Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Kent en Dijk over “het bericht 'Noodfonds Energie slecht bereikbaar voor huishoudens'”

Antwoord van Staatssecretaris Nobel (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
12 mei 2025).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht van de Telegraaf dat het Tijdelijk Noodfonds Energie
slecht bereikbaar is?1

Antwoord 1

Ik begrijp dat het voor huishoudens erg frustrerend en vervelend is als het door de
drukte niet is gelukt om een aanvraag in te dienen. Vanwege de drukte in de eerste
uren deden zich problemen voor in de wisselwerking tussen verschillende systemen.
Daardoor konden meerdere huishoudens hun aanvraag niet (volledig) indienen. Na geringe
tijd waren de problemen verholpen. De Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE)
heeft de mensen die een aanvraag in wilden dienen en die niet konden voltooien, benaderd
om het opnieuw te proberen.

Vraag 2

Kunt u de gegevens van de eerste 48 uur na het openen van het Tijdelijk Noodfonds
Energie delen? Wat is de gemiddelde tijd dat mensen aan de telefoon zaten? Wat is
de maximale tijd dat mensen aan de telefoon zaten?

Antwoord 2

TNE heeft in de eerste 48 uur ruim 43.000 aanvragen in goede orde ontvangen. TNE heeft
op de eerste dag ruim 10.000 belletjes ontvangen. TNE heeft aangegeven dat de gemiddelde
wachttijd 25 minuten was en in het meest ongunstige geval was de wachttijd 40 minuten.

Vraag 3

Vindt u dat u een inschattingsfout heeft gemaakt met betrekking tot de bereikbaarheid
van het Tijdelijk Noodfonds Energie? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Het energiefonds 2025 is net als het Noodfonds 2023 en 2024 een publiek-private samenwerking.
De subsidie die het Rijk heeft verstrekt aan TNE is € 56,3 miljoen. Deze gelden zijn
verstrekt ten behoeve van huishoudens. De technische vormgeving van het fonds is aan
de uitvoerder.

Vraag 4

Erkent u dat mensen die deze financiële steun nodig hebben door deze slechte bereikbaarheid
mogelijk geen aanspraak op het Tijdelijk Noodfonds Energie kunnen maken en in de problemen
komen?

Antwoord 4

Ik betreur ten zeerste als bewoners tevergeefs een beroep hebben gedaan, of te laat
waren, terwijl zij wel tot de doelgroep behoren. Dit heeft echter niet alleen met
de problemen in de eerste dagen van het fonds te maken, maar ook met het feit dat
het fonds te maken heeft met een gelimiteerd budget. In de brief aan de Tweede Kamer
op 4 april heb ik aangegeven dat het energiefonds op basis van de huidige energieprijzen
circa 100.000 huishoudens kon helpen2. Daarbij heb ik ook aangegeven dat het goed is dat de Tweede Kamer zich realiseert
dat met de beschikbare middelen mogelijk niet alle aanvragen konden worden gehonoreerd.
Dat betekent dat op het moment dat een marge tot aan de grens van de € 56,3 miljoen
zou worden bereikt, TNE zou overgaan tot sluiting.

Graag zou ik de rol van de vrijwilligers- en andere hulporganisaties benadrukken.
Zij hebben huishoudens gedurende de hele week geholpen bij het doen van een aanvraag.
Ik besef dat het voor hen erg lastig was toen problemen zich voordeden en zij mensen
niet konden helpen. Ik ben hen erkentelijk dat zij, net als TNE en hun klant contactcentrum,
ook in de avond- en weekenduren hebben gewerkt om zoveel mogelijk mensen nog te helpen
bij het doen van een aanvraag.

Huishoudens die geen aanvraag meer hebben kunnen doen, maar wel geldzorgen hebben,
worden geadviseerd om contact op te nemen met hun gemeente of met hulporganisaties
zoals Geldfit. Zij kunnen mogelijk helpen bij het vinden van alternatieve regelingen
of andere vormen van ondersteuning.

