Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Edgar Mulder over het bericht dat de FIOD een nieuwe "Bulgarenfraude" heeft ontdekt

Antwoord van Staatssecretaris Achahbar (Financiën – Toeslagen en Douane) (ontvangen
30 augustus 2024).

Vraag 1

Bent u bekent met het bericht ««Bulgarenfraude» lijkt weer terug; FIOD stuit na jaren
van stilte bij nieuw onderzoek meteen op grootschalig netwerk»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe lang weet u al dat er opnieuw signalen van fraude door Bulgaren waren?

Antwoord 2

Tussen januari 2024 en april 2024 heeft de Dienst Toeslagen externe signalen ontvangen
die leken te duiden op een breder fenomeen. In april 2024 heeft mijn ambtsvoorganger
besloten dat deze van een dusdanige aard waren dat het aangewezen was uw Kamer in
te lichten. Dit is gebeurd in de brief van 12 april jongstleden waarin een update
Stand van zaken Dienst Toeslagen is opgenomen.2 Hierbij moet opgemerkt worden dat slechts een deel van de signalen een verband had
met personen van Bulgaarse afkomst.

Vraag 3

Waarom heeft u niet eerder ingegrepen?

Antwoord 3

Op dit soort signalen wordt uiteraard in het proces van Toeslagen wel ingegrepen.
Toeslagen houdt toezicht, waarin beoordeeld wordt of iemand recht heeft op de toeslag.
Dit gebeurt niet alleen bij de definitieve toekenning, maar ook in de voorschotfase.
In de bovengenoemde brief is vermeld dat de meeste van de betreffende signalen in
het reguliere toezicht al zijn onderkend. In die situatie wordt de toeslag stopgezet
en onterecht uitbetaalde toeslag wordt teruggevorderd. Dit reguliere toezicht, dat
kan leiden tot correcties en terugvorderingen van toeslagen is nooit stilgelegd.

Daarnaast is er intensief toezicht (ITO-proces) waarin verwijtbaar gedrag, met name
opzettelijk foutief toeslagen aanvragen, kan worden aangepakt. Dit type toezicht kan
in aanvulling op een eventuele terugvordering ook leiden tot een bestuurlijke boete.
Dit proces heeft wél lang stilgelegen, en is pas recent deels opnieuw opgestart. Die
stillegging, zo is ook in eerder genoemde brief vermeld, brengt risico’s met zich
mee. De mogelijkheid signalen over te dragen naar de FIOD bestaat wel en is in dit
geval benut.

Vraag 4 en 5

Hoeveel Nederlands belastinggeld hebben deze criminelen kunnen stelen?

Wat gaat u doen om dit geld terug te krijgen?

Antwoord 4 en 5

De signalen van mogelijk misbruik zijn aan uw Kamer gemeld in de bovengenoemde brief
van 12 april 2024. Dit is mondeling met uw Kamer besproken op 17 april 2024. Daarbij
heeft mijn ambtsvoorganger aangegeven dat alle individuele mogelijk foutieve aanvragen
op rechtmatigheid getoetst worden, waarna er zo nodig een terugvordering volgt. Ook
heeft zij aangegeven dat er hier sprake is van een lopend onderzoek door de FIOD en
dat het vanwege het opsporingsbelang niet mogelijk is hierover uitspraken te doen.
Op de vragen 4 en 5 kan ik dan ook niet nader ingaan.

Vraag 6

Zijn er momenteel nog meer signalen van fraude?

Antwoord 6

Dienst Toeslagen en externe partners zoals Logius en gemeenten genereren signalen
van mogelijk oneigenlijk gebruik van bijvoorbeeld adressen of DigiD. Dit is inherent
aan het lopende proces. De uitvoering van Toeslagen is immers afhankelijk van gegevens
uit basisregistraties en van externe partners. Een signaal kan zijn dat er twijfel
is over een juiste adresinschrijving, bijvoorbeeld als post retour komt. Bij Logius
kan in de data zichtbaar zijn dat een DigiD door een derde is gebruikt. Toeslagen
beoordeelt deze signalen om te kijken of er sprake is van foutieve toeslag, wat lang
niet altijd zo hoeft te zijn. Deze toeslagen worden zo nodig gecorrigeerd. Daarna
kunnen de signalen worden opgepakt in het inmiddels deels opgestarte ITO-proces, waar
een met waarborgen omgeven signaalregistratie is ingericht. De externe signalen waar
het hier om gaat duiden echter op een breder fenomeen en zijn om die reden in april
2024 aan uw Kamer gemeld. De Dienst Toeslagen heeft van recente signalen van mogelijk
oneigenlijk gebruik van adressen een beschrijving aan de Rijksdienst voor identiteitsgegevens
(RvIG) gestuurd.

Vraag 7

Wilt u deze vragen nog deze week beantwoorden?

Antwoord 7

Het is niet gelukt de vragen binnen deze termijn te beantwoorden.