Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Teunissen over de laatste stand van zaken aangaande de Nederlandse inzet op de humanitaire crisis in Soedan

Antwoord van Minister Van Weel (Buitenlandse Zaken), mede namens de Staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken (ontvangen 3 november 2025).

Vraag 1

Kunt u toelichten welke stappen Nederland inmiddels heeft gezet om, samen met partnerlanden,
de VN Fact Finding Mission voor Soedan te verzoeken zorg te dragen voor een volledige
documentatie van alle schendingen van het humanitair oorlogsrecht, zoals verzocht
in de aangenomen motie-Bamenga c.s. (29 237, nr. 228)?

Antwoord 1

Via diplomatieke inzet in bilaterale en multilaterale kanalen blijft Nederland het
belang van de Fact Finding Mission Sudan benadrukken.

In de VN-Mensenrechtenraad hebben Nederland en de Europese Unie (EU) steun voor de
Fact Finding Mission Sudan benadrukt en een oproep gedaan aan de strijdende partijen om het humanitair oorlogsrecht
te respecteren. Het mandaat van de Fact Finding Mission Sudan is sterk en omvat onder meer het verzamelen, analyseren en documenteren van alle
mensenrechtenschendingen en schendingen van het humanitair oorlogsrecht, om zo bij
te dragen aan het tegengaan van straffeloosheid. De Fact Finding Mission Sudan wordt ook aangemoedigd samen te werken met het internationale strafhof.

Nederland is in augustus jl. toegetreden tot de Soedan kerngroep van de VN-Mensenrechtenraad.
Deze kerngroep (bestaande uit het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Noorwegen en Ierland)
heeft zich ingezet voor de verlenging van de resolutie die over het mandaat van de
Fact Finding Mission Sudan gaat. Op 6 oktober jl. is deze resolutie aangenomen en daarmee is het mandaat van
de Fact Finding Mission met een jaar verlengd. Nederland levert daarmee een extra inspanning om ervoor te
zorgen dat dit instrument voor Soedan behouden wordt en schendingen kan blijven documenteren.
Ook heeft Nederland diverse malen met de leden van de Fact Finding Mission Sudan gesproken over hun werk en belang volledige documentatie onderstreept.

Vraag 2

Hoe wordt hierbij specifiek gewaarborgd dat aanvallen op internationale en lokale
hulpverleners goed worden gedocumenteerd en meegenomen in internationale rapportages?

Antwoord 2

De Fact Finding Mission Sudan onderzoekt en documenteert alle schendingen van humanitair oorlogsrecht, waaronder
ook aanvallen op hulpverleners.

Daarnaast zijn er nog andere organisaties en instituten die aanvallen op hulpverleners
documenteren, registreren en/of publiceren, zoals AWSD (Aid Workers Security Database)
en INSO (International NGO Security Organisation).

Vraag 3, 4, 5 en 6

Welke concrete stappen zijn sinds de aangenomen motie-Dobbe c.s. (21 501-02, nr. 2886) gezet om hulpgoederen via alle mogelijke kanalen aan de bevolking van Soedan te
leveren, zolang dit niet voldoende via land kan?

Welke obstakels ondervindt Nederland bij het bereiken van getroffen bevolkingsgroepen
en hoe worden deze momenteel aangepakt?

Zijn er afspraken gemaakt met buurlanden of internationale partners om de toegang
van hulpgoederen te verbeteren? Zo ja, welke?

Hoe geeft Nederland momenteel invulling aan de aangenomen motie-Dobbe en Van der Burg
(21 501-02, nr. 3009) om een leidende rol te spelen in het organiseren van internationale humanitaire
hulp aan Soedan?

Antwoord 3, 4, 5 en 6

De rol van Nederland in humanitaire hulpverlening is recent besproken in de Kamerbrief
van 24 september jl. (Kamerstuk 29 237, nr. 234) en in beantwoording van recente Kamervragen van de leden Dobbe (ref. 2025Z15099) en Paternotte (ref. 2025Z15576).