Vraag 5

Hoe wordt het principe «wie het eerst komt, wie het eerst maalt» precies gehanteerd?
Op welke manier draagt dit bij aan de betrouwbaarheid van de overheid?

Antwoord 5

Zoals in vraag 4 is toegelicht, heb ik vooraf de opening van het energiefonds, in
de Kamerbrief van 4 april jl., de Kamer geïnformeerd over het feit dat met de beschikbare
middelen mogelijk niet alle aanvragen gehonoreerd worden. De technische vormgeving
van het fonds is aan de uitvoerder. TNE heeft aangegeven dat aanvragen worden behandeld
op basis van volgorde van binnenkomst.

Vraag 6

Kunt u een overzicht geven van de maatregelen die u tot nu toe heeft genomen en welke
u nog gaat nemen om de wachtrijen te voorkomen?

Antwoord 6

Het energiefonds is inmiddels gesloten. Daarmee zijn mogelijke maatregelen om de lange
wachtrijen voor het energiefonds 2025 te voorkomen, niet meer van toepassing.

Vraag 7

Hoe gaat u ervoor zorgen dat in de toekomst, bij een soortgelijk noodfonds, deze situatie
met gigantische wachtrijen zich niet opnieuw gaat voordoen?

Antwoord 7

Voor de lange termijn hebben het Ministerie van SZW en het Ministerie van Volkshuisvesting
en Ruimtelijke Ordening gezamenlijk een voorstel uitgewerkt voor het Social Climate
Fund, waarbij ingezet wordt op maatregelen die bijdragen aan verduurzaming en energiezuiniger
maken van woningen in combinatie met directe tijdelijke steun op de energierekening
voor huishoudens in een financieel kwetsbare positie. Het kabinet heeft besloten,
onder voorbehoud van goedkeuring van de Europese Commissie, om uit de middelen voor
het SCF € 174,5 miljoen in te zetten voor dit fonds3. Samen met de € 60 miljoen uit de Rijksbegroting is er € 234,5 miljoen beschikbaar
voor de periode van 2026 tot 2032. De hoogte van dit bedrag vraagt dus om keuzes bij
de uitvoering. Bij de Voorjaarsnota is besloten om € 600 miljoen in te zetten voor
het verlagen van de energiebelasting. Dit is, in tegenstelling tot het noodfonds,
geen gerichte maatregel voor de doelgroep van het noodfonds, maar zal ook voor deze
huishoudens zorgen voor een lagere energierekening. In de toekomst willen we voorkomen
dat huishoudens die tot de doelgroep behoren, geen steun krijgen. Lessen en signalen
op basis van het energiefonds van 2025 worden meegenomen in mogelijke vervolgtraject
van het SCF.

Vraag 8

Wat gaat u doen als het Tijdelijk Noodfonds Energie straks «leeg» is? Welke boodschap
heeft u voor de mensen die op dat moment volgens de regels wél recht hebben op financiële
compensatie, maar deze niet krijgen?

Antwoord 8

Het energiefonds is inmiddels gesloten. Ik begrijp dat het voor huishoudens erg frustrerend
en vervelend is als niet is gelukt om een aanvraag voor steun in te dienen. Huishoudens
die geen aanvraag meer hebben kunnen doen, maar wel geldzorgen hebben, worden geadviseerd
om contact op te nemen met hun gemeente of met hulporganisaties zoals Geldfit. Zij
kunnen mogelijk helpen bij het vinden van alternatieve regelingen of andere vormen
van ondersteuning. Zoals aangegeven bij vraag 7, zullen signalen op basis van het
energiefonds van 2025 worden meegenomen in mogelijke vervolgtraject van het SCF.

Vraag 9

Hoe wordt de druk op het bedrijfsleven in de toekomst opgevoerd zodat er niet nogmaals
na de winter pas een Noodfonds Energie wordt opgezet omdat bijdrages van energiemaatschappijen
uitbleven?

