Nota van wijziging : Nota van wijziging
36 800 K Vaststelling van de begrotingsstaat van het Defensiematerieelbegrotingsfonds voor het jaar 2026
Nr. 6
NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 19 november 2025
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
De begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (K) voor het jaar 2026 komt te
luiden:
Vastgestelde begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (K) voor het jaar 2026
(bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
Vastgestelde begroting
Verplichtingen
Uitgaven
Ontvangsten
1
Defensiebreed Materieel
2.203.390
1.746.581
85.716
2
Maritiem Materieel
2.473.180
2.396.336
19.684
3
Land Materieel
2.898.937
3.306.582
2.500
4
Lucht Materieel
1.767.243
2.619.385
9.840
5
Infrastructuur en Vastgoed
1.851.029
1.527.840
20.270
6
IT
2.060.348
1.928.575
16.769
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
0
0
0
Subtotaal
12.502.445
13.525.299
154.779
Voordelig eindsaldo (cumulatief) vorig jaar
0
0
Subtotaal
12.502.445
13.525.299
154.779
Voordelig eindsaldo (cumulatief) huidig jaar
0
13.370.520
Totaal
12.502.445
13.525.299
13.525.299
Toelichting
Algemeen
Het kabinet heeft met de Voorjaarsnota 2025 gekozen om extra te investeren in Defensie
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 X, nr. 4). Defensie heeft de investeringen uit de Voorjaarsnota 2025 uitgewerkt in concrete
maatregelen op het gebied van gevechtskracht, innovatie en randvoorwaarden. Daarbinnen
wordt ook extra geïnvesteerd in digitalisering en vastgoed. Met deze nota van wijziging
worden deze maatregelen budgettair verwerkt zodat Defensie tijdig over kan gaan tot
het doen van de noodzakelijke investeringen. Indien budgettaire verwerking plaatsvindt
bij het eerstvolgende reguliere begrotingsmoment (1e suppletoire begroting) dreigt
Defensie niet tijdig de contracten te kunnen tekenen, met vertraagde leveringen als
gevolg. Dit geldt bijvoorbeeld voor investeringen in gevechtskracht, innovatie en
randvoorwaarden maar bijvoorbeeld ook voor cruciale middelen ter bestrijding van drones.
Gelet op de toegenomen dreiging op het gebied van drones is dit absoluut onwenselijk.
De investeringen worden hieronder kort toegelicht en zijn uitgewerkt in bijlage 2.
Gevechtskracht
Defensie investeert in de gevechtskracht. Onder andere door het versterken van de
gevechtsondersteuning door te investeren in drones, attack drones en counter-drones.
Gelet op de toenemende dreiging van drones zijn deze versterkingen cruciaal. Tevens
investeert Defensie in het operationeel hoofdkwartier waardoor Defensie in staat is
om het optreden van de krijgsmacht 24/7 (op het operationele en in sommige gevallen
tactische niveau) te monitoren, te coördineren, te ondersteunen en real- time aan
te sturen, ondersteund door een optimale informatiehuishouding.
Defensie geeft verder invulling aan het versterken van de gevechtskracht door een
extra gevechtsbataljon binnen de Medium Infantry Brigade (MIB) te realiseren, inclusief
bijbehorende gevechts- en logistieke ondersteuning. Hiermee wordt een belangrijke
stap gezet in de versterking van de gevechtskracht van de brigade, waardoor de brigade
beter geëquipeerd is om ingezet te worden binnen het NATO Force Model. Nederland geeft
daarmee verder invulling aan het vergroten van de gevechtskracht op land, één van
de belangrijkste NATO Priority targets voor de korte termijn.
Tot slot versterkt Defensie de operationele ondersteuning door te investeren in strategisch
transport en logistiek en de geneeskundige keten. Door alle investeringen is Defensie
beter in staat om zowel voor de NAVO als nationaal inzet langer vol te kunnen houden.
Koers voor versterking
Er wordt geïnvesteerd in technologische vooruitgang door in te zetten op technologieontwikkeling
en cofinanciering van internationale R&T. Met de extra middelen voor R&T wordt ingespeeld
op vier concrete beleidsdoelen: extra middelen voor het bedrijfsleven voor technologieontwikkeling
(TO), het versterken van de (inter-)nationale R&T-samenwerking, extra middelen voor
de cofinanciering van (inter)nationale R&T- en innovatiesamenwerking (RT&I) en extra
middelen voor het bedrijfsleven voor technologieontwikkeling op de vijf Nederlandse
gebieden
Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
Art 1. Defensiebreed materieel
Het verplichtingenbudget wordt met € 68,6 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit komt
overeen met de voorgestelde tegenovergestelde mutatie in de incidentele suppletoire
begroting. Hierdoor zijn we in 2025 tijdig overgegaan op uitgaven voor de bestrijding
van drones.
