Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Dobbe, Piri en Teunissen over het bericht dat het Internationaal Strafhof hard geraakt is door de sancties

Antwoord van Minister Veldkamp (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 1 juli 2025)

Vraag 1

Tijdens het mondelinge vragenuur op 20 mei gaf u aan dat de inzet van het kabinet
om het Internationaal Strafhof te steunen effectief is, terwijl de praktijk laat zien
dat het werk van het Internationaal Strafhof nagenoeg stilligt; hoe kijkt u terug
op deze kwalificatie van effectiviteit? Op welke manier is het handelen van het kabinet
effectief geweest?

Antwoord 1

Zoals reeds aangegeven tijdens het mondelinge vragenuur, herkent het kabinet het beeld
niet dat het werk van het gehele Internationaal Strafhof (ISH) nagenoeg stilligt.
Ondanks de in februari opgelegde sancties tegen de hoofdaanklager van het ISH, is
het Hof vooralsnog in staat geweest verreweg de meeste werkzaamheden ongehinderd voort
te zetten, zowel in Nederland als in de verschillende landen waar het Hof actief is.
Zo is de aanhouding, overlevering en voorgeleiding van de voormalige Filipijnse president
Duterte afgelopen maart een voorbeeld van het feit dat het Hof ook in deze tijd zijn
werk kan voortzetten. Andere voorbeelden zijn de uitspraken die de rechters van het
Hof in april hebben gedaan in meerdere zaken. Wel is het zo dat de tegen de hoofdaanklager
gerichte sancties het werk van met name het Parket van de Aanklager in verschillende
opzichten hebben bemoeilijkt, onder meer omdat de sancties impact hebben op de dienstverlening
van een aantal commerciële partijen aan het Hof en zijn landenkantoren. Op 5 juni
jl. heeft de VS de sanctielijst uitgebreid met vier rechters van het Hof. Zowel het
kabinet als het Hof houden de gevolgen van de (nieuwe) sancties zorgvuldig in de gaten.
Met steun van de verdragspartijen bij het Statuut van Rome, waaronder gastland Nederland,
worden de gevolgen hiervan door het Hof zo goed mogelijk gemitigeerd.

Vraag 2

Heeft u hierover contact gehad met functionarissen van het Strafhof? Zo ja, kunnen
zij deze berichtgeving bevestigen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Als gastland van het ISH staat Nederland in nauw contact met het Hof en er vinden
zeer regelmatig gesprekken plaats met de meest relevante functionarissen over de (mogelijke)
gevolgen van de sancties. Zo heb ik zelf op 11 juni jl. met de President en de eerste
Vice-President van het ISH gesproken over de gevolgen van de (nieuwe) sancties. Door
de functionarissen van het ISH is bevestigd dat het recentelijk door enkele mediaberichten
verspreide beeld dat het werk van het gehele Hof nagenoeg stilligt niet strookt met
de werkelijkheid.

Vraag 3

Tijdens de mondelinge vragen gaf Minister Brekelmans aan de berichtgeving over dat
het werk van het strafhof nagenoeg stilligt niet te herkennen; welke informatie heeft
het kabinet om te beoordelen dat deze berichtgeving niet klopt?

Antwoord 3

Het kabinet baseert zich daarbij op de gesprekken die Nederland als gastland voert
met de functionarissen van het Hof. Zij zijn het best in staat om de impact van de
sancties op hun eigen werkzaamheden te beoordelen. Zie verder het antwoord op vraag
1.

Vraag 4

Heeft u bij de Amerikaanse regering gericht aangedrongen op het intrekken van de sancties
tegen het Internationaal Strafhof, ook in uw recente gesprek met uw Amerikaanse ambtsgenoot?
Zo ja, hoe heeft u dat gedaan? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Het kabinet is op meerdere niveaus in gesprek met de VS gebleven om de reikwijdte
en effecten van de sancties zoveel mogelijk te beperken. Zo heb ik de Nederlandse
zorgen over de sancties onder de aandacht gebracht bij de Amerikaanse Secretary of State Rubio. Naar aanleiding van het uitbreiden van de sanctielijst met vier rechters van
het Hof op 5 juni jl. is de Amerikaanse tijdelijk zaakgelastigde uitgenodigd op het
Ministerie van Buitenlandse Zaken om een toelichting te geven. Daarbij is aangegeven
dat Nederland de sancties tegen ambtsdragers van het ISH afkeurt en Nederland pal
achter het Hof staat. Ook andere verdragspartijen hebben hun zorgen over de sancties
uitgesproken, aangezien zij eveneens een belangrijke verantwoordelijkheid hebben voor
het zo onbelemmerd mogelijk laten functioneren van het Hof.

