Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Dobbe over het bericht dat de lagere vergoeding vanuit de zorgverzekeraars leidt tot de sluiting van hospices

Antwoord van Staatssecretaris Maeijer (Volksgezondheid, Welzijn en Sport ) (ontvangen
24 april 2025).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht dat de lagere vergoeding vanuit de zorgverzekeraars
leidt tot de sluiting van hospices?1, 2

Antwoord 1

Goede palliatieve zorg vind ik heel belangrijk, juist ook in de stervensfase.

Het werk dat in hospices wordt verricht is van onschatbare waarde. In de laatste fase
van het leven is het belangrijk dat mensen goede zorg krijgen die bij hen past. Daarom
heeft dit kabinet in het regeerprogramma opgenomen dat palliatieve en terminale zorg
een vanzelfsprekend onderdeel moeten zijn van reguliere zorg.

Het bericht dat de lagere vergoeding vanuit de zorgverzekeraars leidt tot de sluiting
van hospices heeft ook mij bereikt. In mijn brief van 14 maart jl.3 heb ik aangegeven dat ik zorgprofessionals, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en branches
heb uitgenodigd om de tafel te gaan om te bezien wat hier nu precies aan de hand is
en in hoeverre dit een gerichte oplossing vraagt. Die gesprekken zijn nu gaande. In
mijn brief van 14 maart jl. heb ik toegezegd de Tweede Kamer over de uitkomst van
die gesprekken te berichten.

Vraag 2

Waarop is het besluit van de zorgverzekeraars om de tarieven voor hospices te verlagen
gebaseerd?

Antwoord 2

Afgelopen jaar hebben de branchepartijen en beroepsgroepen betrokken bij de hospicezorg
gezamenlijk gekeken naar een nieuwe financiering van de hospicezorg. Hierbij is op
grond van een duiding van het Zorginstituut Nederland een onderscheid gemaakt tussen
1) High Care Hospices (HCH) en palliatieve units en 2) Bijna Thuis Huizen (BTH’s)
Dit heeft tot de volgende wijzigingen geleid.

HCH

High care hospices factureerden in 2024 per individuele indicatie van een klant. Per
2025 vallen zij onder het integraal dagtarief ELV PTZ (eerstelijnsverblijf palliatieve
terminale zorg). Het ELV PTZ maximumtarief 2024 was € 407,92; in 2025 is dit maximumtarief
€ 589,14 geworden, een stijging van ruim 44%.

Het maximumtarief voor de ELV PTZ is gebaseerd op het normatieve element van 6,6 uur
verpleging en verzorging. In de inkoop spreken zorgverzekeraars passende tarieven
af met de hospices. Sommige zorgverzekeraars houden er in de inkoopafspraken ook rekening
mee of zorgaanbieders de 6,6 uur extra verpleging en verzorging per patiënt waar gaan
maken. Desalniettemin gaan de HCH er fors op vooruit ten opzichte van de tarieven
in de wijkverpleging.

BTH’s

Een BTH is in beginsel een burgerinitiatief met vrijwilligers. Vrijwilligers zijn
in belangrijke mate verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken.

Een externe thuiszorgorganisatie levert de verpleegkundige en verzorgende zorg, vergelijkbaar
met de thuissituatie. Professionals spelen enkel een aanvullende rol voor de noodzakelijke
verpleegkundige of medische zorg. Voorheen werden deze uren op naam van de cliënt
geïndiceerd en gedeclareerd. Op verzoek van zorgaanbieders die (medische) zorg in
BTH’s verlenen is afgesproken om te gaan werken met een dagtarief. Een wijkverpleegkundige
levert namelijk aan meerdere cliënten zorg in hetzelfde huis. Een dagtarief is dan
passender en zorgt voor minder administratieve lasten voor de wijkverpleegkundige.
Het dagtarief is een gemiddelde prijs waarbij rekening is gehouden met variatie tussen
patiënten en variatie per dag. Daarnaast is het gebaseerd op alle dagen zorg die de
wijkverpleegkundigen aan alle patiënten in het huis hebben geleverd.

