Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vermeer over Nederlandse subsidies voor waterstofprojecten waarvan het klimaatvoordeel in het buitenland belandt

Antwoord van Minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) (ontvangen 25 augustus 2025).

Vraag 1

Klopt het dat Air Liquide circa 50 miljoen euro subsidie uit de Subsidieregeling grootschalige
productie volledig hernieuwbare waterstof via elektrolyse (OWE) ontvangt voor de bouw
van een waterstoffabriek op de Maasvlakte?

Antwoord 1

Ja. Alle toegekende subsidiebedragen zijn inmiddels gepubliceerd op de website van
de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).1

Vraag 2

Klopt het dat 65% van de geproduceerde waterstof wordt geleverd aan TotalEnergies
in Antwerpen?

Antwoord 2

Air Liquide en TotalEnergies hebben in een eigen persbericht aangekondigd dat TotalEnergies
in Antwerpen 130 megawatt (MW) van de capaciteit van de elektrolyser gaat afnemen.
Dat is 65% van de totale capaciteit van 200 MW, een van de grootste in Europa. Deze
investering van Air Liquide levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van
de waterstofmarkt en ons verdienvermogen, die zonder de OWE-regeling niet had plaatsgevonden.
De OWE is dus naast klimaatwinst ook van belang voor onze economie.

Vraag 3

Klopt het dat de CO2-reductie die daaruit voortvloeit, in België wordt geboekt en niet in Nederland?

Antwoord 3

Nee, dat klopt niet per se. Het is goed mogelijk dat de CO2-reductie in Nederland plaatsvindt, omdat Air Liquide nu ook in Nederland fossiele
waterstof maakt. In welk land de CO2-reductie wordt geboekt hangt af van waar de productie van fossiele waterstof vermindert
als gevolg van de realisatie van de elektrolyser, en hangt niet af van de locatie
van de afname. Met de elektrolyser vervangt Air Liquide de productie van fossiele
waterstof uit aardgas door hernieuwbare waterstof geproduceerd met hernieuwbare elektriciteit
afkomstig van Nederlandse windparken op de Noordzee.

Air Liquide heeft meerdere productie-installaties in Nederland waarvan de waterstof
wordt ingevoed op het distributienetwerk van Air Liquide en geleverd aan klanten in
Nederland, België en Frankrijk. Als zo de productie van fossiele waterstof in Nederland
wordt vervangen door hernieuwbare waterstof, vindt de gerealiseerde CO2-reductie in Nederland plaats.

Vraag 4

Kunt u aangeven welk deel van de klimaatwinst van dit project aan Nederland kan worden
toegerekend?

Antwoord 4

Nee, zie hiervoor ook het antwoord op vraag 3. De toerekening van CO2-reductie is afhankelijk van de plek van de productie-installaties van fossiele waterstof
uit aardgas die minder gaan produceren. Air Liquide rapporteert over de CO2-uitstoot van deze productie-installaties van fossiele waterstof voor het Europese
emissiehandelssysteem (ETS) aan de Nederlandse Emissieautoriteit (de NEa, toezichthouder),
dus uiteindelijk wordt op die manier duidelijk hoeveel CO2-reductie Air Liquide in Nederland realiseert.

Vraag 5

Voor hoeveel van de overige OWE-projecten geldt dat (een deel van) de waterstofexport
leidt tot CO2-winst buiten Nederland?

Antwoord 5

Bij de subsidieaanvragen geven de aanvragers verschillende bedrijven op als mogelijke
afnemers. Van de elf projecten die subsidie krijgen zijn er drie projecten waarvoor
aanvragers aangegeven hebben (een deel van de) waterstof te willen leveren aan buitenlandse
afnemers. Aan welke afnemer(s) deze aanvragers uiteindelijk waterstof gaan leveren
is nu nog onbekend, de projecten zijn immers nog in een relatief vroeg stadium. Om
die reden is het niet duidelijk of de geproduceerde waterstof daadwerkelijk naar het
buitenland gaat. Dat hangt ook af van aanwezigheid van grensoverschrijdende infrastructuur.
Bovendien hangt de realisatie van CO2-winst – zoals toegelicht in antwoord op vraag 3 – af van de plek waar de productie
van fossiele waterstof uiteindelijk vermindert. Als de productie van fossiele waterstof
in Nederland wordt vervangen door hernieuwbare waterstof, vindt de CO2-winst plaats in Nederland, ook wanneer de waterstof aan het buitenland geleverd wordt.

