Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Bamenga, Paternotte, Sneller en Bromet over het voorgenomen staatsbezoek aan Kenia

Mededeling van Minister Veldkamp (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 3 april 2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het feit dat er reeds 22.458 mensen de petitie tegen het staatsbezoek
aan Kenia op 18 maart hebben ondertekend?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe reageert u op de zorg van veel (veelal jonge) Kenianen dat het staatsbezoek van
het koningspaar en de Ministers zal worden gezien als steunbetuiging aan president
Ruto, die onderworpen is aan hevige kritiek vanwege mensenrechtenschendingen in Kenia?

Antwoord 2

Een staatsbezoek is geen persoonlijke steunbetuiging aan een staatshoofd, maar een
bezoek van Nederland – met de Koning als hoogste vertegenwoordiger – aan een ander
land en zijn inwoners. Met dit bezoek markeerden Nederland en Kenia 60 jaar nauwe
en goede diplomatieke betrekkingen, en gingen beide landen in dialoog over zowel de
lichtpunten als de zorgpunten. Zo ben ik samen met het Koninklijk Paar onder meer
in gesprek gegaan met jongeren over de huidige situatie in Kenia. Ook heeft het Koninklijk
Paar een bezoek gebracht aan het Keniaanse Hooggerechtshof, waarbij een ontmoeting
plaatsvond met de Chief Justice, mw. M. Koome.

Vraag 3

Deelt u deze zorgen over de ernstige schendingen van mensenrechten in Kenia sinds
de grootschalige protesten in de zomer 2024 en het hardhandige optreden daartegen
door het regime van Ruto, waarbij meer dan 40 jonge Kenianen om het leven kwamen?

Antwoord 3

Ja, deze zorgen deel ik en die zijn tijdens het bezoek overgebracht aan de Keniaanse
autoriteiten en besproken met het maatschappelijk middenveld.

Vraag 4

Welke maatregelen neemt u om te voorkomen dat het staatsbezoek extra legitimiteit
geeft aan een regering die zich recent schuldig heeft gemaakt aan dergelijke repressie?

Antwoord 4

De Keniaanse regering is democratisch gekozen en het Hooggerechtshof heeft de verkiezingsuitslag
bevestigd. Het bezoek heeft geen extra legitimiteit aan deze regering gegeven.

Vraag 5

Hoe ziet u de betrokkenheid van president Ruto bij het verkiezingsgeweld in Kenia
in 2007–2008, waarbij meer dan 1000 Kenianen om het leven kwamen, en waarvoor Ruto
is aangeklaagd door het ICC voor misdaden tegen de mensheid?

Antwoord 5

In 2016 heeft het Internationaal Strafhof besloten dat de zaak tegen president Ruto
moest worden beëindigd, omdat de aanklager onvoldoende bewijs had gepresenteerd op
basis waarvan de verdachte zou kunnen worden veroordeeld. De Nederlandse regering
respecteert de uitspraken van de rechters van het Internationaal Strafhof.

Vraag 6

Bent u bereid om zich in Kenia krachtig uit te spreken tegen het regime van president
Ruto, en ook een signaal af te geven richting de Keniaanse jongeren dat de internationale
gemeenschap toekijkt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Tijdens het bezoek heb ik mijn zorgen over de mensenrechtensituatie overgebracht in
de gesprekken met mijn ambtsgenoot. Daarnaast heeft Nederland zich al meermaals uitgesproken
over de situatie, zowel in 2024 ten tijde van de demonstraties, als later in gesprekken
met Keniaanse autoriteiten, bijvoorbeeld tijdens het bezoek van de mensenrechtenambassadeur
aan Kenia in februari jl.

De persverklaring van de Koning bij aanvang van het bezoek en het gesprek dat het
Koninklijk Paar en ikzelf hebben gevoerd met jongeren zie ik ook als belangrijke signalen
richting de Keniaanse jongeren: de internationale gemeenschap hoort jullie zorgen.

Vraag 7

Kunt u aangeven of en hoe mensenrechten centraal staan in de diplomatieke betrekkingen
tussen Nederland en Kenia, en hoe dit tot uiting zal komen tijdens het staatsbezoek?

Antwoord 7

Nederland heeft een brede relatie met Kenia. Deze relatie omvat onder meer handel
en investeringen, veiligheidssamenwerking, ontwikkelingshulp en multilaterale samenwerking.
Kenia speelt een leidende rol in Oost-Afrika, zowel economisch als politiek. Het land
biedt toegang tot snelgroeiende markten. Daarnaast fungeert het als een belangrijk
knooppunt voor handel en investeringen. Kenia is daarom voor Nederland, net als voor
veel andere landen, een sleutelspeler in de regio en daarbuiten.

Mensenrechten komen regelmatig aan de orde in de betrekkingen tussen Nederland en
Kenia. De Nederlandse inzet in Kenia op dit gebied richt zich op: vrijheid van meningsuiting,
internetvrijheid en onafhankelijke journalistiek; vrijheid van religie en levensovertuiging;
gelijke rechten voor vrouwen en meisjes; mensenrechtenverdedigers; gelijke rechten
voor de LHBTIQ+ gemeenschap; bevorderen van internationale rechtsorde en strijd tegen
straffeloosheid. Verder zijn zowel Nederland als Kenia op dit moment lid van de VN
mensenrechtenraad.

De ambassade ondersteunt een aantal organisaties die zich inzetten voor medische-
en juridische ondersteuning van slachtoffers van (politie)geweld en organisaties die
zich inzetten voor mensenrechtenverdedigers. Nederland ondersteunt ook programma’s
die zich richten op het bevorderen van jongerenparticipatie in de politiek.

Mensenrechten en de rechtsstaat kwamen daarnaast terug in de politieke consultaties
die ik met mijn Keniaanse ambtgenoot heb gevoerd. Verder kwam het onderwerp terug
in de persverklaring van de Koning en tijdens zijn toespraak bij het staatsbanket
op de eerste dag, in een groepsgesprek met jongeren, en tijdens een bezoek aan het
Hooggerechtshof en andere ontmoetingen.

Vraag 8

Bent u bereid om in overleg met andere EU-lidstaten en internationale partners gezamenlijk
op te treden tegen mensenrechtenschendingen in Kenia en hierover publiekelijk stelling
te nemen?

Antwoord 8

Ja, dit zal Nederland blijven doen. Zo heeft Nederland bijvoorbeeld ten tijde van
de protesten samen met een aantal gelijkgezinde landen een verklaring uitgebracht
over het buitensporige geweld.

Vraag 9

Kunt u deze vragen, elk afzonderlijk, zo snel mogelijk beantwoorden, maar in ieder
geval voor het tweeminutendebat over de Raad Buitenlandse Zaken op donderdag 13 maart
aanstaande?

Antwoord 9

De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.