Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Bontenbal en Boswijk over de voorgenomen ontslagrondes bij UNHCR en IOM

Antwoord van Minister Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) (ontvangen
14 april 2025).

Vraag 1

Heeft u er kennis van genomen dat zowel bij het Bureau van de Hoge Commissaris van
de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (UNHCR) als bij de Internationale Organisatie
voor Migratie (IOM) duizenden banen geschrapt dreigen te worden?1, 2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat het overgrote deel van de bijdrage aan het budget van UNHCR en IOM afkomstig
was vanuit de Verenigde Staten, en dat de voorgenomen ontslagrondes rechtstreeks te
verklaren zijn uit het korten van deze budgetten door de regering Trump?3, 4

Antwoord 2

De VS is historisch de grootste donor van zowel UNHCR als IOM. Voor UNHCR bedroeg
de bijdrage van de VS in 2024 42% van de beschikbare financiering, voor IOM was dit
41%. De voorgenomen ontslagrondes bij beide organisaties zijn een gevolg van de verwachte
teruglopende financiering vanuit de VS. Daarbij houden de organisaties ook rekening
met bezuiniging van andere donoren zoals het Verenigd Koninkrijk.

Vraag 3

Kunt u een overzicht geven van de (verwachte) bijdragen van de verschillende donoren
aan UNHCR en IOM voor 2023, 2024 en 2025?

Antwoord 3

Voor 2025 zijn deze bedragen nog niet bekend. Voor 2024 en 2023 zijn zowel de de bedragen
als de donoren te vinden in de jaarlijkse rapportages van beide organisaties.3,4 Voor 2024 bedroeg voor UNHCR de totaal beschikbare financiering USD 4,88 mld, waarvan
Nederland USD 80 mln heeft bijgedragen. Voor IOM betrof het totale budget in 2024
USD 3,64 mld, waarvan Nederland USD 73 mln heeft bijgedragen.

Vraag 4

Bent u zich ervan bewust dat momenteel een recordaantal van ruim 122 miljoen mensen
wereldwijd op de vlucht is als gevolg van oorlog, vervolging, geweld en mensenrechtenschendingen?5

Antwoord 4

Ja.

Vraag 5

Deelt u de zorgen dat deze megabezuinigingen in de humanitaire sector miljoenen levens
in gevaar kunnen brengen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

De bezuinigingen die veel donoren doorvoeren zullen een effect hebben op de humanitaire
sector, en meerdere humanitaire partners zijn sterk afhankelijk van grote donoren
zoals de Verenigde Staten. Deze organisaties worden hard geraakt en dit heeft directe
effecten op het werk van deze organisaties en op de hoeveelheid mensen waaraan zij
hulp kunnen verlenen. Als reactie op de wereldwijde bezuinigingen binnen de humanitaire
sector heeft de Emergency Relief Coordinator van OCHA, Tom Fletcher, een brief geschreven
waarin hij oproept tot een «humanitarian reset» en heeft hij de regionale en humanitaire
coördinatoren verzocht om opnieuw te prioriteren binnen verschillende crises. Het
zet een beweging in gang waarin de humanitaire sector, noodgedwongen, moeilijke keuzes
zal moeten maken over wie kan worden geholpen en wie niet.

Vraag 6

Deelt u de mening dat organisaties als UNHCR en IOM van grote meerwaarde zijn in het
helpen fragiele regio’s te stabiliseren en veilige terugkeer van vluchtelingen mogelijk
te maken? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Ja. UNHCR speelt een belangrijke rol in de ondersteuning van zowel de opvang van vluchtelingen
in fragiele regio’s en de vrijwillige terugkeer. De steun aan opvanglanden en landen
van terugkeer door zowel UNHCR, IOM en de internationale gemeenschap, is belangrijk
om de stabiliteit te bevorderen.

IOM is een belangrijke partner voor lidstaten op het gebied van migratie. Nederland
werkt samen met IOM aan het tegengaan van irreguliere migratie, mensenhandel en -smokkel,
het faciliteren van waardige en vrijwillige terugkeer (vanuit Nederland en transitlanden)
en duurzame herintegratie, en het bieden van bescherming aan migranten.