Vraag 6

Heeft u bij de subsidieverlening eisen gesteld over waar de klimaatwinst moet neerslaan?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Nee, er zijn geen eisen gesteld over waar de klimaatwinst moet neerslaan, net zoals
bij andere subsidies waarvoor geldt dat subsidieontvangers hun producten kunnen exporteren.
Punt 33 van het CEEAG-staatsteunkader, op basis waarvan de OWE is getoetst en goedgekeurd,
stelt dat steun niet met de interne markt verenigbaar kan worden verklaard als de
gesteunde activiteit, steunmaatregel of de daaraan gekoppelde voorwaarden leiden tot
een schending van bepalingen van het Unierecht. Kwantitatieve uitvoerbeperkingen of
maatregelen van gelijke werking zijn eveneens verboden onder artikel 35 van het Verdrag
betreffende de werking van de EU. Het stellen van een voorwaarde dat bijvoorbeeld
de geproduceerde volledig hernieuwbare waterstof uitsluitend in Nederland mag worden
gebruikt, kan kwalificeren als een dergelijke maatregel. Een dergelijke voorwaarde
is naar verwachting daarmee juridisch niet te rechtvaardigen, omdat een doel van de
maatregel het verminderen van broeikasgassen is, en deze doelstelling zowel nationaal
als grensoverschrijdend in de EU kan worden gerealiseerd.

Vraag 7

Onder welke Europese regels is het verboden om bij subsidies te eisen dat de opbrengst
in Nederland wordt benut?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 6. Daarnaast heeft het project van Air Liquide ook subsidie
gekregen onder de IPCEI (Import Project of Common European Interest) Waterstof. De
Europese Commissie vereist voor deze subsidie dat nationale projecten integreren op
Europese schaal en een aanzienlijke bijdrage leveren aan de interne markt met als
doel een Europese waardeketen voor waterstof te creëren. Door schaalvoordelen kan
zo productie en het gebruik van hernieuwbare waterstof sneller concurrerend worden
ten opzichte van fossiele alternatieven.

Vraag 8

Deelt u de mening dat Nederlandse subsidie niet moet leiden tot buitenlandse CO2-reductie? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Nee, deze mening deelt het kabinet niet. In algemene zin ziet het kabinet het verminderen
van de CO2-uitstoot als een mondiale opgave, klimaatverandering is immers een grensoverstijgend
probleem. De effectiviteit van klimaatbeleid is er sterk bij gebaat als landen gebruik
kunnen maken van elkaars sterke punten en samen schaalvoordelen realiseren. Europese
kaders stimuleren daarom ook samenwerking over landsgrenzen heen. Subsidies die bijdragen
aan emissiereductie binnen de EU kunnen dus niet los worden gezien van bredere Europese
afspraken.

Daarnaast ontlenen veel Nederlandse bedrijven in de energiesector en industrie juist
hun waarde aan de export. In die zin verschillen zij niet veel van andere sectoren
die profiteren van de export, zoals de landbouw. Nederlandse producenten leveren duurzame
energie, zoals hernieuwbare waterstof, en duurzame materialen en producten aan buitenlandse
afnemers. Als deze afnemers door de Nederlandse bijdrage kunnen verduurzamen, leidt
dat op een efficiënte wijze tot CO2-reductie in de gehele keten. Juist dit type samenwerking is cruciaal voor de transitie
van energie-intensieve industrieën; het beperken van subsidies tot nationale grenzen
staat de effectiviteit van beleid in de weg. Bovendien geldt dat export gepaard kan
gaan met het vervangen van fossiele productie in Nederland door duurzame productie.
In dat geval vindt de CO2-reductie in Nederland plaats, ook als de afnemer zich over de grens bevindt.

