Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Kent en Van der Werf over gaten in de beveiliging van defensiecomplexen

Antwoord van Staatssecretaris Tuinman (Defensie) (ontvangen 15 oktober 2024).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het nieuws dat er (nog steeds) grote gaten zitten in de beveiliging
van defensielocaties en dat insluiping op kazernes daardoor kinderspel is?1

Antwoord 1

Zodra het probleem met de tourniquets bij ons bekend werd, heeft Defensie meteen een
noodmaatregel genomen, waardoor het insluipen nog voor de uitzending onmogelijk is
gemaakt. Ook is direct aan de leverancier van de tourniquets opdracht gegeven een
duurzame oplossing te ontwikkelen zodat insluipen op deze manier niet meer mogelijk
is.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het levensgevaarlijk is dat toegangspoorten van diverse defensiekazernes
eenvoudig te omzeilen zijn gezien de daar aanwezige wapens, explosieven en data?

Antwoord 2

Nee, deze mening deel ik niet. Het betreden van een defensieterrein door onbevoegden
is verboden en strafbaar. Echter, ook na het passeren van de toegangspoort is er geen
directe toegang tot wapens, explosieven en data. De beveiliging van defensieterreinen
is ingedeeld in vier categorieën. Binnen deze categorieën zijn de zogenaamde te beschermen
belangen (TBB) gedefinieerd. Hoe zwaarder het TBB weegt, hoe robuuster en zwaarder
de beveiligingsmaatregel per TBB-categorie is. Op basis van risicomanagement wordt
per categorie beoordeeld wat proportionele maatregelen zijn.

Enkele voorbeelden per TBB zijn:

TBB-1: jachtvliegtuigen, cryptosleutels en STG-Zeer geheim gerubriceerde informatie;

TBB-2: helikopters, marineschepen, voertuigen en wapens;

TBB-3: niet-operationele gevechtsvoertuigen, pepperspray en medische voorraad;

TBB-4: defensieterreinen.

Op de delen van defensieterreinen die onder het beveiligingsregime van TBB 4 vallen
en waar geen hogere TBB’en aanwezig zijn, zijn de reguliere beveiligingsmaatregelen
van toepassing. De door u genoemde wapens, explosieven en informatiesystemen waarmee
hoog gerubriceerde informatie wordt verwerkt, vallen binnen de zwaarst beveiligde
categorieën, TBB-2 en TBB-1, met bijbehorende beveiligingsmaatregelen. De inhoud van
deze maatregelen kan ik niet delen in het openbaar omdat dit hoog gerubriceerde informatie
betreft.

Vraag 3

Op hoeveel en bij welke defensielocaties zijn nog tourniquetpoorten in gebruik die
insluiping mogelijk maken?

Antwoord 3

Zie antwoord onder vraag 4.

Vraag 4

Kunt u toezeggen dat voor het eind van dit jaar alle tourniquetpoorten die insluiping
mogelijk maken zijn vervangen? Kunt u daarnaast toezeggen dat op alle defensielocaties
de ruimte naast de tourniquetpoortjes die insluiping mogelijk maakt per direct worden
gedicht?

Antwoord 4

Insluipen via het tourniquet is niet meer mogelijk. Er zijn direct noodmaatregelen
genomen op alle betreffende tourniquetpoorten op alle Defensieterreinen, waarbij de
laatste aanpassing op zaterdag 14 september jl. gereed was, voor de uitzending op
die zondag (zie eveneens antwoord bij vraag 1). De leverancier zorgt voor een duurzame
aanpassing van de bestaande tourniquets die insluiping permanent onmogelijk maakt.
De leverancier is reeds begonnen om de aanpassing te realiseren. Alle betreffende
tourniquets zijn voor het eind van het jaar structureel aangepast. De aanpassingen
zijn voldoende en complete vervanging van de betreffende tourniquets is niet nodig.

Vraag 5

Wat is er sinds de herhaaldelijke infiltraties van undercoverjournalisten ondernomen
om het veiligheidsbewustzijn bij defensiepersoneel te verhogen?