De verwervingsfase wordt met € 57,0 naar beneden bijgesteld. Dit komt overeen met
de voorgestelde tegenovergestelde mutatie in de incidentele suppletoire begroting.
Hierdoor zijn we in 2025 tijdig overgegaan op de aanschaf van cruciale middelen ten
behoeve van de bestrijding van drones boven het eigen grondgebied en kritieke locaties
in het bijzonder.
Defensie hanteert het instrument «overprogrammering» om het toegewezen totaalbudget
in het DMF te realiseren, ondanks de te verwachten vertragingen in de realisatie van
individuele projecten. Defensie maakt gebruik van de bestaande ruimte binnen de overprogrammering
om tijdig te kunnen investeren in gevechtskracht, innovatie en randvoorwaarden op
artikel 3. Daarvoor wordt de overprogrammering in artikel 1 Defensiebreed materieel
naar beneden bijgesteld (€ 751,7 miljoen).
Art 2. Maritiem materieel
De verwervingsfase wordt met € 98,4 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt overeen
met de voorgestelde tegenovergestelde mutatie in de incidentele suppletoire begroting
voor een aantal maritieme projecten. Hierdoor blijft het budget beschikbaar voor deze
projecten.
Art 3. Land Materieel
Om tijdig verplichtingen aan te kunnen gaan voor gevechtskracht, innovatie en randvoorwaarden
maar ook cruciale investeringen in de bestrijding van drones wordt het verplichtingenbudget
€ 820,3 miljoen naar boven bijgesteld.
In verband met mogelijke (aan)betalingen wordt het uitgavenbudget in de verwervingsfase
met € 677,6 miljoen naar boven bijgesteld. Met dit verhoogde budget kan Defensie tijdig
investeren in gevechtskracht, innovatie en randvoorwaarden. Het totaal bevat ook de
voorgestelde tegengestelde mutatie in de incidentele suppletoire begroting zodat het
budget beschikbaar blijft voor het vertrouwelijke project Aanvulling inzetvoorraad
munitie.
Art 4. Lucht materieel
De verwervingsfase wordt met € 13,7 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt overeen
met de voorgestelde tegenovergestelde mutatie in de incidentele suppletoire begroting
voor een aantal Lucht materieel projecten. Hierdoor blijft het budget beschikbaar
voor deze projecten.
Art 6. IT
De verwervingsfase wordt met € 19,0 naar boven bijgesteld. Dit komt overeen met de
voorgestelde tegenovergestelde mutatie in de incidentele suppletoire begroting voor
het commercieel vertrouwelijke IT project Modernisering Tactische Indoor Simulator
(TACTIS). Hierdoor blijft het budget beschikbaar voor dit project.
De Minister van Defensie,
R.P. Brekelmans
BIJLAGE 1
Meerjarige doorwerking
In de onderstaande tabellen zijn per artikel de standen ontwerpbegroting 2026 vóór
nota van wijziging, de mutaties en de standen ontwerpbegroting 2026 na nota van wijziging
meerjarig opgenomen.
Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
2026
2027
2028
2029
2030
1
Defensiebreed Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.271.990
2.034.456
1.889.184
3.070.981
3.268.809
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
– 68.600
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
10.067
59.324
71.612
80.104
Stand na nota van wijziging
2.203.390
2.044.523
1.948.508
3.142.593
3.348.913
2
Maritiem Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.473.180
1.320.695
1.581.339
1.970.657
2.111.888
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
7.809
44.264
53.339
59.851
Stand na nota van wijziging
2.473.180
1.328.504
1.625.603
2.023.996
2.171.739
3
Land Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.078.661
2.655.867
2.369.767
3.116.236
2.793.742
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
68.600
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
751.676
164.567
521.058
564.306
586.996
Stand na nota van wijziging
2.898.937
2.820.434
2.890.825
3.680.542
3.380.738
4
Lucht Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.767.243
2.406.480
2.445.366
1.895.095
2.307.760
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
5.866
34.729
43.231
48.489
Stand na nota van wijziging
1.767.243
2.412.346
2.480.095
1.938.326
2.356.249
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
Stand vóór nota van wijziging
0
90.000
507.000
657.000
737.000
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
– 90.000
– 491.046
– 594.682
– 654.085
Stand na nota van wijziging
0
0
15.954
62.318
82.915
Totaal
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Stand voor nota van wijziging
12.502.445
12.744.253
13.173.263
14.791.081
14.682.515
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
12.502.445
12.744.253
13.173.263
14.791.081
14.682.515
Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
2031
2032
2033
2034
2035
1
Defensiebreed Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.887.095
2.483.046
2.258.307
1.919.446
1.926.545
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
79.558
79.678
78.361
67.404
60.299
Stand na nota van wijziging
2.966.653
2.562.724
2.336.668
1.986.850
1.986.844
2
