Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kostic over economische belangen zwaarder laten wegen dan gezondheid

Antwoord van Staatssecretaris Aartsen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 22 september
2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Totaalverbod staalslakken door ministerie afgezwakt vanwege economische belangen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat u aanvankelijk een totaalverbod op het gebruik van staalslakken wilde
invoeren, maar dat u daarvan bent afgestapt vanwege de economische belangen van Tata
Steel en aanverwante bedrijven?

Antwoord 2

Nee. Voor de tijdelijke regeling heb ik verschillende alternatieven overwogen, een
totaal verbod was daar één van. Alles afwegende heb ik uiteindelijk gekozen voor de
voorliggende reikwijdte van de Tijdelijke regeling verbod en vergunningplicht toepassing
LD- en ELO-staalslak. Dit is een zeer zorgvuldige afweging geweest op basis van de
beschikbare feitelijke en wetenschappelijke kennis, juridische houdbaarheid, proportionaliteit
en uitvoerbaarheid. In het kader van proportionaliteit zijn ook de mogelijke gevolgen
voor Tata Steel in kaart gebracht, net als de mogelijke gevolgen voor andere belanghebbenden.

Vraag 3

Kunt u aangeven welke partijen invloed hebben gehad op dit besluit of hebben aangedrongen
om het voorgenomen totaalverbod op staalslakken af te zwakken?

Antwoord 3

De basis voor het instellen van de tijdelijke regeling zijn de meest recente inzichten
vanuit wetenschappelijke studies van onder meer RIVM en WUR in combinatie met de laatste
signaalrapportage van de ILT. Komende tijd doet het RIVM aanvullend onderzoek en worden
er met de stakeholders (o.a. medeoverheden, bedrijfsleven) gesprekken gevoerd over
vervolgstappen.

Vraag 4

Hoe kunt u rechtvaardigen dat u de gezondheid van omwonenden, dieren en de natuur
minder zwaar laat wegen dan de economische belangen van één vervuilend bedrijf?

Antwoord 4

De tijdelijk regeling is juist bedoeld om de gezondheid en het milieu te beschermen
door te voorkomen dat er op nieuwe locaties grote hoeveelheden staalslakken worden
toegepast of worden toegepast daar waar direct contact mogelijk is. In elk beleidsproces
worden de verschillende belangen tegen elkaar afgewogen. Zo zijn in dit geval zowel
de mogelijke gevolgen voor Tata Steel als de mogelijke gevolgen voor gezondheid, milieu
en andere belanghebbenden in kaart gebracht en gewogen.2

Vraag 5

Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat volksgezondheid structureel ondergeschikt
wordt gemaakt aan de lobby en winstbelangen van Tata Steel?

Antwoord 5

Ja, ik deel die mening en dit is dan ook niet het geval. De regeling is juist ingevoerd
met het oog op de bescherming van volksgezondheid en milieu.

Vraag 6

Hoe verklaart u dat u nota bene zelf erkent dat de maatregel is afgezwakt om de «negatieve
effecten voor bedrijven minder groot te maken», terwijl er talloze rapporten liggen
die wijzen op de ernstige gevaren van staalslakken voor mens en milieu?

Antwoord 6

Ik herken mij hier niet in. In elk beleidsproces worden de verschillende belangen
goed in kaart gebracht en gewogen. Effecten op de uitvoering is daar één van. De reikwijdte
van het verbod is zorgvuldig bepaald op basis van de beschikbare feitelijke en wetenschappelijke
kennis, juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid.

Vraag 7

Welke onderbouwing heeft u voor de afbakening van het gedeeltelijk verbod, bijvoorbeeld
dat staalslakken in lagen minder dan een halve meter veilig zouden zijn? Hoe verhoudt
dit zich tot de inzichten van experts als Annemarie van Wezel (Universiteit Utrecht)
en Hans van der Sloot, die beiden aangeven dat enige wetenschappelijke onderbouwing
hiervoor ontbreekt?

Antwoord 7

De zinsnede dat staalslakken in lagen minder dan een halve meter veilig zouden zijn
staat niet als zodanig in de tijdelijke regeling en de toelichting daarbij. In algehele
zin gaat het wel om de mate van risico op basis waarvan onderscheid is gemaakt in
enerzijds een totaalverbod, en anderzijds een vergunningplicht.

