Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boomsma en Omtzigt over het innen van een eigen bijdrage van werkende Oekraïense ontheemden die opgevangen worden door gemeentes

Antwoord van Minister Faber – van de Klashorst (Asiel en Migratie) (ontvangen 11 september
2024).

Vraag 1

Bent u bekend met de wet, waarbij gemeentes per 1 juli 2024 een eigen bijdrage dienen
te innen van werkende Oekraïense ontheemden die opgevangen worden door gemeentes?

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne en de gewijzigde
Regeling opvang ontheemden Oekraïne (hierna: RooO).

Vraag 2

Heeft u de vragen die de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft gesteld
over de uitvoerbaarheid van de regeling beantwoord? Zo ja, hoe? Zo nee, wanneer worden
die gegeven?

Antwoord 2

De vragen van de VNG en zorgen die zij uiten zijn bij ons bekend. Hierover is mijn
ministerie voortdurend in gesprek met de VNG en verschillende gemeenten.

Vraag 3

Klopt het dat alle gemeentes verplicht zijn om per 1 januari 2025 bij alle ontheemden
de eigen bijdrage te innen?

Antwoord 3

Ja. Per 1 juli 2024 is de gewijzigde RooO van kracht. Zoals ik u in de verzamelbrief
14 juni 2024 heb geïnformeerd1, geldt voor de eigen bijdrage dat, juist met het oog
op de uitvoerbaarheid bij gemeenten, ruimte wordt geboden aan gemeenten om naar invoering
toe te werken. Na zes maanden vanaf inwerkingtreding dienen alle gemeenten de regeling
in zijn volledigheid uit te voeren. Daarmee zijn gemeentes verplicht om de eigen bijdrage
te innen bij ontheemden in de gemeentelijke opvang die inkomsten uit werk of eigen
inkomsten hebben, met uitzondering van gevallen waar onevenredig nadeel ontstaat (conform
motie Podt c.s.1).

Vraag 4

Vanaf welk moment hebben de gemeentes effectief inzicht in Suwinet (inclusief de polis
administratie), zodat zij kunnen zien hoeveel geld Oekraïense ontheemden uit werknemerschap
(maar niet als ZZP’er of in het buitenland) verdienen?

Antwoord 4

In de RooO is een inlichtingenplicht voor ontheemden opgenomen zodat zij verplicht
worden de gemeente te informeren over hun inkomsten en gezinssamenstelling. Op grond
van deze informatie kan de gemeente overgaan tot het innen van de eigen bijdrage.

Uit afstemming met de VNG is gebleken dat het wenselijk is om gemeenten te ondersteunen
bij de uitvoering van de eigen bijdrage door hen toegang te verlenen tot een aantal
gegevens uit de polisadministratie. In de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne
(TWOO) is daarom een grond opgenomen waarmee gemeenten gegevens als bedoeld in artikel 33,
2e lid, a tot en met c van de wet SUWI mogen inzien.

Uit de uitvoeringstoets van het UWV en in afstemming met de VNG is evenwel geconcludeerd
dat met de grond in de Tijdelijke Wet niet alle gegevens beschikbaar komen voor gemeenten
die gewenst zijn om het netto inkomen volledig te kunnen verifiëren. Daarom wordt
op dit moment gekeken op welke wijze ook gegevens onder artikel 33, tweede lid, onderdeel
d van de wet Suwi gedeeld kunnen worden met gemeenten.

Vraag 5

Kunt u een standaard NIBUD-begroting geven van de inkomsten van een alleenstaande
Oekraïense ontheemde die voltijds werkt in Nederland tegen het minimumloon inclusief
zorgtoeslag/zorgverzekering?

Antwoord 5

Het Nibud gaat voor een alleenstaand persoon vanaf 21 jaar bij een werkweek van 36
uur op tegen het minimumloon uit van een bruto maandloon van € 2.069,40 en netto € 1.953,76.
Hier komt nog vakantiegeld van bruto € 165,55, netto € 111 bij. Daarmee komt het totaal
op netto € 2.065 per maand2. Deze bedragen gelden ook voor ontheemden die voltijd werken tegen het minimumloon.

Ontheemden uit Oekraïne (inclusief werkende ontheemden) vallen onder de Regeling Medische
zorg Ontheemden (RMO). Zij betalen geen zorgpremie, maar ontvangen ook geen zorgtoeslag3.

Vraag 6

Kunt u een lijst geven van gemeentes die op dit moment nog leefgeld betalen aan een
Oekraïense ontheemde die voltijds werkt, naast het feit dat hij/zij geen eigen bijdrage
betaalt?

Antwoord 6

Op basis van signalen die mijn ministerie bereiken werd het leefgeld in veel gevallen
al stopgezet wanneer ontheemden werk of eigen inkomsten hadden. Per 1 juli jl. is
met het wijzigen van de RooO de kan-bepaling een verplichting geworden en dienen gemeente
het leefgeld in te trekken.

Vraag 7

Op welke wijze heeft u overleg met de Nederlandse gemeenten over het innen van de
eigen bijdrage van Oekraïense ontheemden? Welk tijdspad heeft u nu voor ogen voor
Suwinet, het niet meer betalen van leefgeld aan mensen die voldoende eigen inkomen
hebben, en het innen van de huidige beperkte eigen bijdrage?

Antwoord 7

Ik heb direct contact met verschillende gemeenten en indirect via de VNG. Zo hebben
wij voor de invoering van de eigen bijdrage gesprekken gevoerd met gemeenten, waaronder
de G4, en hebben wij ook diverse Webinars verzorgd, gefaciliteerd door de VNG. Voor
het tijdspad verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 4.

Vraag 8

Op welk moment zullen alle gemeentes de wettelijke eigen bijdrage ook daadwerkelijk
gaan innen?

Antwoord 8

Zie mijn antwoord op vraag 3.

Vraag 9

Kunt u aangeven wat de bijdrage op dit moment is voor Oekraïense ontheemden die particulier
worden opgevangen?

Antwoord 9

De eigen bijdrage zoals ingevoerd betreft een bijdrage voor ontheemden die verblijven
in gemeentelijke opvanglocaties. Ontheemden die in de particuliere opvang verblijven
of in hun eigen woonruimte voorzien, zijn aan gemeenten geen bijdrage voor gas, water,
licht en catering verschuldigd. Wel wordt hun leefgeld gestopt als zij inkomen hebben.

Vraag 10

Welke eigen bijdrage vindt u passend voor opvang en voor opvang inclusief catering?

Antwoord 10

De eigen bijdrage is gebaseerd op het «Kostprijsonderzoek opvang ontheemden Oekraïne»
van einde 2023. Op basis van dit onderzoek zijn de geraamde kosten voor gas, water
en elektriciteit € 105,– per maand per volwassen ontheemde met inkomsten. De bijdrage
aan catering indien aanwezig is gelijkgesteld aan het vastgestelde bedrag voor eetgeld,
namelijk maximaal € 242,48 per volwassen ontheemde met inkomsten.

Vraag 11

Kunt u deze vragen binnen twee weken beantwoorden?

Antwoord 11

Ja.

Toelichting:

Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Vondeling
(PVV), ingezonden 26 augustus 2024 (vraagnummer 2024Z12570) en van het lid Van Zanten (BBB), ingezonden 27 augustus 2024 (vraagnummer 2024Z12584)