In het bijzonder is deze dynamiek ook van toepassing op de OWE. De OWE stimuleert
de productie van hernieuwbare waterstof in Nederland en draagt daarmee bij aan CO2-reductie, de opbouw van een duurzaam energiesysteem en de realisatie van een volwassen
waterstofmarkt. Door productie te stimuleren, versnelt de regeling de verlaging van
de kostprijs van hernieuwbare waterstof. Tegelijkertijd versterkt de subsidie de internationale
concurrentiepositie van Nederland als aantrekkelijke vestigingsplaats voor waterstofprojecten
en daaraan verbonden waardeketens, en versterkt het de leveringszekerheid. Dit komt
ten goede aan werkgelegenheid, innovatie en groene groei in Nederland. Ook wanneer
een deel van het OWE-budget uiteindelijk ten goede komt aan een buitenlandse afnemer
is de subsidie daarom van strategisch belang voor de Nederlandse economie.

Vraag 9

Hoeveel Nederlandse bedrijven zijn bij deze subsidieronde buiten de boot gevallen
ten gunste van buitenlandse spelers?

Antwoord 9

Alle projecten die in deze subsidieronde hebben meegedaan en niet op inhoudelijke
gronden zijn afgewezen, hebben subsidie gekregen. Er is dus geen verdere rangschikking
geweest. Het is verder ook de vraag of dat juridisch zou kunnen (zie antwoord vraag 6)
en wat een Nederlands bedrijf is: veel bedrijven die al jaren actief zijn in Nederland
en hier werken aan waterstofprojecten hebben een buitenlandse aandeelhouder. Hun projecten
kunnen desalniettemin bijdragen aan CO2-reductie in Nederland (zie antwoord vraag 7). Het kabinet vereist bij de OWE-regeling
en vergelijkbare subsidies wel altijd dat de projecten in Nederland plaatsvinden om
zo de investeringen ook hier neer te laten slaan.

Vraag 10

Hoeveel van de 700 miljoen euro aan OWE-subsidie komt terecht bij projecten die hoofdzakelijk
leveren aan het buitenland?

Antwoord 10

De totale subsidie voor projecten die volgens de subsidieaanvragen de waterstofproductie
hoofdzakelijk beogen te exporteren is circa € 120 miljoen. Een deel van de productie
van deze projecten is echter ook bestemd voor Nederlandse afnemers. Deze projecten
noemen namelijk bij subsidieaanvraag verschillende bedrijven als mogelijke afnemers
in het buitenland en in Nederland. Aan welke afnemer(s) deze aanvragers uiteindelijk
waterstof gaan leveren is nu nog onbekend, de projecten zijn immers nog in een relatief
vroeg stadium.

Vraag 11

Kunt u aangeven of, en zo ja hoe, Nederland bij dit soort grensoverschrijdende projecten
recht houdt op de CO2-reductie in internationale of ETS-boekhouding?

Antwoord 11

Voor grensoverschrijdende projecten geldt dat wordt gekeken waar de CO2-reductie (scope 1 emissiereductie) plaatsvindt. In het geval van Air Liquide zal
de hernieuwbare waterstof, geproduceerd in Rotterdam, in worden gezet ter vervanging
van fossiele waterstof die op verschillende locaties in Nederland, België of Frankrijk
kan worden geproduceerd. De emissiereductie die daar het gevolg van is, zal meetellen
in de nationale emissieregistratie van het land waar de installatie voor fossiele
waterstofproductie is gevestigd. Het ETS, en de monitoring en rapportage van emissies,
geldt op bedrijfsniveau.

Vraag 12

Bent u bereid om de Nederlandse subsidies waarmee buitenlandse CO2-reductie wordt gerealiseerd, per direct stop te zetten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

Nee, zie het antwoord op vraag 8.