Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bushoff over het omzeilen van de wet door webwinkels die medicijnen verkopen

Antwoord van Minister Agema (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 31 maart
2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Webwinkels die medicijnen verkopen omzeilen met gemak
de Nederlandse wet»1?

Antwoord 1

Ja, dat ben ik.

Vraag 2

Waren deze signalen bij u bekend? Zo ja, op welke schaal komt dit voor?

Antwoord 2

Ja, ik zie de laatste tijd een toename van het aantal bedrijven dat in samenwerking
met apotheken deze diensten aanbiedt. Dit zijn zogenaamde receptenservices: artsen
die online recepten schrijven op verzoek van klanten/patiënten. Op dit moment heeft
de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) tien bedrijven in beeld die online recepten
aanbieden. Het gaat mogelijk om een paar duizend recepten per maand.

Vraag 3

Hoe beoordeelt u het feit dat diverse medicijnen waar volgens Nederlandse wetgeving
een doktersrecept voor nodig is, eenvoudig en zonder recept via internet besteld kunnen
worden?

Antwoord 3

Het is wenselijk dat patiënten de mogelijkheid hebben om online recept-geneesmiddelen
te kunnen bestellen. Bijvoorbeeld bij herhaalrecepten of na een e-consult met de huisarts.
Deze online zorg moet aan dezelfde standaarden en richtlijnen voldoen als fysieke
zorg, en de patiënt moet hierop kunnen vertrouwen. Dat is iets anders dan receptplichtige
geneesmiddelen online zonder recept beschikbaar stellen, wat illegaal is. De consument
loopt hierbij de nodige risico’s (denk hierbij aan: oplichting, onveilige of verontreinigde
geneesmiddelen, onjuiste doseringen en geen zicht op bijwerkingen, gebruik in combinatie
met andere geneesmiddelen, of invloed op je rijvaardigheid). De IGJ treedt handhavend
op wanneer zij dergelijke situaties tegenkomt.

Vraag 4

Deelt u de zorgen over de mogelijk grote gevolgen van verkeerd medicijngebruik, bijvoorbeeld
in het geval van PrEP, anticonceptie of schildklierhormonen, doordat buitenlandse
artsen die via deze webwinkels medicijnen voorschrijven geen persoonlijk medisch advies
geven en de betreffende patiënt niet kennen?

Antwoord 4

Ja, ik deel deze zorgen. Voorschrijvers moeten hun verantwoordelijkheid op een juiste
manier invullen. Ze moeten toegang hebben tot de geactualiseerde medicatiehistorie
van de patiënt en hun patiënt indien nodig fysiek hebben onderzocht. Er wordt geen
goede zorg geleverd wanneer buitenlandse voorschrijvers zich niet aan deze regels
houden. De IGJ doet hier momenteel onderzoek naar. Wanneer blijkt dat de kwaliteit
en veiligheid onvoldoende zijn zal de IGJ hiertegen optreden.

Vraag 5

Hoe beziet u de tegenstelling dat deze praktijken enerzijds legaal zijn, maar anderzijds
in strijd zijn met artikel 62 van de Nederlandse Geneesmiddelenwet?

Antwoord 5

Praktijken waarbij zorgverleners zich niet aan de wet en de beroepsnormen houden zijn
niet legaal. Als buitenlandse artsen online geneesmiddelen aan patiënten in Nederland
voorschrijven zijn zij nog steeds gebonden aan het leveren van goede zorg. De Wet
kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) bepaalt dat wie aan patiënten in Nederland
zorg verleent, goede zorg moet verlenen. Goede zorg is zorg van goede kwaliteit en
van goed niveau. Deze zorg wordt geleverd in overeenstemming met professionele normen,
richtlijnen en standaarden. Dat betekent dat wanneer een apotheker vermoedt dat de
voorschrijver bij het voorschrijven geen goede zorg verleent, die apotheker de voorgeschreven
medicatie niet mag verstrekken. Dit is ook opgenomen in de beroepsnormen voor apothekers.
Mogelijk kan een aanscherping van de beroepsnormen verduidelijking bieden voor hoe
apothekers hiermee in de praktijk moeten en mogen omgaan. Ik roep hierbij de Koninklijke
Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) dan ook op om dit op
te pakken.

Artikel 62 van de Geneesmiddelenwet gaat uitsluitend over niet-receptplichtige geneesmiddelen
en is niet relevant voor deze praktijken waarbij het gaat om receptplichtige geneesmiddelen.

Vraag 6

Klopt het dat buitenlandse artsen die recepten uitschrijven voor patiënten in Nederland
zich niet aan de Nederlandse wet hoeven te houden? Zo ja, deelt u de mening dat dit
onwenselijke effecten heeft? Door welke lacune in de Nederlandse Geneesmiddelenwet
zijn deze praktijken juridisch mogelijk?

Antwoord 6

Nee, dat klopt niet. De Wkkgz is van toepassing op zorgverlening aan alle patiënten
in Nederland, ook als die zorg wordt verleend vanuit het buitenland door een buitenlandse
arts. Daarnaast moeten zorgverleners die vanuit het buitenland zorg verlenen zich
houden aan de normen die in hun eigen land gelden. Eisen zoals dat een voorschrijver
beschikt over de geactualiseerde medicatiehistorie van de patiënt en de patiënt fysiek
onderzoekt als dat nodig is, zijn universele basiseisen bij het voorschrijven. De
kans is klein dat voorschrijvers in het buitenland zich niet aan die eisen hoeven
te houden volgens de daar geldende wetgeving.

