Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vedder over het verpachten van landbouwgrond door gemeenten en de eisen die daarbij worden gesteld

Antwoord van Staatssecretaris Rummenie (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur)
(ontvangen 12 februari 2025)

Vraag 1

Bent u bekend met het besluit van de gemeente Teylingen om de pachtcontracten van
een aantal boerderijen waarop onder andere wordt gewerkt aan natuurinclusieve landbouw
en verbetering van de biodiversiteit niet te verlengen?1

Antwoord 1

Ja, ik ben ook bekend met het besluit van de gemeenten Teylingen om de voorlopige
gunningen in te trekken en een nieuwe openbare selectieprocedure op te starten.

Ik ben mij ervan bewust dat de huidige geliberaliseerde pacht geen lange termijnzekerheid
biedt voor een bedrijfsvoering als de Lakervelder Boerderij Boterhuispolder. Daarom
werk ik aan de herziening van de pachtregelgeving, waardoor het sluiten van langlopende
pachtovereenkomsten aantrekkelijker wordt gemaakt. Het sluiten van langlopende pachtovereenkomsten
biedt meer zekerheid en perspectief voor een bedrijfsvoering dan het sluiten van een
kortlopende overeenkomst. Pacht is voor veel landbouwers een noodzakelijk instrument,
boeren zijn in hun bedrijfsvoering gebaat bij langdurige stabiliteit. Hierdoor kunnen
zij toekomstgericht werken en investeringen doen. Dit is zowel goed voor het verdienvermogen
alsook de maatschappelijke doelen zoals verduurzaming.

Vraag 2

Klopt het dat dit besluit van de gemeente ook tot gevolg zal hebben dat het duurzame
gebiedsplan «Land van Wei & Water», waarbij ook de provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap
en de gemeente Teylingen zijn betrokken, op de tocht komt te staan?

Antwoord 2

In het bedoelde gebiedsplan trekken onder anderen vier agrarisch ondernemers gezamenlijk
op. Indien er één of meer deelnemers geheel of gedeeltelijk wegvallen, zullen zij
een nieuwe afweging moeten maken.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het onwenselijk is als gemeenten, indien zij menen vanwege het
Didam-arrest een openbare aanbesteding te moeten doen voor het verpachten van landbouwgrond,
bij deze aanbesteding alleen voor de hoogste bieder kiezen en duurzaamheidscriteria
niet of onvoldoende mee laten wegen?2

Antwoord 3

Uit de Didam jurisprudentie volgt dat overheidsorganisaties verplicht zijn om in het
geval er meerdere (potentiële) gegadigden voor de grond zijn, hiervoor een openbare
selectieprocedure te gebruiken. De selectieprocedure vindt aan de hand van vooraf
bekendgemaakte objectieve, toetsbare en redelijke criteria plaats. Dit kan op basis
van kwaliteitscriteria en prijscomponenten.

Ik vind het belangrijk om te benoemen dat gemeenten lichamen met zelfstandige bevoegdheden
zijn. Zij zijn bevoegd om taken op zich te nemen die te maken hebben met het bestuur
en beleid van de betreffende gemeente. Een gemeente heeft bijvoorbeeld de regie over
haar pachtuitgiftebeleid; een gemeente weet wat het beste past bij de lokale omstandigheden.

Uit de berichtgeving maak ik op dat de gemeente Teylingen haar keuze heeft gebaseerd
op criteria die betrekking hebben op het beheer dat gericht moet zijn op instandhouding
van het leefgebied van weidevolgels, duurzaam grondgebruik en de geboden prijs. Ik
merk ook op dat de prijs een zwaarwegende factor is geweest.

Vraag 4

Deelt u de mening dat het een goede zaak zou zijn als gemeenten dezelfde criteria
bij het verpachten van landbouwgrond zouden hanteren als Staatsbosbeheer (70 procent
kwaliteit en 30 procent prijs)? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Ik wil niet treden in de autonome bevoegdheid van een medeoverheid. Wel wil ik benoemen
dat ik het een goede zaak vind wanneer medeoverheden het voorbeeld volgen van bijvoorbeeld
Staatsbosbeheer, die de kwaliteit zwaarder mee laat wegen dan de prijs in de criteria
voor pachtuitgifte.

Vraag 5

Kunt u aangeven wat in dat geval de uitkomst van de aanbesteding in dit specifieke
geval zou zijn geweest?

Antwoord 5

Ik heb geen concrete informatie over het gunningsproces en de daadwerkelijke uitkomsten
van de puntenverdeling van de gemeente in kwestie.

Vraag 6

Deelt u de mening dat gemeenten en andere overheden het goede voorbeeld zouden moeten
geven bij het verpachten van landbouwgrond en meer gewicht zouden moeten geven aan
bijvoorbeeld duurzaamheid, natuurinclusiviteit en biodiversiteit? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Ik vind het belangrijk dat bij de gunning van pachtovereenkomsten rekening wordt gehouden
met lange termijnzekerheid in de bedrijfsvoering. Hier kan dus ook gekeken worden
naar de kwaliteit zoals bij Staatsbosbeheer gebeurt. Ik zie graag dat medeoverheden
dit voorbeeld volgen.

Vraag 7

Welke mogelijkheden ziet u om gemeenten en andere overheden ertoe aan te zetten om
bij het verpachten van landbouwgrond meer te sturen op bovengenoemde criteria?

Antwoord 7

Ik wil niet treden in de autonome bevoegdheid van een medeoverheid. Wel wil ik benoemen
dat ik het een goede zaak vind wanneer medeoverheden het voorbeeld volgen van bijvoorbeeld
Staatsbosbeheer, die de kwaliteit zwaarder mee laat wegen dan de prijs in de criteria
voor pachtuitgifte. Daarom heb ik een brief geschreven aan het college van burgemeester
en wethouders van de gemeente Teylingen, met een oproep om bij toekomstige openbare
procedures te overwegen maatschappelijke diensten zwaarwegend te maken, en daarmee
oog te houden voor maatschappelijke bijdrage die pachters kunnen leveren aan een specifiek
gebied.