Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over het bericht ‘AFM bezorgd over stijging marktaandeel van private equity in de accountancy’

Antwoord van Minister Heinen (Financiën) (ontvangen 19 december 2024).

Vraag 1

Heeft u kennis genomen van het artikel «AFM bezorgd over stijging marktaandeel van
private equity in de accountancy»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

In hoeverre biedt de Wijzigingswet accountancysector al antwoorden op deze ontwikkelingen
of denkt u dat er in deze wet extra waarborgen dienen te worden ingebouwd?

Antwoord 2

In het wetsvoorstel wordt de verplichting tot instelling van een onafhankelijk intern
toezichthoudend orgaan (raad van commissarissen) uitgebreid tot de grootste reguliere
accountantsorganisaties.2 De leden van dit orgaan moeten onafhankelijk zijn en het maatschappelijke belang
van goed uitgevoerde wettelijke controles en het belang van de accountantsorganisatie
voorop stellen.

Verder zijn in de huidige wetgeving al verschillende maatregelen opgenomen die de
onafhankelijkheid van de externe accountant moeten waarborgen. Zo moeten accountants
en accountantsorganisaties zelf de meerderheid van de stemrechten in een accountantsorganisatie
houden, mag de zeggenschapsstructuur geen belemmering vormen voor het toezicht en
moet een accountantsorganisatie de bedrijfsvoering zo inrichten dat deze een beheerste
en integere uitoefening van haar bedrijf waarborgt.3 Die verplichtingen gelden ook voor accountantsorganisaties waarvan de eigenaar een
private-equitypartij is.

Vraag 3

Hoe komt het dat het aandeel van private equity in de accountancy in een jaar tijd
is gestegen van 11% naar 21%?

Antwoord 3

Stabiele omzetcijfers, aantrekkelijke winstgevendheid en de mogelijkheden voor innovatie
en een efficiëntere bedrijfsvoering maken de accountancysector aantrekkelijk voor
private-equitypartijen.4 Daar waar de omzet van consultants conjunctuurgevoelig is, zorgt de herhalende aard
van de wettelijke controleplicht voor een stabiele omzetstroom in de accountancysector.

Vraag 4

Tot hoe ver verwacht u dat dit aandeel doorstijgt de komende jaren?

Antwoord 4

Ik kan hier geen concrete inschatting geven. Doordat de accountancysector als een
aantrekkelijke markt wordt gezien, zoals ik heb toegelicht in het antwoord op vraag 3,
kan het zo zijn dat de consolidatie in de accountancysector verder doorgaat en dat private-equitypartijen hier een rol in blijven spelen.5

Vraag 5

Bent u het met AFM eens dat dit een onwenselijke ontwikkeling is die ten koste kan
gaan van de kwaliteit van de wettelijke controles?

Antwoord 5

Het effect van private equity in de accountancysector is niet op één manier te duiden.
Accountantsorganisaties die zich openstellen voor een private-equityaandeelhouder,
kunnen daar baat bij hebben als er op een andere wijze geen ruimte is of kan ontstaan
voor investeringen in innovatiever en efficiënter werken en daarmee in een hogere
kwaliteit. Soms worden vraagtekens gezet bij het streven naar winst van een dergelijke
aandeelhouder. Daar staat tegenover dat de wens om rendement te maken op dit moment
ook al onderdeel is van de bedrijfsvoering van accountantsorganisaties en dus niet
alleen is voorbehouden aan private equity. Anderzijds is het zo dat aandeelhouders,
onder wie private-equitypartijen, een groter belang kunnen hebben bij groei van omzet
en winst, en vooral ook uit kunnen zijn op kortetermijnrendement. Dit kan mogelijk
botsen met het langetermijnbelang van de kwaliteit van de wettelijke controle. Daarom
verwacht ik van accountantsorganisaties die een samenwerking met private-equity-investeerders
overwegen, dat zij beheersing van korte- en langetermijnrisico’s hiervan meenemen.
De AFM heeft in april 2023 in een publicatie hierover ook verwachtingen uitgesproken.6

Vraag 6

De kwaliteit van de wettelijke controles door accountantsbureaus is al jaren te laag
volgens de AFM. Welke stappen onderneemt u om deze kwaliteit te verbeteren?

