Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Hijum, Postma en Saris over de teloorgang van de iconische fietsenfabriek Batavus in Heerenveen en nieuwe kansen voor de maakindustrie

Antwoord van Minister Karremans (Economische Zaken) (ontvangen 3 november 2025).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht in de Volkskrant: «Terwijl Batavus vertrekt
naar Hongarije, haalt Ebike4Delivery de productie terug uit Polen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het besluit van Accell Group om na de overname door Kohlberg Kravis
Roberts & Co. (KKR) de productie van Batavus-fietsen te verplaatsen van Heerenveen
naar Hongarije, met een verlies van 160 banen tot gevolg?

Antwoord 2

Het is altijd pijnlijk wanneer banen verloren gaan bij een onderneming die zo lang
met de regio is verbonden. Accell Group gaf op 26 augustus 2025 aan dat deze maatregel
onderdeel is van een breder Transformation Programme, gericht op vereenvoudiging, efficiëntie, flexibiliteit en kwaliteitsverbetering.
De productie in Heerenveen wordt uiterlijk eind eerste kwartaal 2026 overgeheveld
naar bestaande locaties in Hongarije en Dijon (Frankrijk), waardoor circa 160 productiefuncties
vervallen. In Heerenveen blijft een organisatie van ongeveer 100 medewerkers actief –
vooral ingenieurs en ondersteunend personeel – binnen een nieuw kantoor dat een rol
krijgt als strategisch centrum voor ontwerp en engineering binnen de One Accell-structuur.

Voor de betrokken medewerkers is een sociaal plan opgesteld, dat gefaseerd wordt uitgevoerd
met inachtneming van het advies van de ondernemingsraad en de geldende wet- en regelgeving.

Vraag 3

Deelt u het oordeel dat Batavus – ooit een familiebedrijf dat stond voor kwaliteit,
continuïteit en goed werkgeverschap – door private equity is gereduceerd tot louter een merk?

Antwoord 3

Batavus is één van de merken binnen Accell Group, dat meerdere fietsmerken voert zoals
Sparta en KOGA. De eigendom en strategische keuzes liggen bij het bedrijf zelf. Het
staat ondernemingen vrij om hun merk- en productiestrategie binnen de wettelijke kaders
in te richten. De overheid doet geen uitspraak over de waardering van bedrijfsmodellen
of investeerdersvormen.

Vraag 4

In hoeverre speelt mee dat private equity-bedrijven zoals KKR vooral gericht zijn op kostenreductie en een snelle exit binnen
enkele jaren, en minder op duurzame waardecreatie?

Antwoord 4

Private equity is één van de bestaande vormen van ondernemingsfinanciering. De strategieën
van private-equityfondsen lopen uiteen: sommige richten zich op herstructurering,
andere op langetermijnontwikkeling en innovatie. Over de motieven of strategische
keuzes van individuele investeerders kan ik geen uitspraken doen. Belangrijk is dat
ondernemingen binnen de geldende wet- en regelgeving opereren en dat strategische
beslissingen over productielocaties en bedrijfsvoering uiteindelijk aan het bedrijf
zelf zijn.

Vraag 5

Herkent u het feit dat de overheveling van de productie, net als de eerdere verplaatsing
van de productie van Vredestein-banden uit Enschede, mede het gevolg is van de Hongaarse
industriepolitiek die buitenlandse investeringen en verplaatsingen naar het land actief
bevordert?

Antwoord 5

Nee, dat herken ik niet. Accell heeft in haar verklaring geen verwijzing gemaakt naar
Hongaarse industriepolitiek of investeringsmaatregelen. Volgens het bedrijf is de
beslissing onderdeel van een bredere strategische herstructurering gericht op vereenvoudiging
en efficiëntie.

Vraag 6

Heeft het besluit van Accell Group mede te maken met het feit dat Hongarije op basis
van EU-regels meer ruimte heeft om staatssteun te geven aan maakbedrijven?