Maritiem Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.430.038
2.162.903
2.108.047
1.699.574
1.707.867
Pakket Voorjaarsnota 2025
59.860
59.873
59.873
59.904
56.037
Stand na nota van wijziging
2.489.898
2.222.776
2.167.920
1.759.478
1.763.904
3
Land Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.479.114
1.522.109
1.450.385
1.490.630
1.563.106
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
570.859
623.362
449.033
372.087
332.371
Stand na nota van wijziging
3.049.973
2.145.471
1.899.418
1.862.717
1.895.477
4
Lucht Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.677.141
1.563.222
1.577.950
1.527.712
1.462.791
Pakket Voorjaarsnota 2025
48.561
48.485
48.560
48.403
38.610
Stand na nota van wijziging
1.725.702
1.611.707
1.626.510
1.576.115
1.501.401
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
Stand vóór nota van wijziging
737.000
780.646
737.000
960.606
1.889.216
Pakket Voorjaarsnota 2025
– 645.401
– 645.401
– 645.349
– 645.401
– 645.401
Stand na nota van wijziging
91.599
135.245
91.651
315.205
1.243.815
Totaal
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Stand voor nota van wijziging
13.614.174
11.312.369
10.672.321
10.054.942
10.767.833
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
13.614.174
11.312.369
10.672.321
10.054.942
10.767.833
Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
2036
2037
2038
2039
2040
1
Defensiebreed Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.962.424
2.113.062
1.792.303
1.565.891
2.168.907
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
53.624
53.391
52.591
53.098
52.591
Stand na nota van wijziging
2.016.048
2.166.453
1.844.894
1.618.989
2.221.498
2
Maritiem Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.509.702
1.373.388
2.029.057
1.194.450
1.215.940
Pakket Voorjaarsnota 2025
59.828
59.828
33.424
5.915
5.915
Stand na nota van wijziging
1.569.530
1.433.216
2.062.481
1.200.365
1.221.855
3
Land Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.255.899
2.256.860
1.449.294
1.706.070
1.557.653
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
291.462
277.117
269.682
268.912
273.912
Stand na nota van wijziging
2.547.361
2.533.977
1.718.976
1.974.982
1.831.565
4
Lucht Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.540.124
1.568.988
2.053.913
1.514.944
2.002.983
Pakket Voorjaarsnota 2025
29.463
23.610
23.610
23.610
23.610
Stand na nota van wijziging
1.569.587
1.592.598
2.077.523
1.538.554
2.026.593
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
Stand vóór nota van wijziging
1.199.701
1.730.066
1.757.024
1.815.278
1.889.751
Pakket Voorjaarsnota 2025
– 645.401
– 645.401
– 645.289
– 645.401
– 645.401
Stand na nota van wijziging
554.300
1.084.665
1.111.735
1.169.877
1.244.350
Totaal
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Stand voor nota van wijziging
11.001.706
11.315.924
11.420.085
10.110.175
12.155.560
Correctie verplichtingenbudget bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
11.001.706
11.315.924
11.420.085
10.110.175
12.155.560
Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
2026
2027
2028
2029
2030
1
Defensiebreed Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.555.257
2.029.699
2.206.532
2.718.433
2.856.138
Pakket Voorjaarsnota 2025
– 751.676
– 88.242
– 109.005
– 66.194
– 41.251
Correctie kas bestrijding van drones
– 57.000
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
1.746.581
1.941.457
2.097.527
2.652.239
2.814.887
2
Maritiem Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.297.936
2.018.415
2.428.990
2.173.749
2.381.518
Correctie kas gevechtskracht
98.400
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
7.809
44.264
53.339
59.851
Stand na nota van wijziging
2.396.336
2.026.224
2.473.254
2.227.088
2.441.369
3
Land Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.629.006
3.462.769
3.240.572
3.622.216
2.713.408
Correctie kas gevechtskracht
– 105.100
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
751.676
164.567
521.058
564.306
586.996
Correctie kas bestrijding van drones
31.000
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
3.306.582
3.627.336
3.761.630
4.186.522
3.300.404
4
Lucht Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.605.685
2.976.398
2.916.029
2.340.361
2.329.918
Correctie kas gevechtskracht
6.700
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
5.866
34.729
43.231
48.489
Correctie kas bestrijding van drones
7.000
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
2.619.385
2.982.264
2.950.758
2.383.592
2.378.407
6
IT
Stand vóór nota van wijziging
1.909.575
1.633.493
1.441.112
1.377.294
1.436.421
Correctie kas bestrijding van drones
19.000
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
1.928.575
1.633.493
1.441.112
1.377.294
1.436.421
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
Stand vóór nota van wijziging
0
90.000
507.000
657.000
737.000
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
– 90.000