Het dagtarief scheelt administratie voor de zorgaanbieder, maar vraagt ook om inkomsten
en uitgaven niet per dag of patiënt te bekijken, maar om te kijken naar het totaal
per jaar.

Het dagtarief is geïntroduceerd om de administratieve lasten te verlagen, maar zorgverzekeraars
laten weten de nodige signalen te ontvangen dat de introductie van het dagtarief verschillend
uitpakt en soms tot onbedoelde problemen leidt. Dat lijkt te maken te hebben met de
grote verschillen in schaal en wijze van organisatie tussen de Bijna Thuis Huizen.
Er is bijvoorbeeld een beperkt aantal huizen met twee kamers en een beperkt aantal
huizen met tien kamers, gemiddeld heeft een Bijna Thuis Huis vier tot vijf kamers.
Er zijn huizen waar de wijkverpleegkundige een deel van de dag aanwezig is en ook
huizen waar 24/7 wijkverpleegkundigen aanwezig zijn.

Er zijn daarnaast ook huizen met veel vrijwilligers en huizen met weinig vrijwilligers.
Bijna Thuis Huizen zien deze verschillen in schaal en wijze van organisatie ook en
willen werken aan een toekomstbestendige organisatie en inrichting met passende zorg,
maar dit heeft tijd nodig.

Zoals ik eerder heb aangegeven, heb ik zorgprofessionals, zorgaanbieders, zorgverzekeraars
en branches uitgenodigd om aan tafel te gaan om samen te bezien wat hier nu precies
aan de hand is en in hoeverre dit een gerichte oplossing vraagt. Verzekeraars en andere
partijen hebben hier gehoor aan gegeven en zijn met elkaar in gesprek om voor de korte
termijn een oplossing voor de financiering te vinden en zijn ook in gesprek over de
langere termijn om te voorkomen dat een situatie als vorig jaar zich opnieuw voordoet.

Vraag 3

Deelt u de mening dat dit besluit niet uit te leggen is in de huidige context, waarbij
de helft van de mensen niet sterft op de plaats van hun keuze, doordat de palliatieve
zorg al enorm onder druk staat?4

Antwoord 3

In het artikel staat dat de helft van de mensen die jaarlijks in Nederland komen te
overlijden niet sterft op de plek waar ze op hadden gehoopt. Soms is daar niets aan
te doen aldus het artikel: patiënten kunnen in het ziekenhuis onverwacht snel achteruitgaan
of zorgverleners zijn niet op de hoogte van de stervenswens van de patiënt.

Ik vind het heel belangrijk dat mensen kunnen sterven op de plek van hun voorkeur.
Mensen moeten op goede zorg en ondersteuning in de laatste levensfase kunnen rekenen
en het moet passen bij hun situatie. Het regelen en vergoeden van stervenszorg gaat
in heel veel gevallen goed. Tegelijkertijd weten we ook dat het niet altijd goed gaat.
Dit betreur ik. Zoals aangegeven in mijn brief van 14 maart jl. heb ik zorgprofessionals,
zorgaanbieders, zorgverzekeraars en branches met elkaar in gesprek gebracht over de
ontstane situatie naar aanleiding van de nieuwe tarieven en bericht ik u zo spoedig
mogelijk over de uitkomst daarvan. Daarnaast werk ik aan verdere bewustwording over
palliatieve zorg, zodat mensen tijdig nadenken over wat zij willen in de laatste levensfase
en daarover praten met hun zorgverlener en naasten (publiekscampagne Leven tot het laatst). Ook werk ik aan betere samenwerking tussen alle bij de laatste levensfase betrokken
ondersteuners en zorgverleners, zodat in gezamenlijkheid passende zorg en ondersteuning
wordt geboden op de juiste plek en op het juiste moment (Strategische agenda transformatie palliatieve zorg).