Toepassingen in grotere laagdiktes kunnen sneller tot risico’s leiden dan toepassingen
in kleine laagdiktes. Dit is ook zo beschreven in het ECN-rapport dat benoemd is in
de toelichting bij de tijdelijke regeling. Daarbij is dus niet gezegd dat toepassingen
in kleinere laagdiktes per definitie veilig zijn, alleen dat die minder risicovol
zijn dan andere toepassingen. Of die (specifieke) toepassingen verantwoord zijn is
een van de punten waarop beoordeeld moet worden bij vergunningverlening.

Vraag 8

Hoe rijmt u uw keuze met het voorzorgsbeginsel, dat in Europese verdragen is vastgelegd
en vereist dat we juist vervuiling en gezondheidsrisico’s bij de bron voorkomen?

Antwoord 8

De invoering van deze tijdelijke regeling, met een reikwijdte die ondersteund wordt
door wetenschappelijke inzichten is juist een invulling van dit voorzorgsbeginsel.
Overigens is Nederland het eerste land in Europa dat een dergelijke maatregel neemt.

Vraag 9

Hoe legt u aan inwoners van de IJmond, die al jarenlang kampen met gezondheidsklachten
door Tata Steel, uit dat hun gezondheid minder zwaar weegt dan het vermijden van «regeldruk»
voor bedrijven?

Antwoord 9

De regeling ziet op (het voorkomen van) mogelijke milieu- en gezondheidseffecten in
de nabijheid van toepassingen met staalslakken in heel Nederland, en daarmee ook in
de IJmond.

Vraag 10

Deelt u de mening dat het schandalig is dat een adviescollege als het ATR, dat alleen
kijkt naar «regeldruk voor bedrijven», in de praktijk wordt gebruikt om maatregelen
die burgers, natuur en milieu beschermen tegen te houden of af te zwakken?

Antwoord 10

Nee, ik vind het juist goed dat de overheid kijkt naar de regeldruk die nieuwe regelgeving
met zich meebrengt. ATR adviseert, en dat advies wordt betrokken bij het uiteindelijke
besluit. Dit advies wordt gewogen, naast alle andere signalen die betrokken worden.
De basis voor de regeling zijn wetenschappelijke inzichten en signalen van toezichthouders.

Vraag 11

Waarom zouden we überhaupt nog een adviescollege in stand houden dat wél economische
lasten voor bedrijven zwaar meeweegt, maar níet de gezondheidsschade van burgers of
het afsterven van natuur?

Antwoord 11

Zoals hiervoor geschetst, is het de taak van ATR om te adviseren over het goed in
beeld brengen van de regeldruk van nieuwe en bestaande wetgeving voor burgers en bedrijven.

Vraag 12

Bent u bereid het ATR af te schaffen, of op zijn minst de taakopdracht zo aan te passen
dat gezondheid, milieu en dierenwelzijn zwaarder wegen dan de klachten van bedrijven
over regeldruk?

Antwoord 12

Dit is niet aan de orde. Zoals ook in antwoord 10 en 11 wordt geschetst is dat de
ATR adviseert over het goed in beeld brengen van de regeldruk van nieuwe en bestaande
wetgeving voor burgers en bedrijven. Dit advies wordt gewogen door de bewindspersoon,
naast alle andere signalen die betrokken worden en wordt betrokken bij de besluitvorming.
Het is niet de taak van de ATR om daarin een weging mee te geven.

Vraag 13

Kunt u garanderen dat bij toekomstige beleidsbeslissingen over staalslakken en andere
giftige restproducten volksgezondheid en natuur áltijd leidend zullen zijn, en dat
economische belangen nooit meer zwaarder mogen wegen?

Antwoord 13

Er is geen sprake van dat economische belangen zwaarder hebben gewogen bij de tijdelijk
regeling. Zie ook het antwoord op vraag 2. Bij de totstandkoming van beleid worden
altijd de diverse belangen gewogen. Toepassingen kunnen sowieso nooit plaatsvinden
als dat niet past binnen de kaders die gelden met betrekking tot gezondheid en milieu.

Vraag 14

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden en in elk geval voor het rondetafelgesprek
over staalslakken op 25 september

Antwoord 14

Ja.