Beschikbare hulp kan Soedan wel bereiken, maar niet altijd daar waar de hoogste noden
zijn. Nederland heeft zich gezamenlijk met de Europese Unie, EU-lidstaten en andere
landen diplomatiek ingezet om hulp in de meest getroffen gebieden te krijgen en belemmeringen
op te heffen. Op 14 augustus jl. ondertekende Nederland samen met 30 andere landen
een statement waarin de strijdende partijen werden opgeroepen om hulp ongehinderd
toe te laten, met name ook naar de belegerde stad El Fasher. Ook vanuit de Verenigde
Naties is vanuit het allerhoogste niveau (Secretaris Generaal Antonio Guterres en
Noodhulpcoördinator Tom Fletcher) getracht om met name grootschalige hulp naar El
Fasher te krijgen door in te zetten op een humanitaire pauze. Tot op heden is het
helaas nog niet gelukt om zo’n pauze voor elkaar te krijgen. Door de recente inname
van El Fasher door de Rapid Response Forces (RSF) en het grootschalige geweld is het
nu vrijwel niet meer mogelijk om hulp te verlenen aan de inwoners van de stad. De
hulpverlening richt zich met name op de opvang van vluchtelingen uit El Fasher in
plaatsen waar dat nog wel mogelijk is, met name in de nabije gelegen stad Tawila waar
meer dan 650.000 mensen afhankelijk zijn van humanitaire hulp.

In het afgelopen jaar heeft diplomatie er wel toe bijgedragen dat de grensovergang
bij Adre (Tsjaad) open is gegaan en gebleven waardoor hulp wel de westkant van Soedan
en Darfoer binnenkomt. Via lokale organisaties, waaronder de Emergency Response Rooms,
kunnen ook in moeilijk toegankelijke gebieden mensen bereikt worden met directe hulp
vanuit gemeenschapskeukens. Nederland pleit daarom samen met andere donoren voor het
ondersteunen van lokale organisaties en bereikt deze via de steun aan het Sudan Humanitarian
Fund van de VN, de Dutch Relief Alliance en het Rode Kruis. In reactie op de inname
van El Fasher, het geweld en de wreedheden die daar plaatsvinden en de stroom mensen
die de stad ontvluchten heeft het Central Emergency Response Fund (CERF) van de VN
USD 20 miljoen beschikbaar gesteld voor humanitaire hulp aan de getroffen bevolking
en de vluchtelingen. Dit komt bovenop de USD 48 miljoen die het Sudan Humanitarian
Fund heeft gealloceerd voor humanitaire hulp in Darfoer en Kordofan. Nederland is
voor beide fondsen een van de belangrijkste donoren.

Vraag 7

Wat zijn de uitkomsten geweest van de bijeenkomst in Den Haag met EU-landen en Noorwegen
en van de senior-officials missie die in maart heeft plaatsgevonden?

Antwoord 7

Op vrijdag 13 december 2024 organiseerde Nederland een informele EU-coördinatiebijeenkomst
over Soedan, samen met elf EU-lidstaten, EDEO (diplomatieke tak van de EU), ECHO (Humanitaire
Hulp tak van de EU) en de Speciaal Vertegenwoordiger van de EU voor de Hoorn van Afrika,
Annette Weber. Tijdens deze bijeenkomst is gesproken over het intensiveren van de
EU-inzet richting Soedan via een EU kerngroep (zoals toegezegd door de Minister van
Buitenlandse Zaken tijdens het debat over de Raad Buitenlandse Zaken op 18 november
2024), het verbeteren van humanitaire toegang en het bijdragen aan een staakt-het-vuren.

Tijdens de senior officials meeting in Brussel van maart 2025 hebben deelnemende landen
gesproken over betere afstemming en bundeling van diplomatieke inspanningen, met name
om toegang van humanitaire hulp te verbeteren, maar ook om samen met uitvoerende organisaties
te spreken over de verschillende vormen van hulpverlening. Hierbij werd de rol van
kleine, lokale organisaties benadrukt en gesproken over de wijze waarop het beste
kan worden samengewerkt met gemeenschapsorganisaties zoals de Emergency Response Rooms (ERRs) die nog wel in moeilijk bereikbare gebieden kunnen werken, maar ook beperkte
institutionele capaciteit hebben. Vanuit lidstaten en vanuit de VN (OCHA – Office for the Coordination of Humanitarian Affairs) werd het commitment uitgesproken om financiële steun via de ERRs te continueren en
waar mogelijk te verhogen, ook in het licht van het wegvallen van veel Amerikaanse
financiering.

Vraag 8

Hoe heeft Nederland zijn rol in het bevorderen van een vredesproces in Soedan, inclusief
toepassing van het «women, peace and security»-principe, geconcretiseerd?

Antwoord 8

Nederland financiert vanuit het Versterking Maatschappelijk Middenveld (VMM) subsidiekader
(2021–2025) via twee partnerschappen activiteiten in Soedan die zich mede richten
op de participatie van vrouwen in vredesopbouw (lokaal en nationaal) en het aanpakken
van conflict-gerelateerd geweld (CRSV). Via deze programma’s zijn vrouwen getraind
in vredesonderhandeling en -bemiddeling en zijn vredescollectieven opgezet die psychosociale
steun en bescherming bieden aan slachtoffers en overlevenden. Via internationale campagnes
is er door partners aandacht gevraagd voor de rol van vrouwen in het vredesproces
en CRSV en zijn CRSV misdaden gedocumenteerd, o.a. ter ondersteuning van het werk
van de Fact Finding Mission Sudan.

