Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Crijns over het bericht 'Aanbieders jeugdzorg komen niet of nauwelijks meer rond'

Antwoord van Staatssecretaris Karremans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
30 augustus 2024).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Aanbieders jeugdzorg komen niet of nauwelijks meer
rond» zoals gepubliceerd door de NOS?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u uitleggen wat de oorzaken zijn van de financiële problemen waarmee jeugdzorgaanbieders
te maken hebben? Zo ja, graag een gedetailleerde toelichting. Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor de financiële problemen waarmee jeugdzorgaanbieders
te maken hebben. Ook de Jeugdautoriteit heeft hier onderzoek naar gedaan in o.a. de
«Trendanalyse: Financiële ontwikkelingen in de jeugdhulpsector» voor de jaren 2018
tot en met 2022. Uit dit onderzoek komt naar voren dat de winstmarge voor jeugdzorgaanbieders
vanaf 2021 een dalende tendens kent, waarbij er wel onderscheid te maken is in de
mate van omvang van aanbieders. Vermoedelijk hangt de dalende winstmarge samen met
stijgende personeelslasten o.a. door extra kosten voor het inhuren van tijdelijke
krachten, geen coronasteunmaatregelen meer en gestegen energielasten.

De aangedragen factoren uit dit onderzoek kunnen een probleem zijn als hier in de
tarieven onvoldoende rekening mee wordt gehouden, waarbij aanbieders uiteraard ook
zelf een verantwoordelijkheid hebben in bijvoorbeeld de organisatie van de bedrijfsvoering
en of zij contracten afsluiten voor kostendekkende tarieven.

Het NOS-artikel «Aanbieders in de jeugdzorg komen niet of nauwelijks meer rond» verwijst
voor wat betreft de gemiddelde winst in de sector in 2023 naar een analyse van onderzoeksbureau
A-Insights. Ik kan het door A-Insights genoemde percentage van 0,1% gemiddelde winst
in de jeugdzorgsector op dit moment niet verklaren op grond van de bij mij aanwezige
gegevens en laat hier nog nader naar kijken.

Vraag 3

Welke stappen neemt u om faillissement van jeugdzorgaanbieders te voorkomen, gezien
hun belang voor kwetsbare jongeren?

Antwoord 3

Voor jeugdigen is het belangrijk dat de zorgcontinuïteit niet in gevaar komt. Daar
zijn in eerste aanleg gemeenten voor verantwoordelijk, maar ook het Rijk heeft daarin
een stelselverantwoordelijkheid. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn afspraken gemaakt
over continuïteit van cruciale zorg. Hierin spelen de Jeugdautoriteit en de afspraken
uit het draaiboek continuïteit van zorg een belangrijke rol. Aanbieders die een aantoonbaar
liquiditeitsprobleem hebben en cruciale jeugdzorg bieden kunnen daarnaast een beroep
doen op de subsidieregeling «Continuïteit cruciale jeugdhulp».

Met de partners in de jeugdhulp, waaronder de brancheorganisaties voor jeugdzorgaanbieders,
is in 2023 een belangrijk akkoord gesloten, de Hervormingsagenda Jeugd. Vanuit de
Hervormingsagenda Jeugd wordt gewerkt aan maatregelen die moeten zorgen voor een betere
balans tussen tarieven en kosten. Belangrijke ontwikkelingen zijn het bevorderen van
tariefdifferentiatie, wat leidt tot beter passende tarieven voor jeugdzorgaanbieders,
en het standaardiseren van de uitvoering waardoor de administratieve lasten en daarmee
de overheadkosten afnemen. Om tariefdifferentiatie te bevorderen is de amvb reële
prijzen opgesteld. Daarnaast heeft mijn voorganger in april 2024 het wetsvoorstel
«Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg» ingediend bij de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel
heeft onder meer als doel om de bestuursstructuur en (transparantie van de) financiële
bedrijfsvoering van jeugdhulpaanbieders en GI’s te versterken waardoor er naar verwachting
meer inzicht komt in omzet en liquiditeit van de verschillende onderdelen van de organisatie.
Dit draagt bij aan het tijdiger signaleren van financiële problemen waardoor risico’s
voor de continuïteit en beschikbaarheid van jeugdzorg af zouden moeten nemen.

Vraag 4

Hoe gaat u de toenemende wachttijden en het personeelstekort in de jeugdzorg aanpakken?

Antwoord 4

Helaas hebben we te maken met een krappe arbeidsmarkt en dat geldt ook voor delen
van de jeugdzorg. Het aanpakken van de personeelskrapte in zorg en welzijn krijgt
grote prioriteit van het kabinet. De Minister van VWS en ik willen de zorg en de jeugdzorg
ook in de toekomst toegankelijk houden voor iedereen die dit nodig heeft. Dit vraagt
om een gezamenlijke inzet van alle betrokken partijen, waaronder Rijk, gemeenten,
cliëntenorganisaties, aanbieders en professionals om tot maatregelen te komen die
het tij kunnen keren. Maatregelen uit de Hervormingsagenda ter verbetering van het
jeugdhulpstelsel, zoals het beperken van de reikwijdte en de vereenvoudiging van de
uitvoering, zullen naar verwachting zorgen voor een meer toekomstbestendige arbeidsmarkt
in de jeugdzorg. Zorg en welzijn breed ligt de nadruk op het aantrekkelijker maken
van het werken in de sector, door middel van meer autonomie, loopbaanperspectief en
het drastisch verminderen van de administratieve lasten, bijvoorbeeld door meer innovaties.
Deze maatregelen worden momenteel uitgewerkt in het regeerprogramma.

Voor het aanpakken van wachttijden is er sinds 2021 de Aanpak Wachttijden van het
Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd. Deze aanpak richt zich op het regionaal aanpakken
van oorzaken van wachttijden. Door de Aanpak Wachttijden ontstaat in de regio’s meer
inzicht in wat werkt en hoe dit in de regio te organiseren, en wordt data gedreven
werken gestimuleerd.

Met het wetsvoorstel «Wet verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg» krijgt de NZa wettelijke
taken binnen het Jeugddomein waaronder stelselonderzoek naar de beschikbaarheid van
jeugdzorg. Het gaat bij het stelselonderzoek niet alleen om de beschikbaarheid nú,
maar ook om de beschikbaarheid op de langere termijn Het onderzoek ondersteunt de
gemeenten/jeugdregio’s in het signaleren en duiden van trends en ontwikkelingen ten
aanzien van de beschikbaarheid van jeugdzorg.

Vraag 5

Kunt u aangeven wanneer er gestart wordt met de uitrol van de Hervormingsagenda?

Antwoord 5

De uitwerking en implementatie van de Hervormingsagenda is volop gaande. In de voortgangsbrief
van 21 juni jl. hebben de toenmalige Staatssecretaris van VWS en toenmalige Minister
voor Rechtsbescherming de stand van zaken van de Hervormingsagenda uitgebreid beschreven.2 Daarin is o.a. ingegaan op de stand van zaken van de maatregelen die bijdragen aan
de beschikbaarheid en kwaliteit van de specialistische jeugdhulp en laagdrempelige
toegang tot hulp.