Vraag 4

Hoe reageert u op de uitspraak dat «onderzoek juist laat zien dat er in de toekomst
meer hospices nodig zijn, vanwege onder andere vergrijzing en een minder groot sociaal
netwerk»?

Antwoord 4

Uit capaciteitsonderzoek, verricht binnen het Nationaal Programma Palliatieve Zorg II
(NPPZ II), blijkt dat de verwachte prognose is dat in 2040 naar verwachting 647 bedden
extra nodig zijn. In totaal zijn er de komende 3 jaar 157 extra bedden gepland bij
50 hospices, variërend van 1 tot 8 bedden per hospice. De meeste van deze uitbreidingen
zijn gepland in de periode 2024–2027. Daarnaast zijn er 46 hospices die aangeven na
te denken over uitbreiding, maar nog geen concrete plannen hebben. Via het project
Versterken Hospicezorg is vorig jaar samengewerkt om knelpunten te signaleren en te zorgen voor voldoende
beschikbare en kwalitatief goede hospicezorg op regionaal niveau.

Op dit moment zijn op basis van de resultaten vervolgacties gestart per regio. Zodat
elke regio voldoende hospiceszorg beschikbaar heeft.

Vraag 5

Wat is het resultaat van de gesprekken met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, Vrijwilligers
Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) en het Ministerie van VWS over de dreigende sluitingen
van hospices?

Antwoord 5

Het betreft hier de situatie van de Bijna Thuis Huizen. In mijn brief van 14 maart
jl. heb ik u toegezegd u te berichten over de uitkomst van de gesprekken. Er bleken
7 casussen te zijn waarbij Bijna Thuis Huizen aangaven dat zij in financiële problemen
kwamen. Deze casussen zijn in onderling overleg tussen partijen uitgezocht. De betreffende
zorgverzekeraars en zorgaanbieders zijn met elkaar in gesprek en hebben de intentie
om er samen uit te komen. Zoals ik hierboven schreef is tegelijkertijd geconstateerd
dat er regionaal verschillende uitwerking wordt gegeven aan de vraag wat passende
zorg is in een Bijna Thuis Huis. Dit is ook een belangrijke uitkomst, die ook wordt
betrokken bij de gesprekken over de langere termijn.

Ik merk daarnaast op dat zorgverzekeraars geen afspraken maken met de huizen zelf,
maar met de zorgaanbieders die de zorg in de huizen leveren, zoals de huisarts en
de wijkverpleging. Als op lokaal niveau blijkt dat er sprake is van continuïteitsproblemen
of andere knelpunten, is afgesproken dat het Bijna Thuis Huis zich bij zorgverzekeraars
kunnen melden. Zodat zorgverzekeraars en het Bijna Thuis Huis gezamenlijk kunnen verkennen
of en hoe de situatie opgelost kan worden.

In mijn brief van 14 maart jl. heb ik u toegezegd u te berichten over de uitkomst
van de gesprekken. Bovenstaande is een deel van de uitkomst van de gesprekken. Zodra
er meer duidelijkheid is, zal ik de Tweede Kamer verder informeren.

Vraag 6

Wat is er sindsdien concreet gebeurt om te voorkomen dat hospices omvallen? Welke
acties zijn genomen en door wie?

Antwoord 6

In mijn brief van 14 maart jl. heb ik aangegeven dat ik zorgprofessionals, zorgaanbieders,
zorgverzekeraars en branches heb uitgenodigd om de tafel te gaan om te bezien wat
hier nu precies aan de hand is en in hoeverre dit een gerichte oplossing vraagt. Die
gesprekken zijn nu gaande. Inmiddels hebben partijen ook stukken ingebracht aan de
hand waarvan deze gesprekken gevoerd gaan worden. In mijn brief van 14 maart jl. heb
ik toegezegd u over de uitkomst van die gesprekken te berichten.