Vraag 7

Klopt het dat in 2010 een Delftse apotheker werd geroyeerd omdat hij jaarlijks tienduizenden
pillen verstrekte voor de webshop Dokteronline.com, en dat de Koninklijke Nederlandse
Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) toen al aandrong op aanpassing van
de Geneesmiddelenwet zodat hiertegen kon worden opgetreden? Deelt u de mening dat
het teleurstellend is dat er in de tussentijd niets is veranderd waardoor deze wanpraktijken
nog steeds doorgang vinden? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Antwoord 7

Zoals benoemd in mijn antwoord op vraag 1 vind ik het wenselijk dat de mogelijkheid
bestaat om online receptplichtige geneesmiddelen te verkrijgen, mits de voorschrijvers
en apotheken goede zorg leveren. Zoals benoemd in mijn antwoord op vraag 5 is het
in strijd met de wet wanneer geen goede zorg wordt geleverd. Juridisch bestaan er
voldoende mogelijkheden om hier tegen op te treden. Naast de royering heeft IGJ destijds
bestuursrechtelijk opgetreden door het opleggen van een boete voor overtreding van
meerdere artikelen in de Geneesmiddelenwet.

Vraag 8

Wat vindt u ervan dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) in een reactie op
het NRC-artikel op de verantwoordelijkheid van de consument wijst, die «voor medisch
advies naar de eigen (huis-)arts of apotheker» zou moeten gaan? Bij wie ligt die verantwoordelijkheid
wat u betreft? Deelt u de mening dat het lastig is voor consumenten om deze verantwoordelijkheid
te nemen wanneer webwinkels op eenvoudige en toegankelijke wijze medicijnen verstrekken?

Antwoord 8

De kwaliteit en veiligheid van ons zorgstelsel waaronder de geneesmiddelen is van
hoog niveau. Als mensen buiten dit systeem om op zoek gaan naar bijvoorbeeld geneesmiddelen,
lopen zij als consument de nodige risico’s. Het is goed om hierop te wijzen. Mede
daarom onderstreept de IGJ het belang dat als mensen medisch advies willen hebben
zij daarvoor naar hun reguliere arts en voor geneesmiddelen naar hun reguliere apotheker
moeten gaan.

Samen met hostingpartijen heeft de IGJ zo’n 20 websites laten sluiten waarop receptgeneesmiddelen
zonder recept werden aangeboden. In 2023 waren dit er tien. Daarnaast zijn honderden
advertenties voor receptgeneesmiddelen zonder recept verwijderd in afstemming met
verschillende internetplatforms. Ook heeft de IGJ een aantal besloten groepen laten
sluiten waarin geneesmiddelen werden verhandeld.

Vraag 9

Hoe kijkt u naar apotheken zoals Apotheek Life B.V., die niet fungeren als reguliere
apotheek met loket maar als magazijn van waaruit medicijnen per post naar patiënten
worden gestuurd? Hoeveel van deze apotheken zijn er in Nederland? Deelt u de zorgen
over de werkwijze van dergelijke apotheken, die hun patiënten nauwelijks informeren
over het gebruik, de bijwerkingen of het bewaren van medicatie? Zo ja, welke maatregelen
gaat u nemen om dit tegen te gaan?

Antwoord 9

Zoals benoemd in mijn antwoord op vraag 1 vind ik het wenselijk dat de mogelijkheid
bestaat om online receptplichtige geneesmiddelen te verkrijgen, mits de voorschrijvers
en apotheken goede zorg leveren. In principe kan een online apotheek hier goed aan
voldoen. Voor zover de IGJ tot nu toe heeft beoordeeld, verstrekken online apotheken
bijsluiters, gebruiksadviezen en bewaaradviezen. Ook wordt de medicatie volgens de
wettelijke eisen geëtiketteerd. De IGJ heeft op dit moment zes online apotheken in
Nederland in beeld. Daarnaast kunnen apotheken in het buitenland geneesmiddelen naar
Nederlandse patiënten sturen. Wanneer er geen goede zorg wordt geleverd treedt de
IGJ op. De IGJ houdt online apotheken nauwlettend in de gaten.

Vraag 10

Hoe kan het controlesysteem bij apotheken, waarbij de verstrekkend apotheek de recepten
van de voorschrijvend arts controleert, wat u betreft versterkt worden?

Antwoord 10

Het controlesysteem waarbij de verstrekkend apotheker de recepten van de voorschrijvend
arts controleert werkt goed. In het NCR-artikel wordt een casus aangehaald waarbij
de apotheker samenwerkt met de voorschrijver en zij zich bewust niet aan hun verantwoordelijkheden
houden.

Vraag 11

Klopt het dat de IGJ in 2024 ongeveer twee keer zoveel meldingen heeft gekregen over
websites die reclame maken voor receptplichtige medicijnen dan in het jaar daarvoor?
Hoe verklaart u deze stijging? Heeft de IGJ voldoende capaciteit om hierop te handhaven?

Antwoord 11

Er is een duidelijke toename te zien in het aantal meldingen over websites waar receptplichtige
geneesmiddelen met of zonder recept worden aangeboden. In 2023 ontving de IGJ ruim
100 meldingen; over 2024 is dat ongeveer het dubbele. Mede gezien de publieke belangstelling
om buiten het reguliere systeem aan bijvoorbeeld afslankmiddelen te komen, zie ik
een toename van dit soort websites. Door de toename van zulke websites ontvangt de
IGJ vaker meldingen. Daarnaast geeft de IGJ vaker publieke voorlichting over de risico’s
van het kopen van geneesmiddelen zonder recept op zulke websites, waardoor mensen
ook vaker meldingen doen. De IGJ heeft voldoende capaciteit voor risicogestuurd toezicht.

Vraag 12

Kunt u deze vragen los van elkaar beantwoorden?

Antwoord 12

Ja.