Antwoord 6

Nee, dat herken ik niet. Accell heeft in haar verklaring geen verwijzing gemaakt naar
de ruimte die Hongarije heeft om staatssteun te verlenen. Volgens het bedrijf is de
beslissing onderdeel van een bredere strategische herstructurering gericht op vereenvoudiging
en efficiëntie.

Vraag 7

Staat u, gezien de negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid in Friesland, in contact
met lokale bestuurders en Accell Group, en heeft u geprobeerd om deze verplaatsing
van de productie tegen te houden?

Antwoord 7

Er is geen direct contact geweest met Accell Group over dit besluit. Het betreft een
ondernemingsbeslissing van het bedrijf zelf, waarin de overheid geen formele rol heeft
en die niet kan worden tegengehouden.

Vraag 8

Deelt u de mening dat de maakindustrie in Nederland gekoesterd moet worden, zeker
als het gaat om een typisch Nederlands product zoals de fiets?

Antwoord 8

Ja. De maakindustrie levert een belangrijke bijdrage aan onze economie, innovatie
en werkgelegenheid. Daarom zet het kabinet in op het versterken van een concurrerende,
duurzame en toekomstgerichte industrie.

Vraag 9

Hoe voorkomt u dat zich opnieuw situaties voordoen zoals bij Batavus en eerder bij
Vredestein, waar productie en werkgelegenheid naar lage lonenlanden zoals Hongarije
verdwijnen?

Antwoord 9

Binnen de Europese interne markt kunnen ondernemingen vrij bepalen waar zij hun productie
onderbrengen. Dat is een belangrijk fundament van onze open economie. Deze vrijheid
zorgt niet alleen voor concurrentie en innovatie, maar maakt ook dat bedrijven zich
vestigen op plekken waar de omstandigheden het gunstigst zijn. Nederland profiteert
daarvan omdat dit ook aanleiding kan zijn voor bedrijven om hier juist activiteiten
op te bouwen of uit te breiden. In dit geval heeft Accell zelf aangegeven dat de verplaatsing
onderdeel is van een strategische keuze om de organisatie te vereenvoudigen en de
efficiëntie en kwaliteit te verbeteren. Het kabinet kan dergelijke besluiten van individuele
bedrijven niet voorkomen.

Vraag 10

Wat kan geleerd worden van bedrijven als Ebike4Delivery (Nijmegen) en Van Raam (Varsseveld),
die er bewust voor kiezen de productie van fietsen in Nederland te houden of zelfs
naar ons land terug te brengen?

Antwoord 10

De redenen waarom bedrijven besluiten om productie te verplaatsen of juist in Nederland
te houden, kunnen sterk verschillen. Het is daarom niet altijd zinvol om individuele
situaties met elkaar te vergelijken.

Het kabinet is altijd trots op bedrijven die ervoor kiezen om in Nederland te ondernemen
en hier te blijven produceren, zoals Ebike4Delivery en Van Raam. Deze ondernemingen
leveren een bijdrage aan werkgelegenheid, innovatie en de kracht van onze maakindustrie.

Vraag 11

Bent u bereid een nationaal innovatieprogramma «Fabriek van de toekomst» te starten,
gericht op slimme en schone productietechnieken, zodat bedrijven productie weer meer
in eigen hand nemen of houden?

Antwoord 11

Er loopt in Nederland al veel om fabrieken van de toekomst vorm te geven. Zo werken
bedrijven en kennisinstellingen samen in onder andere Smart Industry aan digitalisering,
robotica en slimme productietechnieken. Ook via het Nationaal Groeifonds worden grote
innovatieprogramma’s gesteund die bijdragen aan moderne en duurzame productie. Daarnaast
zijn er regelingen die bedrijven helpen om schoner en slimmer te produceren. Met deze
programma’s wordt de kern van een «Fabriek van de Toekomst» al ondersteund. Daarom
is een nieuw nationaal programma op dit moment niet aan de orde.