Daarnaast heeft bijvoorbeeld zorgverzekeraar Zilveren Kruis in een LinkedIn bericht5 Bijna Thuis Huizen die tegen continuïteitsproblemen aanlopen opgeroepen contact op
te nemen met Zilveren Kruis. Een mooi initiatief dat de betrokkenheid van Zilveren
Kruis bij de palliatieve terminale zorg weergeeft.

Vraag 7

Deelt u de mening dat geen enkel hospice mag sluiten vanwege het verlagen van vergoedingen
door de zorgverzekeraar?

Antwoord 7

Ja, in het licht van het uitgangspunt dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders van wijkverpleging
onderling afspraken maken op basis van de principes van passende zorg zodat alle patiënten
die palliatieve zorg nodig hebben zo goed mogelijk kunnen worden geholpen. Zorgverzekeraars
zien in de praktijk nl. veel variatie in het aantal uren dat wordt geleverd, bij een
vergelijkbare zorgvraag. Het is de taak van de zorgverzekeraar om de beschikbare personele
capaciteit zo goed mogelijk over alle patiënten te verdelen, zodat iedereen die dat
nodig heeft palliatief terminale zorg kan ontvangen. Als de zorg thuis niet meer verantwoord
geleverd kan worden, dan moeten er voldoende volwaardige alternatieven zijn, waaronder
Bijna Thuis Huizen en andere hospices. In mijn brief van 14 maart jl. heb ik aangegeven
dat het uitgangspunt is dat de tarieven hiervoor geen belemmering zijn.

Vraag 8

Wat gaat u doen als de gesprekken met de achterban van zorgverzekeraars Nederland
en Actiz een uitkomst hebben die anders is dan dat er geen enkele hospice zal omvallen
vanwege lagere tarieven van zorgverzekeraars?

Antwoord 8

De gesprekken lopen nog. Zoals toegezegd in mijn brief van 14 maart jl. bericht ik
u over de uitkomst van de gesprekken. In het antwoord op vraag 5 ga ik daar gedeeltelijk
al op in. Zoals daar aangegeven, informeer ik de Tweede Kamer wanneer daarover verdere
duidelijkheid is. Daarin zal ik ook ingaan op uw vraag over de invloed van de tarieven
op de hospices.

Vraag 9

Welke stappen gaat u zetten om de palliatieve zorg in het algemeen beter toegankelijk
te maken?

Antwoord 9

Het kabinet heeft in het regeerprogramma opgenomen dat palliatieve en terminale zorg
een vanzelfsprekend onderdeel moeten zijn van reguliere zorg. Ik vind het noodzakelijk
dat palliatieve zorg in elke regio goed geregeld is. Met behulp van het Nationaal
Programma Palliatieve Zorg II (NPPZ II) – waarover ik u onlangs een uitgebreide brief6 stuurde – wordt hieraan gewerkt. In dit programma wordt gewerkt aan transformaties
in de regio door het Kwaliteitskader palliatieve zorg te implementeren. Hiervoor is
de Strategische agenda Transformatie palliatieve zorg opgesteld. Deze transformatie
betekent dat partijen (ziekenhuizen, hospices, huisartsen, wijkverpleging, zorgverzekeraars,
etc.) per regio afspraken maken

over hoe ze gaan zorgen dat zorgverleners tijdig de palliatieve fase markeren, dat
zorgverleners tijdig en regelmatig gesprekken voeren met patiënten over hun wensen
en grenzen in de palliatieve fase, dat zorgverleners met elkaar gaan samenwerken over
de «muren» heen en dat zij zorgen dat bij complexe palliatieve zorg voldoende specialisten
palliatieve zorg beschikbaar zijn. Het NPPZ II adviseert (de partijen in de) regio’s
over de transformatie en ondersteunt hen met informatie en instrumenten.

Daarnaast ga ik in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord afspraken maken over onder
andere pro-actieve zorgplanning.

Ook is er bij Voorjaarsnota 2025 een extra bedrag, oplopend tot 17 mln euro structureel,
toegevoegd aan de subsidieregeling palliatieve terminale zorg voor de inzet en het
opleiden van vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg.