bouwstof
te gebruiken, mits hiervoor uiteraard de geldende wettelijke kaders worden nageleefd.

Vraag 8

Welke regels zijn er voor hergebruik en verwerking van verwijderde staalslakken? Bent
u bereid maatregelen te nemen, zodat bedrijven en afvalverwerkers die staalslakken
verwijderen lokale toezichthouders actief moeten informeren over het hergebruik en
de verwerking van staalslakken?

Antwoord 8

In de beantwoording van de vragen 6 en 7 geef ik aan welke regels hiervoor gelden.
Hieruit volgt dat aanvullende maatregelen niet nodig zijn. Zowel het afvalstoffenrecht
(ten aanzien van inzameling, vervoer en verwerking) als de kaders van het Besluit
activiteiten leefomgeving en het Besluit bodemkwaliteit (ten aanzien van het toepassen
als bouwstof) bieden toezichthouders en het bevoegd gezag voldoende mogelijkheden
voor toezicht en handhaving in de keten. Zoals ook bij het antwoord op vraag 2 is
aangegeven, geldt daarbij dat er momenteel gewerkt wordt aan het invoeren een meld-
en informatieplicht voor het toepassen van staalslakken.

Vraag 9

Bent u bereid staalslakken aan te merken als afval in plaats van bouwstof?

Antwoord 9

Dat is niet mogelijk. Een materiaal heeft de afvalstatus wanneer aan de definitie
uit de Wet milieubeheer wordt voldaan: afvalstoffen: alle stoffen, mengsels of voorwerpen, waarvan de houder zich ontdoet,
voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen. Het is niet mogelijk om materialen generiek de afvalstatus te geven of juist te
zeggen dat bepaalde materialen generiek nooit afval zijn. Naast de definitie van afvalstof,
bevat de Wet milieubeheer voorwaarden om te beoordelen of een materiaal een bijproduct
of einde-afvalstof is. Voldoet het materiaal aan alle vier de voorwaarden voor bijproduct
of einde-afval, dan is het materiaal geen afvalstof. De beoordeling of een materiaal
wel of geen afvalstof is, moet per geval plaatsvinden. Dat is omdat alle feiten en
omstandigheden (zoals herkomst, verwerking en toepassing) en de intentie van de houder
van belang zijn. Het is aan het bedrijf, als houder van het materiaal, om aan te tonen
dat geen sprake is van een afvalstof. Omgevingsdiensten en de Inspectie Leefomgeving
en Transport kunnen vanuit hun vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken
in een specifieke casus tot een eigen oordeel over de afvalstatus komen. Het Rijk
is stelselverantwoordelijke en geeft tekst en uitleg, in de vorm van handreikingen,
ministeriële regelingen, om bedrijven en bevoegde gezagen te helpen.