Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bikker over het bericht ‘Voor patiënten met gedragsproblemen en verstandelijke handicap is geen geld in de opvang’

Antwoord van Staatssecretaris Maeijer (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
12 februari 2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Voor patiënten met gedragsproblemen en verstandelijke
handicap is geen geld in de opvang»1 en het onderzoek van onderzoekscollectief Spit naar de zorg voor mensen met een verstandelijke
beperking2?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het beeld dat de tarieven voor de zorg aan mensen met een VG7-indicatie
niet toereikend is?

Antwoord 2

Zoals ik in de recent verstuurde brief «Vervolg complexe zorg (gehandicaptenzorg)»
(24 170, nr. 352) schrijf, is het tarief voor het zorgprofiel VG7 inderdaad al een aantal jaren onderwerp
van gesprek. Voor een nadere toelichting op de acties die hierop zijn ondernomen verwijs
ik u graag naar deze brief van 30 januari jl.

Vraag 3

Wat is uw reactie op het feit dat zorginstellingen gedwongen zijn om cliënten te weigeren
omdat zij dit qua financiën en personeel niet kunnen dragen? Herkent u bovendien de
moeilijke situatie waarin ouders, verzorgers en omgeving terecht komen als deze mensen
bij hen moeten komen wonen? Is de ondersteuning die zij krijgen wat u betreft voldoende?
Welk beleid zet u in om hen adequate ondersteuning en zorg te bieden?

Antwoord 3

Ik vind het pijnlijk dat wanneer je een zeer intensieve zorgvraag hebt (of iemand
uit je familie deze heeft), passende zorg en ondersteuning niet beschikbaar zijn.
Juist voor mensen met een verstandelijke beperking, intensieve zorgvraag en onbegrepen
gedrag is een veilige plek met passende zorg en ondersteuning ontzettend belangrijk.

Het kan en mag niet zo zijn dat er geen passende zorg beschikbaar is. Het gaat om
mensen en gezinnen in een zeer kwetsbare positie die juist zo afhankelijk zijn van
passende zorg en ondersteuning. Daarom werkt VWS al lange tijd met zorgaanbieders,
zorgkantoren en vertegenwoordigers van de mensen waar het om gaat aan oplossingen
voor de problemen die worden ervaren in de zorg voor deze doelgroep. Een toereikend
tarief is een belangrijke randvoorwaarde, maar zeker niet de enige. In de Kamerbrief
van 30 januari 2025 «Vervolg complexe zorg (gehandicaptenzorg)», 24 170, nr. 352, licht ik toe welke acties in gang zijn en worden gezet.

Vraag 4

Bent u bereid volledig in beeld te brengen hoeveel cliënten wachten op een geschikte
en passende zorgplek?

Antwoord 4

Ja, zoals ik heb beschreven in de recente Kamerbrief «Vervolg complexe zorg (gehandicaptenzorg)»,
24 170, nr. 352, werk ik met Ieder(in), VGN en ZN intensief samen op een aantal specifieke vraagstukken.
Eén daarvan is het verkrijgen van beter inzicht de mensen op de wachtlijst. We werken
er aan dat mensen met een complexe zorgvraag die wachten op een passende plek in beeld
zijn en dat zorgaanbieders en zorgkantoren effectief samenwerken om zo snel mogelijk
een passende plek te realiseren.

Vraag 5

Ziet u ook dat tekorten in de sector leiden tot dure oplossingen, zoals verblijf in
vakantieparken met 24-uursbegeleiding? Hoe werkt u aan een efficiëntere inzet van
financiële middelen?

Antwoord 5

Wanneer mensen met een complexe zorgvraag met hun zorgvraag niet terecht kunnen bij
het reguliere zorgaanbod wordt alsnog geprobeerd om tot een passende oplossing te
komen. Hier zijn ook de maatwerkplekken (het maatwerkproces) voor geïntroduceerd3. Daarnaast wordt er regelmatig gebruik gemaakt van ZZP-ers en uitzendkrachten om
aan deze zorgvraag te kunnen voldoen. Door de herijking van de tarieven, de acties
in de Toekomstagenda en de aanvullende vraagstukken waarop ik samenwerk met Ieder(in), ZN en VGN
zet ik er op in dat het zorgaanbod beter aansluit bij de behoeften van mensen met
een complexe zorgvraag en dat zorgaanbieders beter invulling kunnen geven aan het
binden, boeien en benutten van personeel. Dit moet bijdragen aan beter passende zorg
en meer doelmatige inzet van middelen.

Vraag 6

Wat is uw reactie op de constatering van de sector dat de verhoging voor 2025 met
6,2 procent niet voldoende is, en dat er minstens 15 procent nodig is? Bent u bereid
om bij de Voorjaarsnota het Wlz-kader te verhogen ten behoeve van de tarieven voor
de VG7-groep?