Antwoord 6

Iedereen moet erop kunnen vertrouwen dat wettelijke controles voldoen aan de wettelijke
kwaliteitseisen. Onder meer op basis van onderzoek van de AFM is duidelijk dat bepaalde
kwaliteitsaspecten van de wettelijke controle vatbaar zijn voor verbetering.7 De primaire verantwoordelijkheid om die kwaliteit te verhogen ligt bij de accountantsorganisaties
zelf. Zij zijn verantwoordelijk voor de toepassing van controlestandaarden, voor het
interne stelsel van kwaliteitsbeheersing en voor een kwaliteitsgerichte cultuur. In
het voorstel voor de Wijzigingswet accountancysector, dat bij uw Kamer aanhangig is,
zijn maatregelen opgenomen om de kwaliteit van de wettelijke controle te verbeteren.8

Vraag 7

Welke effecten verwacht u als gevolg van deze ontwikkeling op de controle van de boekhouding
van Nederlandse bedrijven en organisaties?

Antwoord 7

Wettelijke controles moeten voldoen aan wettelijke kwaliteitseisen om onder andere
de onafhankelijkheid van de controle te borgen en ongewenste invloed van derden te
voorkomen. Deze eisen gelden voor alle accountantsorganisaties, waarbij het niet uitmaakt
of zij wel of niet gefinancierd door private equity. De intrede van private equity
in de accountancysector brengt kansen en risico’s met zich mee ten aanzien van de
kwaliteit van wettelijke jaarrekeningcontroles en, in de nabije toekomst, assurance-onderzoeken
van duurzaamheidsrapportering. Het is nog niet goed te voorspellen wat de gevolgen
van deze ontwikkeling zijn. De AFM en ik blijven de ontwikkelingen en risico’s van
private equity in de accountancysector monitoren.

Vraag 8

Private equity zorgt volgens het FD voor versnelde consolidering in de accountancy-markt.
Wat zijn hier de gevolgen van?

Antwoord 8

Versnelde consolidering kan ervoor zorgen dat grotere accountantsorganisaties meer
investeringen kunnen doen. Op die manier kunnen ze de bedrijfsvoering optimaliseren
en mogelijk de kwaliteit verbeteren. De Kwartiermakers toekomst accountancysector,
die de accountancysector nader hebben onderzocht en in dat kader aanbevelingen hebben
gedaan, onderschrijven dit.9 Ook kunnen private-equityinvesteringen een oplossing zijn voor het opvolgingsprobleem
binnen het partnermodel. Ik sluit me aan bij de oproep van de Kwartiermakers aan private-equitypartijen
dat zij transparant moeten zijn over hun afspraken met accountantsorganisaties.

Vraag 9

Is de AFM voldoende toegerust op de door hen aangekondigde «intensivering» van de
controles?

Antwoord 9

De AFM moet voldoende toegerust zijn om haar toezichttaak goed te kunnen vervullen.10 Ook de commissie die over de toekomst van de accountancysector heeft geadviseerd,
de Commissie toekomst accountancysector (Cta), heeft hier aandacht aan besteed.11 In navolging van het rapport van de Cta is voor het intensiveren van het accountantstoezicht
vanaf 2021 het kostenkader voor de AFM verhoogd.12 Daarbij gaat het niet alleen om het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving,
maar ook op het signaleren van ontwikkelingen en risico’s in de sector, onder andere
ten aanzien van private equity in de accountancysector.

Vraag 10

Welke stappen kunt u ondernemen om de aanwezigheid van private equity in de accountancy
tegen te gaan?

Antwoord 10

Het overheidsbeleid is erop gericht dat wettelijke controles goed worden uitgevoerd.
De primaire verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de accountantsorganisaties. De
AFM houdt daar toezicht op. Dit vraagt een kwaliteitsgerichte cultuur en investeringen
in innovatie en automatisering. Private-equityfinancering kan een middel zijn om die
investeringen mogelijk te maken. Ik vind het belangrijk dat accountantsorganisaties
de risico’s van private equity goed afwegen en kunnen beheersen.13 Ik ben geen voorstander van specifieke maatregelen gericht tegen private-equitypartijen,
omdat ik op dit moment geen aanleiding heb te veronderstellen dat de invloed van private
equity per saldo afbreuk doet aan de kwaliteit van de wettelijke controle. Ik houd
de ontwikkelingen nauwgezet in de gaten, samen met de AFM.