Vraag 5

Kunt u toezeggen dat u op nationaal niveau en in Europese Unie (EU)-verband alles
in het werk zult stellen om het functioneren en voortbestaan van het Internationaal
Strafhof te waarborgen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Het kabinet blijft zich op nationaal niveau, in EU-verband en richting de overige
verdragspartijen bij het Statuut van Rome onverminderd inzetten om de impact van de
huidige sancties zoveel mogelijk te mitigeren en om het Hof zo onbelemmerd mogelijk
te laten functioneren. Afgelopen maanden heeft Nederland ten volle invulling gegeven
aan zijn verplichtingen en verantwoordelijkheden als gastleden.

Vraag 6

Deelt u de mening dat Nederland, als gastland van het internationaal Strafhof, een
bijzondere verantwoordelijkheid draagt om het Internationaal Strafhof en het werk
dat daar gedaan wordt te beschermen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Als gastland van het Hof heeft Nederland een aantal bijzondere verplichtingen om ervoor
te zorgen dat het Hof zo onbelemmerd mogelijk kan functioneren. Deze verplichtingen
zijn vastgelegd in het Zetelverdrag tussen het Internationaal Strafhof en het Gastland.1

Vraag 7

Deelt u de mening dat het internationaal Strafhof een cruciale rol speelt in het internationale
recht en het tegengaan van straffeloosheid? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Ja.

Vraag 8

Bent u bereid om deze sancties publiekelijk te veroordelen? En ook met het woord «veroordelen»?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

De inzet van het kabinet is erop gericht het Hof zo onbelemmerd mogelijk te laten
functioneren. Dat acht het kabinet belangrijker dan het gebruik van specifieke woorden.
Zie overigens het antwoord op vraag 4.

Vraag 9

Heeft u concrete maatregelen genomen om de toegang van Hoofdaanklager Karim Khan tot
voorzieningen te garanderen, die voor diens werk en functioneren van vitaal belang
zijn, waaronder IT- en bancaire voorzieningen?

Antwoord 9

Het kabinet erkent de rechtsmacht die de VS heeft over Amerikaanse bedrijven. Het
kabinet is op meerdere niveaus in gesprek met de VS om de effecten van de huidige
sancties zo veel mogelijk te beperken. Nederland staat in contact met het Nederlandse
bedrijfsleven over de kwestie van de Amerikaanse sancties tegen het ISH, onder meer
om zogenaamde overcompliance(verder gaan dan de sancties vergen) te voorkomen. Wegens de vertrouwelijkheid kan
er niet in detail worden getreden over de inhoud van deze gesprekken. Bij het mitigeren
van de gevolgen van de sancties trekt Nederland zoveel mogelijk op met andere verdragspartijen
en roept hen, zowel in EU-verband als in een veelvoud van bilaterale contacten, op
om hierbij een actieve rol te spelen. Bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met bedrijven
die in hun land gevestigd zijn. Alle 125 verdragspartijen hebben namelijk een rol
te spelen om het Hof zo onbelemmerd mogelijk te laten functioneren.

Vraag 10

Herinnert u zich het bezoek dat de president van het Internationaal Strafhof, rechter
Tomoko Akane, op 19 maart jl. aan Brussel heeft gebracht, waarin zij de EU dringend
heeft opgeroepen om onmiddellijk het blokkeringsstatuut in te zetten, om het internationaal
Strafhof tegen de Amerikaanse sancties te beschermen?

Antwoord 10

Ja.