Antwoord 6

Voor 2025 is een substantiële tariefverhoging ingevoerd. Met behulp van periodiek
kostenonderzoek herijkt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de vastgestelde tarieven,
waarmee zij ervoor zorgt dat de gemiddelde kosten van geleverde zorg worden gedekt.
De NZa heeft (op basis van gegevens over het jaar 2022) in 2023/2024 onderzoek gedaan
naar de kosten van de zorg in de gehandicaptenzorg en ggz-wonen met als doel om de
tarieven van alle prestaties in deze sectoren te herijken per 2025. Begin 2024 bleek
dat een integrale herijking van alle Wlz-tarieven in de gehandicaptensector en ggz-wonen
niet mogelijk was voor de NZa. De NZa heeft voor een aantal prestaties de tarieven
per 2025 wel aangepast, waaronder VG7, vooruitlopend op het volledig integrale kostenonderzoek
van beide sectoren. Voor de VG7-tarieven gaat het om € 143 miljoen extra dat in een
verhoging van de tarieven voor 2025 (en in het beschikbare Wlz-kader) is verwerkt.
Dat is een verhoging van 6,2%; bijna het dubbele van de 3,5% waar de VGN in 2023 om
vroeg. Het kostenonderzoek van de NZa geeft op dit moment geen aanleiding voor een
verhoging van 15%

Vraag 7

Wat betekent voor deze situatie het arrest van het Gerechtshof Den Haag begin 2024
dat de berekening van de tarieven moet resulteren in een neutraal of positief resultaat
voor 75 procent van de totale brancheomzet, waarbij financieringsbaten en -lasten
worden meegenomen in de berekening?4 Is het wat u betreft een wenselijke situatie dat ook als het arrest wordt opgevolgd
de tarieven voor een subgroep, de mensen met een VG7-indicatie, niet kostendekkend
zijn?

Antwoord 7

De zorgkantoren hebben hun zorginkoop aangepast aan de uitspraken van het gerechtshof.
Met de herijking van de tarieven door de Nza (zie vraag5 zou het tarief voor VG7 redelijkerwijs kostendekkendheid moeten zijn.

Vraag 8

Wat leert deze situatie u van de bekostigingssystematiek in de gehandicaptenzorg?
Bent u bereid alternatieve bekostigingssystemen te onderzoeken die minder individueel
zijn en meer aansluiten bij het karakter van langdurige zorg, en de voor- en nadelen
van deze verschillende systemen op een rij te zetten?

Antwoord 8

Het beeld in de sector was dat de tarieven niet toereikend waren voor deze doelgroep.
Dit heeft het kostenonderzoek van de NZa bevestigd, waarop het tarief is aangepast.
Dit geeft geen aanleiding om te veronderstellen dat deze systematiek niet werkt voor
de langdurige zorg. Specifiek in de zorg voor mensen met een VG7 geldt dat er sprake
is van een grote variatie van zorgzwaarte binnen het zorgprofiel. Terwijl er één tarief
geldt. Gelet op de huidige variatie werken de NZa, ZN en VGN samen aan een verkenning
voor een mogelijke splitsing van het VG7-tarief in een basistarief en een tarief voor
«VG7+». In de recente Kamerbrief «Vervolg complexe zorg (gehandicaptenzorg)», 24 170, nr. 352, is dat nader toegelicht.

Vraag 9

Welke ambitie heeft u voor deze regeringsperiode voor de gehandicaptenzorg in het
algemeen en de mensen met een VG7-indicatie in het bijzonder? Welke extra stappen
zijn nodig om deze ambitie te realiseren?

Antwoord 9

Met de Toekomstagenda zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking werk ik
aan het toekomstbestendig maken van de gehandicaptenzorg. Dat doen we door in de praktijk,
samen met zorgaanbieders en ervaringsdeskundigen, te laten zien hoe je anders werken
en anders organiseren kunt vormgeven. We kijken wat de werkzame elementen zijn en
met die kennis schalen we op. De complexe zorg is één van de zes onderwerpen die centraal
staan in de Toekomstagenda. Voor een stand van zaken op dit specifieke onderwerp verwijs
ik u naar de Kamerbrief van 30 januari 2025 «Vervolg complexe zorg (gehandicaptenzorg)»,
24 170, nr. 352. Hier geef ik onder andere aan op welke specifieke vraagstukken ik bestuurlijke afspraken
heb gemaakt met Ieder(in), VGN en ZN. Ook heb ik naar aanleiding van de nieuwsberichten
gesproken met VGN over de knelpunten en wat er nodig is in de zorg voor deze doelgroep.

In maart 2025 kunt u een voortgangsrapportage over de gehele Toekomstagenda verwachten.
Daarnaast geef ik voor mensen met een beperking, samen met alle betrokken departementen,
uitvoering aan de Nationale Strategie voor het VN-Verdrag Handicap. De eerste werkagenda
die bij de Nationale Strategie hoort verwacht ik rond de zomer naar de Kamer te kunnen
sturen.