Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Klaver en Piri over het bericht «Sancties omzeild bij project van scheepsbouwer Damen in Rusland»

Antwoord van Minister Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) (ontvangen
24 januari 2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het NOS artikel «Sancties omzeild bij project van scheepsbouwer
Damen in Rusland»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3 en 4

Klopt het dat er ondanks de sancties onderdelen van Damen in Rusland terecht zijn
gekomen? Zo ja, hoe kan dit en sinds wanneer bent u hiervan op de hoogte?

Wat zijn de maatregelen die genomen worden aangezien het sanctieteam Precursoren,
oorsprong, strategische goederen, sanctiewetgeving (POSS) vermoedt dat er strafbare
uitvoerhandelingen van onderdelen voor de constructie van vissersschepen hebben plaatsgevonden?

Heeft Damen volgens u voldoende gedaan om ervoor te zorgen dat de producten niet in
Rusland belanden?

Antwoord 2, 3 en 4

Ik kan niet ingaan op individuele gevallen. In zijn algemeenheid kan ik aangeven dat
het kabinet het erg belangrijk vindt dat alle bedrijven zich aan de Europese sancties
houden en het kabinet het tegengaan van sanctieomzeiling als een prioriteit ziet.

Wanneer er signalen worden ontvangen dat sancties worden overtreden, is de eerste
stap dat de relevante toezichthouder zorgvuldig de feiten in kaart brengt. Vervolgens
bepaalt het OM of strafrechtelijke vervolging passend is, en het is uiteindelijk aan
de rechter om schuld en eventuele bestraffing te bepalen. Gedurende dat proces is
het niet aan het kabinet om hierover in het openbaar uitspraken te doen.

Vraag 5

Hoe kan het dat er nog steeds Nederlandse bedrijven zijn met dochterondernemingen
in Rusland? Wordt hier vanuit het POSS team op gehandhaafd?

Antwoord 5

Onder de Europese sanctiewetgeving is het niet verboden om een belang te hebben in
een Russisch bedrijf. De sancties op Rusland zijn in de eerste plaats bedoeld om het
Russische vermogen om oorlog te voeren tegen te gaan. Zo zijn er handelsverboden op
goederen en diensten die direct bijdragen aan de productie van militaire goederen
maar ook (handels)verboden om het verdienvermogen van Rusland te raken, zodat het
moeilijker wordt om de oorlog te financieren. Het louter hebben van een belang in
een Russische dochter is dus an sich niet verboden, maar handel vanuit EU aan die
Russische dochter is wel onderhevig aan de verbodsbepalingen uit de sanctieverordening.

Vraag 6

Gaat u in gesprek met Damen om ervoor te zorgen dat er aanvullende maatregelen genomen
worden?

Antwoord 6

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Douane staan in goed contact met allerlei
bedrijven in Nederland die zich aan de sancties moeten houden. Als uit onderzoek door
bijvoorbeeld de Douane blijkt dat een bedrijf de Europese sanctiewetgeving heeft overtreden,
is het aan het OM is om over te gaan tot vervolging.

Vraag 7

Op welke manier wordt er gecontroleerd op doorvoer van Nederlandse goederen via derde
landen naar Rusland?

Antwoord 7

Nationaal werken het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Douane nauw samen om
bedoelde en onbedoelde omzeiling van exportcontrole tegen te gaan. We hebben goed
contact met het Nederlandse bedrijfsleven. Informatievoorziening, douanerisicoprofielen
op omzeilingslanden om te voorkomen dat goederen via een derde land naar Rusland worden
uitgevoerd, en analyse van importdata en handelsstromen dragen hier concreet aan bij.
Signalen van sanctieomzeiling worden altijd serieus genomen en waar nodig opgevolgd
door onderzoek en zo nodig strafrechtelijke vervolgd.

Vraag 8

Wordt er ook gekeken naar exportbeperkingen van militaire en dual-use producten naar
landen waarvan bekend is dat zij regelmatig doorvoeren naar Rusland? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 8

Voor militaire en dual-use goederen die naar landen buiten de EU worden uitgevoerd
geldt een vergunningplicht. Bij het beoordelen van een vergunningaanvraag wordt ook
getoetst of de kans bestaat dat de sanctiemaatregelen worden omzeild.

Daarnaast zijn er verschillende bepalingen in de EU-sancties tegen Rusland die bedrijven
verplichten om hun due diligence uit te voeren om te voorkomen dat de sancties worden
omzeild en de goederen alsnog in Rusland terechtkomen. Bijvoorbeeld de verplichting
om in bepaalde gevallen, bij risicovolle goederen, contractuele bepalingen op te nemen
om (weder)uitvoer naar Rusland te verbieden. Ook vindt er veel voorlichting plaats
over de sancties en de risico’s op omzeiling naar Rusland. Dat gebeurt bijvoorbeeld
via RVO, de Douane, maar ook door het Ministerie van Buitenlandse Zaken zelf. Wanneer
uit informatie blijkt dat tussenhandelaren in derde landen actief meewerken aan het
omzeilen van EU-sancties kunnen zij zelf ook worden gesanctioneerd. Er gelden dan
handelsbeperkingen m.b.t. dual use-goederen. Dit is in de praktijk al regelmatig gebeurd.