Antwoord 9

Zoals in de kamerbrief van 4 april is aangegeven, heeft het kabinet besloten om de
publiek-private samenwerking met een aantal energieleveranciers, de netbeheerders
en de diverse betrokken maatschappelijke partijen nog één jaar in te richten, zodat
er ook in 2025 een energiefonds beschikbaar is.4 De privaat-publieke samenwerking heeft tot zeer gerichte hulp voor huishoudens geleid,
maar kent ook evidente beperkingen. Zo was het verplicht om een DigiD te hebben en
kon de steun alleen digitaal worden aangevraagd. De beschikbare middelen ten behoeve
van de uitvoeringskosten vroegen om het maken van keuzes in de uitvoering door TNE.
Het was een keuze tussen geen steun verlenen in 2025 of voor een gelimiteerde, maar
toch omvangrijke groep open te gaan. In nauw overleg met betrokken stakeholders en
samenwerkingspartners is uiteindelijk voor het laatste gekozen.

Verschillende moties en Kamervragen van uw Kamer vroegen hier ook expliciet om.5 Het kabinet heeft daarom besloten om in het kader van het Europese Social Climate
Fund een publiek energiefonds verder uit te werken.

Zie voor de lange termijn het antwoord op vraag 7.

Vraag 10

Houdt u rekening met het scenario dat het Tijdelijk Noodfonds Energie leeg is, maar
veel mensen nog steeds in de financiële problemen zitten, mede door de hoge energielasten?
Zo ja, wordt er dan bijgestort in het Tijdelijk Noodfonds Energie vanuit de overheid?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Het energiefonds is inmiddels gesloten. Zoals in de kamerbrief van 4 april aangegeven,
is TNE overgegaan tot het sluiten van het loket op het moment dat een marge tot aan
de grens van de € 56,3 miljoen wordt bereikt. Het Rijk kan om bestuurlijke risico’s
te voorkomen enkel middelen inleggen wanneer derde partijen meer dan één derde van
de totale som financieel bijdragen. Met de huidige bijdrage van € 56,3 miljoen van
het Rijk is die verhouding gewaarborgd.

Er zijn van derde partijen en daarmee ook van het Rijk geen extra middelen beschikbaar.

Zoals aangegeven worden huishoudens die geen aanvraag meer hebben kunnen doen, maar
wel geldzorgen hebben, geadviseerd om contact op te nemen met hun gemeente of met
hulporganisaties zoals Geldfit. Zij kunnen mogelijk helpen bij het vinden van alternatieve
regelingen of andere vormen van ondersteuning.

Vraag 11

Bent u bereid om op dat moment energiebedrijven te dwingen om meer geld te storten
in het Tijdelijk Noodfonds Energie? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Nee hiertoe ben ik niet bereid. We hebben met bedrijven afgesproken nog eenmalig gerichte
steun aan te bieden via het energiefonds aan kwetsbare huishoudens. Zie vraag 7 voor
de lange termijn.

Vraag 12

Bent u van mening dat dit Tijdelijk Noodfonds Energie in publieke handen zou moeten
zijn in plaats van private handen zoals dit nu het geval is? Zo ja, hoe gaat u dit
veranderen?

Antwoord 12

Er is samen met de energiesector en TNE gekozen om nog één keer een publieke private
samenwerking aan te gaan, die noodzakelijk was om het energiefonds in 2025 te openen.
Zoals aangegeven bij vraag 9, kent die publiek-private samenwerking evidente beperkingen.

Daarom, zoals aangegeven in de Kamerbrief van 4 april6, is dit de laatste keer dat we het op deze manier doen. In het kader van het Europese
Social Climate Fund wordt een publiek energiefonds verder uitgewerkt. Zie het antwoord
op vraag 7 voor nadere toelichting.