Antwoord 5

Er wordt continu gewerkt aan het beveiligingsbewustzijn van defensiemedewerkers. Dat
gebeurt onder andere met behulp van campagnes gericht op verhoging van het beveiligingsbewustzijn,
voorlichtings- en themadagen en het uitvoeren van testen. Hierbij wordt onder andere
ingezet op het versterken van de aanspreekcultuur en het vergroten van kennis over
specifiek objectbeveiliging. Ook is het zichtbaar dragen van een defensiepas verplicht.

Vraag 6

Welke risico’s loopt defensiepersoneel, werkzaam op de diverse defensielocaties, als
gevolg van de gaten in de beveiliging van defensiecomplexen?

Antwoord 6

Veiligheid van ons personeel heeft onze hoogste prioriteit. Daarom zijn direct maatregelen
genomen (zie het antwoord op vraag 1). Het risico dat defensiepersoneel als gevolg
van de gaten in de tourniquets loopt, is laag, maar elk beveiligingsrisico is onwenselijk.

Vraag 7

Kunt u aangeven wat er is gedaan met de waarschuwingen van de Algemene Rekenkamer
over het niet op orde zijn van de beveiliging van militaire objecten, de zogenoemde
te beschermen belangen (TBB)? (Kamerstuk 36 360 X, nr. 2)

Antwoord 7

Naar aanleiding van de onvolkomenheid die de Algemene Rekenkamer heeft toegekend,
is een projectofficier aangesteld. Er is een oorzakenanalyse in uitvoering en op basis
daarvan wordt een plan van aanpak verder uitgewerkt en voor het eind van 2024 aan
de Algemene Rekenkamer aangeboden. Er wordt ingezet op digitale beveiligingsmaatregelen
en het aanstellen van extra bewakingspersoneel. Een Red Team test de beveiliging met
inbraakpogingen. Tevens is een defensiebreed onderzoek uitgevoerd naar de beveiligingsbewustwording
van het defensiepersoneel. Dat wordt omgezet in een communicatieplan, in aanvulling
op de maatregelen, zoals verwoord in het antwoord op vraag 5.

Vraag 8

Is sinds het uitbrengen van het rapport van de Algemene Rekenkamer getest of de geldende
beveiligingsmaatregelen zorgen voor een adequate beveiliging van militaire objecten,
zoals is aanbevolen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke inzichten en acties heeft dit
opgeleverd?

Antwoord 8

Ja, onze beveiliging wordt regelmatig getest. Deze testen worden uitgevoerd door de
defensieonderdelen zelf en ook door een extern bedrijf. Indien een test punten oplevert
die kunnen worden verbeterd, wordt een verbeterplan opgesteld en in uitvoering genomen.
De testen worden de komende jaren verder geïntensiveerd.

Vraag 9

Welke maatregelen gaat u nu treffen om toekomstige infiltratie onmogelijk te maken?

Antwoord 9

De toegangspoorten dienen in orde te zijn en daar ligt de focus op. Daar blijf ik
op toezien. Hierbij vormt ook het gedrag van de defensiemedewerkers zelf een belangrijke
schakel in de naleving van de regelgeving. Ook het gedrag draagt bij aan het succes
van de getroffen beveiligingsmaatregelen. Met de aanpassing op de tourniquets sluiten
we uit dat insluiping op deze manier mogelijk is.

Zoals u in deze beantwoording heeft kunnen lezen, hanteert Defensie verschillende
beveiligingsniveaus. Wat betreft de algemene toegang tot een defensieterrein, kan
ik niet garanderen dat niemand binnen kan komen. Dat betekent niet dat indringers
ook meteen bij zeer belangrijke eigendommen (TBB’en), zoals wapens, explosieven en
data kunnen komen. Defensie maakt de afweging welke beveiligingsmaatregel proportioneel
is ten opzichte van het risico dat Defensie loopt. Hoe zwaarder het te beschermen
belang is, des te robuuster en zwaarder de beveiligingsmaatregelen zijn.