Vraag 11

Heeft u dat specifieke verzoek van president Akane ondersteund richting de EU en andere
EU-lidstaten, conform de motie Piri c.s. (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3019? Zo ja, en op welke wijze? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Conform de motie Piri is de inzet van de EU-antiboycotverordening, waar uw vraag naar
verwijst, één van de instrumenten die er zijn om de gevolgen van de sancties van de
VS tegen het Hof te mitigeren. Zoals eerder aangegeven in het verslag Raad Buitenlandse
Zaken van 17 maart,2 zitten er voor- en nadelen aan de inzet van dit instrument. De strategische timing
en proportionaliteit van het eventueel activeren van de antiboycotverordening zullen
goed moeten worden afgewogen.

Vraag 12

Waarom is het Internationaal Strafhof tot op heden nog niet binnen het bereik van
het blokkeringsstatuut gebracht, c.q. geactiveerd? Welke obstakels en weerstanden
liggen hieraan ten grondslag?

Antwoord 12

Besluitvorming over het activeren van de EU-antiboycotverordening is in eerste instantie
aan de Europese Commissie en het is vervolgens aan de Raad en het Europees parlement
om stilzwijgend of uitdrukkelijk kenbaar te maken daar geen bezwaar tegen te hebben.
Het kabinet blijft over de inzet en de strategische timing in gesprek met de Commissie
en andere lidstaten. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de verwachte impact op
de lopende diplomatieke inzet richting de VS. Bovendien heeft de antiboycotverordening
voor- en nadelen. Sowieso zal de antiboycotverordening bijvoorbeeld alleen gelden
voor EU bedrijven en niet voor andere internationale bedrijven die met het Hof samenwerken.

Vraag 13

Heeft u juridische, financiële en/of andere steun verleend aan Ngo’s, gericht op voortzetting
van hun samenwerking met het Internationaal Strafhof? Zo ja, welke concrete steun
heeft u hiervoor geboden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 13

Nederland levert financiële bijdragen aan enkele organisaties van het maatschappelijke
middenveld die zich inzetten voor het versterken van het ISH, bijvoorbeeld door de
universele ratificatie en implementatie van het Statuut van Rome te ondersteunen.
Daarnaast organiseert Nederland samen met NGO’s regelmatig side events bij internationale conferenties over thema’s die raken aan het werk van het ISH en
ook in EU-verband is er doorlopend contact met de meest relevante lokale en internationale
NGO’s. Nederland heeft van deze NGO’s vooralsnog geen verzoeken ontvangen om steun
te verlenen die specifiek is gericht op de voortzetting van hun samenwerking met het
Hof in de context van de huidige sancties.

Vraag 14

Is het kabinet in principe bereid politiek asiel aan te bieden c.q. te verlenen aan
(voormalige) Amerikaanse medewerkers van het Internationaal Strafhof, indien zij het
risico lopen in hun land van herkomst gearresteerd te worden vanwege hun werkzaamheden
in het verleden of heden voor het Strafhof? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 14

De mogelijkheid dat de sancties worden uitgebreid naar (voormalig) Amerikaanse medewerkers
van het Internationaal Strafhof is op zichzelf bezien niet redengevend om een asielvergunning
te verlenen. Ook wordt asiel niet aangeboden, maar dient een persoon die in aanmerking
wil komen voor asiel, persoonlijk een verzoek daartoe in te dienen. Het is aan (voormalig)
Amerikaanse medewerkers van het ISH zelf om eventueel een asielverzoek in te dienen.
Bij de beoordeling daarvan maakt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een zorgvuldige
afweging of iemand voldoet aan de voorwaarden voor asiel. Hierbij wordt gekeken naar
de persoonlijke omstandigheden van de betrokkene en de situatie in het land van herkomst.

Vraag 15

Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van advocaat Geert-Jan Knoops dat Nederland
«op grond van Europese wetgeving garanties [kan] geven aan banken dat ze worden gevrijwaard
van claims»?

Antwoord 15

Ja.

Vraag 16

Is het kabinet bereid dergelijke garanties aan banken te geven, die door de Amerikaanse
sancties (dreigen te) worden belemmerd c.q. bedreigd? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 16

De Europese wetgeving waaraan wordt gerefereerd, is waarschijnlijk de EU-antiboycotverordening.
Zie daarvoor het antwoord op vraag 12. In aanvulling daarop geldt dat de antiboycotverordening
banken en andere ondernemingen slechts in beperkte mate garanties kan bieden, zeker
als zij een belangrijke relatie met de VS hebben.

Vraag 17

Kunt u gedetailleerd en uitvoerig toelichten hoe u opvolging heeft gegeven aan de
aangenomen motie Piri c.s. (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3019)? Kunt u een overzicht geven van de concrete stappen en maatregelen die u in dat
verband heeft genomen, op nationaal niveau en in EU-verband?

Antwoord 17

Voor de opvolging van de motie Piri wordt verwezen naar het verslag van de Raad Buitenlandse
Zaken van 31 maart jl.3 De afgelopen maanden is de hierin beschreven inzet voortgezet. Het kabinet blijft
op meerdere niveaus in gesprek met de VS om de effecten van de sancties zo veel mogelijk
te beperken. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4, zijn de Nederlandse zorgen
over de sancties nadrukkelijk onder de aandacht gebracht bij de Amerikaanse Secretary of State Rubio en is afkeuring geuit aan de Amerikaanse tijdelijk zaakgelastigde, die daartoe
was uitgenodigd op het ministerie. Daarnaast heb ik op 6 juni jl. met de Hoge Vertegenwoordiger
van de EU en op 11 juni jl. met de President en de eerste Vice-President van het ISH
onze gedeelde zorgen over de (nieuwe) sancties besproken. Nederland staat verder voortdurend
in nauw contact met het Hof. De gevolgen van de sancties worden zo goed mogelijk door
het Hof gemitigeerd, met de steun van de verdragspartijen. Nederland draagt hieraan
bij, door zorgvuldig te kijken wat het kan en moet doen op grond van de gastlandverplichtingen.
Achter de schermen is in dit kader in het afgelopen jaar vanuit verschillende departementen
gewerkt aan het in kaart brengen van de risico’s en het waar mogelijk nemen van mitigerende
maatregelen. Om succesvol te kunnen zijn, is het noodzakelijk dat dit werk in een
vertrouwelijke context plaatsvindt en daarom kan hier niet teveel over in detail worden
getreden. Nederland zet de contacten met het (Nederlandse) bedrijfsleven over de kwestie
van de Amerikaanse sancties tegen het ISH voort, onder meer om zogenaamde overcompliance te voorkomen. Ook blijft Nederland, zowel in EU-verband als in een veelvoud van bilaterale
contacten, andere verdragspartijen oproepen om eveneens een actieve rol te spelen
bij het mitigeren van de sancties.

Vraag 18

Vindt u het gedrag van deze Amerikaanse regering richting het Strafhof en Nederland
het gedrag dat je van een bondgenoot mag verwachten? Zo nee, wat betekent dit voor
het bondgenootschap tussen Nederland en de Verenigde Staten?

Antwoord 18

De trans-Atlantische relatie is cruciaal voor de Europese veiligheid en welvaart.
Ondanks uitdagingen, zoals de sancties die zijn opgelegd tegen de hoofdaanklager van
het ISH, is het belangrijk een positieve relatie met de VS te onderhouden en in te
zetten op een diplomatieke oplossing.

Vraag 19

Tijdens het mondelinge vragenuur op dinsdag 20 mei 2025 stelde Minister Brekelmans
dat Poetin als oorlogsmisdadiger gezocht werd door het internationaal Strafhof. Bent
u inmiddels bereid om Benyamin Netanyahu en Yoav Gallant ook als oorlogsmisdadigers
te omschrijven omdat zij, net als Poetin, door het ICC worden gezocht? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 19

Op 21 november 2024 heeft de Kamer van vooronderzoek van het ISH arrestatiebevelen
uitgevaardigd tegen premier Netanyahu en voormalig Minister van Defensie Gallant.
Volgens de Kamer van Vooronderzoek zijn er redelijke gronden om aan te nemen dat Netanyahu
en Gallant zich schuldig hebben gemaakt aan het (mede)plegen van oorlogsmisdrijven
en misdrijven tegen de menselijkheid. Het is aan de rechters van het ISH om te beoordelen
of zij ook daadwerkelijk oorlogsmisdrijven hebben begaan.

Vraag 20

Wilt u deze vragen elk afzonderlijk en vanwege de hoge urgentie binnen 14 dagen na
indiening beantwoorden?

Antwoord 20

De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.