Vraag 7

Deelt u de mening dat het goed is dat verreweg de meeste vluchtelingen wereldwijd
in de eigen regio worden opgevangen, en dat organisaties als UNHCR en IOM een eerste
vangnet in de regio zijn en daarmee een cruciale rol spelen in het mogelijk maken
van opvang in de regio? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Ja. De meeste vluchtelingen worden opgevangen in buurlanden van de landen die zij
zijn ontvlucht. UNHCR speelt een centrale rol in de ondersteuning van landen in regio’s
waar grote aantallen vluchtelingen worden opvangen. Nederland ondersteunt deze rol
door UNHCR te financieren via het PROSPECTS partnerschap, waarin het met UNICEF, ILO,
de Wereldbank en IFC werkt om opvanglanden in de Syrië regio en de Hoorn van Afrika
te ondersteunen.

Het mandaat van IOM richt zich op migranten. Zo steunt Nederland IOM middels het COMPASS
programma in landen in de nabuurregio’s van Europa, o.a. op het gebied van bescherming
in transitlanden, toegang tot waardige en vrijwillige terugkeer en duurzame herintegratie
in landen van herkomst.

Vraag 8

Deelt u daarmee de zorgen dat de megabezuiniging op UNHCR en IOM, naast het feit dat
hiermee miljoenen levens in gevaar worden gebracht, ook betekent dat we in Europa
de consequenties hiervan gaan zien? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Het kabinet deelt de zorgen over de gevolgen van de bezuinigingen voor de vluchtelingen
en migranten in kwetsbare posities die afhankelijk zijn van humanitaire steun van
UNHCR en de programmering van IOM. Aangezien nog niet duidelijk is wat de precieze
omvang van de bezuinigingen zal zijn, danwel de gevolgen daarvan op de werkzaamheden
van UNHCR en IOM, is het nog niet mogelijk te beoordelen welke consequenties deze
zullen hebben voor Europa of elders.

Vraag 9

Bent u bereid zich in te zetten voor herstel van de bijdrage van (met name) de Verenigde
Staten aan UNHCR en IOM? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze kunt u zich hiervoor
inzetten?

Antwoord 9

Elke donor maakt eigen beleidsafwegingen. Het kabinet staat daarbij voortdurend in
contact met andere donoren over internationale samenwerking bij hulpinspanningen,
waaronder met de VS. Tegelijkertijd staat ook Nederland voor een forse bezuinigingsopdracht
en zullen er scherpe keuzes gemaakt worden. Mede daarom zet Nederland ook in op verdere
hervormingen, en heldere keuzes en prioritering bij deze organisaties.

Vraag 10

Bent u bereid om bij uw collega’s binnen de Europese Unie te pleiten voor verhoging
van de Europese bijdrage aan UNHCR en IOM, met als reden om zowel humanitair leed
te voorkomen, als om grotere vluchtelingenstromen naar Europa te voorkomen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 10

De lagere bijdrage van USAID en de VS in het algemeen veroorzaakt wereldwijd grote
tekorten op verschillende thema’s. De bijdrage van de VS bedroeg voorheen 27% van
de totale hulp en 42% van de humanitaire financiering. In EU-verband wordt in kaart
gebracht wat de impact is op ontvangende landen en organisaties, hoe dat raakt aan
EU-belangen en -programma’s en wat daarbij het handelingsperspectief is. Hoewel de
EU momenteel aan het bezien is of, en zo ja hoe eigen middelen anders ingezet zouden
moeten worden, is het duidelijk dat de EU de ontstane gaten niet zal kunnen vullen.
De gesprekken over waar de noden het hoogst zijn lopen nog, waarbij wordt bezien of
de EU en EU-lidstaten daar een rol in kunnen vervullen. Binnen de EU zet Nederland
in op prioriteiten die direct onze Nederlandse en Europese belangen raken, waarbij
er met voorrang gekeken wordt naar veiligheid, migratie, gezondheid en Oekraïne. Migratie
blijft topprioriteit voor dit kabinet. Nederland zet zich in de EU dan ook in voor
een ambitieuze, gezamenlijke en effectieve aanpak van migratie. UNHCR en IOM zijn
daartoe belangrijke partners.