Schriftelijke vragen : De inspectierapporten van Jeugdbescherming Noord, Gelderland en West en het functioneren van het Keurmerkinstituut (KMI)

Vraag 1

Bent u bekend met de recente rapporten van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
over Jeugdbescherming Gelderland(JBG), Jeugdbescherming West (JBw) en het eerdere
rapport over Jeugdbescherming Noord (JBN)?1, 2, 3

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het feit dat de IGJ bij alle drie de instellingen tot nagenoeg dezelfde
structurele tekortkomingen komt? Kunt u uw antwoord toelichten?

Vraag 3

Welke lessen trekt u uit het gegeven dat het hierbij gaat om verschillende regio’s,
maar telkens dezelfde patronen zichtbaar worden (geen vaste jeugdbeschermer bij start,
wachttijden, gebrekkige analyse en planvorming, onvoldoende passende hulp)?

Vraag 4

Kunt u uiteenzetten in hoeverre deze tekortkomingen volgens u vooral te maken hebben
met capaciteitstekorten of/en in hoeverre deze ook met cultuur, organisatie en bestuurlijke
keuzes binnen de gecertificeerde instellingen (GI’s) zelf te maken hebben?

Vraag 5

Deelt u de analyse dat er een bredere systemische/culturele oorzaak speelt die verder
reikt dan alleen personele onderbezetting?

Vraag 6

Hoe verklaart u dat Jeugdbescherming Noord onder verscherpt toezicht is gesteld, terwijl
Jeugdbescherming Gelderland en Jeugdbescherming West, waar dezelfde tekortkomingen
spelen, dat (nog) niet zijn?

Vraag 7

Welke criteria hanteert de IGJ bij het bepalen of verscherpt toezicht nodig is?

Vraag 8

Ziet u verschillen in bestuurscultuur tussen de instellingen en welke rol speelt dit
bij het verschil in oordeel?

Vraag 9

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat het Keurmerkinstituut (KMI) het certificaat
voor jeugdbescherming en jeugdreclassering opnieuw heeft verleend aan Jeugdbescherming
Noord (JBN)?4

Vraag 10

Hoe kan het dat instellingen als JBN, JBG en JBw, ondanks certificering door het KMI,
zulke ernstige tekortkomingen kennen? Kunt u verklaren waarom de tekortkomingen bij
JBw en JBG wel door de IGJ zijn geconstateerd en niet door het KMI, terwijl het KMI
regelmatig audits doet en de IGJ minder vaak toetst?

Vraag 11

Hoe beoordeelt u de effectiviteit en waarde van de certificering door het KMI, gezien
deze discrepantie? Deelt u de mening dat als het KMI deze tekortkomingen niet ziet
er iets mis kan zijn met het toezicht en de audits? Kunt u zich indenken dat ouders
en gemeenten zich ongerust maken als blijkt dat het toezicht dergelijke belangrijke
zaken niet signaleert en toch certificeringen afgeeft?

Vraag 12

Kunt u zich voorstellen dat ouders die te maken hebben met JBN zich zorgen maken over
de juistheid van de hercertificering als blijkt dat men bij andere GI’s dezelfde misstanden
over het hoofd zien? In hoeverre kunnen ouders, gemeenten en andere toezichthouders
erop aan dat het bij JBN nu allemaal klopt terwijl de zelfde misstanden elders gemist
zijn?

Vraag 13

Kunt u uitleggen hoe het toezicht op het KMI zelf is ingericht en hoe de onafhankelijkheid
van dat toezicht wordt geborgd?

Vraag 14

Hoe weegt u het IGJ-rapport van oktober 2023, waarin werd gesteld dat het KMI onvoldoende
transparant is in zijn afwegingen en gevoelig lijkt voor politieke en bestuurlijke
druk?5

Vraag 15

Bent u het eens met de constatering van de IGJ dat hierdoor de onafhankelijkheid en
navolgbaarheid van de certificeringsbesluiten in het geding zijn? Graag een inhoudelijke
reactie.

Vraag 16

In hoeverre herkent u signalen dat bestuurlijke druk een rol speelt bij certificeringsbesluiten
van het KMI? Kunt u uw antwoord motiveren?

Vraag 17

Kunt u concreet aangeven of en hoe bewindspersonen, ministeries of koepelorganisaties
druk hebben uitgeoefend op het KMI in de afgelopen jaren? Zo ja, waar is dat gebeurd?
Zo nee, kunt dit duidelijk maken?

Vraag 18

Acht u het wenselijk dat een privaatrechtelijk instituut met een monopoliepositie
als het KMI zo’n cruciale rol vervult in de jeugdbeschermingsketen? Deelt u de mening
dat het afgeven van dergelijke certificeringen feitelijk een overheidstaak moet zijn
die niet aan marktpartijen kan worden overgelaten gezien het feit dat een kinderbeschermingsmaatregel
een zeer ernstige ingreep is die allen met toestemming van een rechter mag worden
uitgesproken en uitgevoerd?

Vraag 19

Bent u op de hoogte van het feit dat toezichthouders, gemeenten, cliëntenraden en
media geen inzicht krijgen, ook niet desgevraagd, in de resultaten van de audits?

Vraag 20

Acht u het wenselijk dat de onderbouwing van deze certificeringsbeslissing geheim
wordt gehouden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 21

Erkent u dat het ongewenst is dat zowel toezichthouders als de inspecties, gemeenten
(als opdrachtgevers), als cliëntenraden en ouders niet kunnen inzien op basis waarvan
een certificering is afgegeven? Kunt u dit toelichten?

Vraag 22

Deelt u de mening dat het gebrek aan transparantie bijdraagt aan wantrouwen richting
de GI’s als het certificeringssysteem in zijn geheel? Zo, nee waarom niet?

Vraag 23

Kunt u toelichten op welke wijze GI’s momenteel worden beoordeeld op de individuele
punten van het normenkader en waarom deze scores niet openbaar beschikbaar zijn?

Vraag 24

Is het volgens u wenselijk dat onbekend blijft welke verbeterpunten het KMI heeft
vastgesteld en of deze inmiddels aantoonbaar zijn opgelost?

Vraag 25

Kunt u aangeven om welke inhoudelijke redenen het KMI eind 2024 heeft besloten om
het volledige certificaat van JBN in te trekken en te vervangen door een overbruggingscertificaat?
Waarom heeft men dat niet gedaan bij JBG en JBw? Of heeft het KMI deze misstanden
niet geconstateerd bij de audits? Kunt u verklaren hoe deze ernstige misstanden eventueel
gemist zijn door het KMI?

Vraag 26

Wat zijn concreet de redenen dat het KMI nu, minder dan een jaar later, opnieuw een
volledig certificaat aan JBN heeft toegekend?

Vraag 27

Kunt u bevestigen dat de schemabeheerder voor het certificeringssysteem Jeugdzorg
Nederland is? Zo nee, wie is dan de schemabeheerder?

Vraag 28

Deelt u de zorg dat de schemabeheerder, als vertegenwoordiger van de sector zelf,
hiermee in feite de regie heeft over het certificeringssysteem? Zo nee, waarom niet?

Vraag 29

Deelt u de mening dat dit een ongewenste situatie oplevert waarin Jeugdzorg Nederland
toezicht uitoefent op zichzelf? Kunt u uw antwoord toelichten?

Vraag 30

Wat vindt u van de afspraak dat auditrapporten en onderliggende bevindingen niet openbaar
mogen worden gemaakt, zelfs niet aan toezichthouders, gemeenten of cliëntenraden?

Vraag 31

Deelt u de mening dat het KMI nooit met een dergelijke afspraak had mogen instemmen,
juist gezien de publieke verantwoordelijkheid die zij namens de overheid vervult?
Zo nee, waarom niet?

Vraag 32

Erkent u dat hiermee feitelijk het certificeringssysteem in handen is gekomen van
de sector zelf, en dat daarmee de samenleving en toezichthouders op afstand worden
gehouden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 33

Bent u bereid om een aanwijzing te geven aan het KMI en de GI’s om per direct en met
terugwerkende kracht vanaf de instelling van het certificeringssysteem in 2015 alle
auditrapporten openbaar te maken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 34

Indien nee, welke alternatieve maatregelen gaat u nemen om alsnog te zorgen voor transparantie
en publieke verantwoording?

Vraag 35

Hoe beoordeelt u de opstelling van het KMI, dat aangeeft naar mensen die op transparantie
vragen wel «meer openheid te willen bieden», maar dit voorlopig niet te doen vanwege
«beleidsregels»? Bent u op de hoogte van deze beleidsregels en wat is uw mening over
deze beleidsregels?

Vraag 36

Deelt u de mening dat bij een publieke taak die zo ingrijpend is als jeugdbescherming,
volledige transparantie de norm moet zijn en geheimhouding onacceptabel is? Zo nee,
waarom niet?

Vraag 37

Bent u bereid per direct op te treden tegen de huidige praktijk waarbij auditrapporten
geheim blijven, en te zorgen dat betrokken ouders, cliëntenraden, gemeenten en inspecties
toegang krijgen tot deze informatie?

Vraag 38

Wat gaat u concreet doen om te voorkomen dat certificering in de jeugdzorg een papieren
exercitie blijft, terwijl in de praktijk ouders en kinderen nog steeds ernstige schade
ondervinden van het handelen van gecertificeerde instellingen?

Vraag 39

Welke alternatieven ziet u om het certificerings- en toezichtproces onafhankelijker,
transparanter en minder manipuleerbaar in te richten?

Vraag 40

Hoe reflecteert u op de bredere bestuurscultuur in de jeugdbescherming, waarin organisaties
ondanks herhaalde waarschuwingen structureel tekortschieten maar tegelijkertijd bestuurlijk
overeind blijven?

Vraag 41

Welke verantwoordelijkheid neemt u als kabinet voor het feit dat deze structurele
tekortkomingen al jarenlang bekend zijn maar zich blijven herhalen?

Vraag 42

Hoe verklaart u dat jeugdigen en gezinnen nog steeds slachtoffer worden van dezelfde
systeemfouten, ondanks eerdere toezeggingen van verbeteringen?

Vraag 43

Wat zijn volgens u de belangrijkste drie systeemingrepen die noodzakelijk zijn om
daadwerkelijk verbetering te realiseren?

Vraag 44

Kunt u toezeggen dat de Kamer jaarlijks een overzicht ontvangt van gecertificeerde
instellingen met daarbij de bevindingen van IGJ en KMI, zodat de Kamer kan toetsen
of certificering en inspectie in de pas lopen?

Vraag 45

Bent u bereid in uw antwoord een inhoudelijke reflectie te geven op de vraag of de
huidige bestuurscultuur in de jeugdbescherming toereikend is om echte verandering
te realiseren, of dat een meer fundamentele herziening nodig is?