Tot de Nederlandse inzet behoort ook het versterken van de weerbaarheid van Soedanese
burgers en het voorkomen van geweld tussen gemeenschappen. Nederland ondersteunt hierbij
lokale, regionale en nationale initiatieven gericht op conflictbemiddeling, transitional justice en vredesopbouw. Ook wordt er ingezet op een inclusief vredesproces met plaats voor
alle Soedanese burgers, waaronder vrouwen en jongeren. Nederland prioriteert bijvoorbeeld
de bescherming van mensenrechtenverdedigers en ondersteunt het werk van vrouwen(-rechten)
organisaties.

Vraag 9 en 10

Welke vervolgstappen ziet u om internationale druk en betrokkenheid bij het vredesproces
te vergroten?

Hoe ziet u de rol van Nederland de komende maanden in relatie tot de Europese Unie,
de Verenigde Naties en Afrikaanse regionale organisaties met betrekking tot Soedan?

Antwoord 9 en 10

Nederland zet zich internationaal in voor een staakt-het-vuren, het verbeteren van
humanitaire toegang, accountability en het bijdragen aan een transitie richting civiel
bestuur in Soedan. Daarom heeft de Minister van Buitenlandse Zaken vorig jaar het
voortouw genomen om een informele EU-kerngroep voor Soedan op te richten. Onder andere
via deze kerngroep ondersteunt Nederland de diplomatieke inspanningen van de EU Speciaal
Vertegenwoordiger voor de Hoorn van Afrika, Annette Weber.

Eén van deze inspanningen is het initiatief van de EU Speciaal Vertegenwoordiger om
te bemiddelen in de bescherming van kritieke infrastructuur in Soedan. Dit initiatief
doelt op het bewerkstelligen van lokale staakt-het-vuren rondom kritieke infrastructuur,
in het bijzonder de dammen en waterreservoirs. De inzet is dat dit kan werken als
opmaat naar een groter staakt-het-vuren.

Daarnaast zet Nederland zich in voor sterke Raadsconclusies dit najaar, waarin de
EU zich committeert aan het verbeteren van humanitaire toegang, het beëindigen van
het conflict, een inclusieve transitie naar een democratische regering en het herstellen
en het versterken van de rechtsstaat, verantwoordelijkheid, respect voor internationaal
recht en rechtvaardigheid in Soedan.

Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) in september 2025 heeft
Nederland een High Level event georganiseerd over het werk van de Emergency Response Rooms en accountability in Soedan, samen met het Verenigd Koninkrijk en Liberia. De doelen
van dit evenement waren het agenderen van de ernst van de humanitaire crisis in Soedan
in het internationale debat, het oproepen tot internationale financiering van deze
lokale humanitaire organisaties en het genereren van steun voor de verlenging van
het mandaat voor de Fact Finding Mission Sudan in de VN-Mensenrechtenraad.

Op 24–25 november aanstaande zal de top van de Europese Unie en de Afrikaanse Unie
plaatsvinden in Luanda. Nederland zal tijdens de top oproepen tot wapenstilstand en
humanitaire toegang in Soedan, met name in El Fasher en pleiten voor krachtiger gezamenlijk
optrekken van EU en AU en haar lidstaten. Bilateraal onderhoudt Nederland het hele
jaar door diplomatieke banden met de Afrikaanse Unie en IGAD, onder andere via de
Nederlandse speciaal gezant voor de Hoorn van Afrika. Nederland zal dit tevens benadrukken
in bilaterale contacten tijdens de top.

Vraag 11

Bent u bereid de Kamer periodiek te informeren over de voortgang van de Nederlandse
inzet op zowel humanitaire hulp als diplomatieke inspanningen richting een vredesproces?

Antwoord 11

Ja, bij grote ontwikkelingen rondom de humanitaire situatie in Soedan en humanitaire
hulp en diplomatieke inspanningen zal het kabinet uw Kamer daarover informeren. Recent
is er een Kamerbrief over Soedan verstuurd (24 september jl. Kamerstuk 29 237, nr. 234) net als eerder dit jaar (21 februari jl. Kamerstuk 29 237, nr. 207).

Gegeven de recente escalatie in El Fasher na de inname door de RSF zal uw Kamer binnen
afzienbare tijd via een brief op de hoogte gesteld worden van de ontwikkelingen, de
humanitaire situatie en de Nederlandse reactie hierop.