– 491.046
– 594.682
– 654.085
Stand na nota van wijziging
0
0
15.954
62.318
82.915
Totaal
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Stand voor nota van wijziging
13.525.299
13.982.209
14.717.638
14.616.656
13.738.008
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
13.525.299
13.982.209
14.717.638
14.616.656
13.738.008
Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
2031
2032
2033
2034
2035
1
Defensiebreed Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.510.801
2.774.993
2.865.559
2.598.744
2.564.574
Pakket Voorjaarsnota 2025
– 33.879
– 86.319
87.883
165.007
218.383
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
2.476.922
2.688.674
2.953.442
2.763.751
2.782.957
2
Maritiem Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.863.465
2.970.872
3.242.997
2.690.449
2.392.290
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
59.860
59.873
59.873
59.904
56.037
Stand na nota van wijziging
2.923.325
3.030.745
3.302.870
2.750.353
2.448.327
3
Land Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.549.545
1.975.988
1.806.730
2.142.020
2.268.756
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
570.859
623.362
449.033
372.087
332.371
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
3.120.404
2.599.350
2.255.763
2.514.107
2.601.127
4
Lucht Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.920.961
2.090.764
2.175.548
2.142.038
2.006.796
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
48.561
48.485
48.560
48.403
38.610
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
1.969.522
2.139.249
2.224.108
2.190.441
2.045.406
6
IT
Stand vóór nota van wijziging
1.539.563
1.754.005
1.691.703
1.803.790
1.588.050
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
1.539.563
1.754.005
1.691.703
1.803.790
1.588.050
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
Stand vóór nota van wijziging
737.000
780.646
737.000
960.606
1.889.216
Pakket Voorjaarsnota 2025
– 645.401
– 645.401
– 645.349
– 645.401
– 645.401
Stand na nota van wijziging
91.599
135.245
91.651
315.205
1.243.815
Totaal
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Stand voor nota van wijziging
13.790.091
13.784.151
14.060.295
13.886.261
14.074.339
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
13.790.091
13.784.151
14.060.295
13.886.261
14.074.339
Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art.
Omschrijving
2036
2037
2038
2039
2040
1
Defensiebreed Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.548.239
2.680.555
2.392.518
2.315.971
2.329.093
Pakket Voorjaarsnota 2025
264.648
284.846
318.573
346.964
341.964
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
2.812.887
2.965.401
2.711.091
2.662.935
2.671.057
2
Maritiem Materieel
Stand vóór nota van wijziging
1.920.183
1.823.983
2.647.623
1.690.084
1.696.524
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
59.828
59.828
33.424
5.915
5.915
Stand na nota van wijziging
1.980.011
1.883.811
2.681.047
1.695.999
1.702.439
3
Land Materieel
Stand vóór nota van wijziging
3.069.715
2.876.374
1.919.861
2.476.822
2.496.804
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
291.462
277.117
269.682
268.912
273.912
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
3.361.177
3.153.491
2.189.543
2.745.734
2.770.716
4
Lucht Materieel
Stand vóór nota van wijziging
2.141.996
2.150.436
2.355.555
2.520.013
2.529.093
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
29.463
23.610
23.610
23.610
23.610
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
2.171.459
2.174.046
2.379.165
2.543.623
2.552.703
6
IT
Stand vóór nota van wijziging
1.635.235
1.516.243
1.666.292
1.783.039
1.939.726
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
1.635.235
1.516.243
1.666.292
1.783.039
1.939.726
8
Overige Uitgaven en Ontvangsten
Stand vóór nota van wijziging
1.199.701
1.730.066
1.757.024
1.815.278
1.698.342
Pakket Voorjaarsnota 2025
– 645.401
– 645.401
– 645.289
– 645.401
– 645.401
Stand na nota van wijziging
554.300
1.084.665
1.111.735
1.169.877
1.052.941
Totaal
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Stand voor nota van wijziging
14.111.074
14.111.512
14.114.317
14.047.747
14.137.746
Correctie kas bestrijding van drones
0
0
0
0
0
Correctie kas gevechtskracht
0
0
0
0
0
Pakket Voorjaarsnota 2025
0
0
0
0
0
Stand na nota van wijziging
14.111.074
14.111.512
14.114.317
14.047.747
14.137.746
BIJLAGE 2
Beleidskeuzes uitgelegd (CW 3.1kader)
Artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet (CW 2016) verplicht de regering om in beleidsvoorstellen
duidelijke informatie te geven over de nagestreefde doelen, ingezette instrumenten,
financiële gevolgen en de verwachte doeltreffendheid en doelmatigheid.
Middels de NvW wordt de kamer geïnformeerd over de beleidskeuzes gevechtscapaciteit,
gevechtsondersteuning, operationele ondersteuning en koers voor versterking.
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
R.P. Brekelmans, minister van Defensie