Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Welzijn over het bericht “Betaalbare Krapte” uit de Leeuwarder Courant

Antwoord van Minister Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) (ontvangen
9 augustus 2024). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 2176.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Betaalbare krapte» uit de Leeuwarder Courant?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de stelling uit het artikel dat tot nog toe op het stimuleren van de vraag
gestuurd is en kan u dit toelichten?

Antwoord 2

Nee, deze stelling deel ik niet. De afgelopen jaren is met verschillende financiële
regelingen, zoals de Woningbouwimpuls en de Startbouwimpuls, ook het aanbod van woningen
gestimuleerd. Daarnaast zet ik ook in op het vergroten en verbeteren van het aanbod
door het vastleggen van te realiseren aantallen woningen en segmentering in de woondeals.

Vraag 3

Deelt u de stelling uit het artikel dat sturen op vraag averechts werkt en kan u dit
toelichten?

Antwoord 3

Ik deel de stelling dat door stimulering van de vraag of het reguleren van (huur)prijzen
er geen woningen bijkomen. Bijbouwen van woningen is noodzakelijk en een topprioriteit
om het woningtekort terug te dringen.

Vraag 4

Wat vindt u van het concrete idee van «hoge objectsubsidies» als manier om te sturen
op meer aanbod?

Antwoord 4

Objectsubsidies kunnen helpen het realiseren van nieuwbouw en dan met name woningen
met lage opbrengsten zoals sociale huurwoningen en andere woningen in het betaalbare
segment, te stimuleren. Hoge objectsubsidies zijn duur en de middelen zijn beperkt.
Daar is een zorgvuldige afweging noodzakelijk die ik de komende weken ga maken in
het kader van het opstellen van het Regeerprogramma. Ik zal daarbij de uitkomsten
van het recent aan uw Kamer gestuurde Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) «Op
grond kun je bouwen»2 meenemen.

Vraag 5

Over welke aspecten hiervan bent u positief en waarom?

Antwoord 5

Ik ben positief over het feit dat met objectsubsidies direct zichtbaar is welke woningen
waar gebouwd worden mede dankzij die subsidies. Daarnaast kan het heel direct bijdragen
aan betaalbare woningbouw. De directe financiële ondersteuning zet ook de afspraken
uit bijvoorbeeld de woondeals kracht bij.

Vraag 6

Over welke aspecten bent u negatief en waarom?

Antwoord 6

Het is een dure maatregel. Ook is er risico, met name wanneer (betaalbare) koopwoningen
met objectsubsidies worden gestimuleerd, alleen de eerste koper hiermee wordt geholpen.
Er zijn vervolgens juridische maatregelen nodig om te zorgen dat ook opvolgende kopers
voordeel van de subsidies ondervinden.

Verder is er een risico dat er ook woningen worden ondersteund die ook zonder subsidie
haalbaar zijn te bouwen. Voor andere woningen zal de subsidie juist weer niet toereikend
zijn. Zolang de ontvanger van de subsidie de gelden aan andere woningbouwprojecten
besteed, is dit wellicht nog overkomelijk maar de subsidie moet niet tot extra winsten
leiden. Dit leidt op termijn tot hogere grondprijzen of zorgt ervoor dat grondeigenaren
hun grondprijzen niet naar beneden bijstellen. Maatregelen om te voorkomen dat hogere
opbrengsten (inclusief de subsidies) leiden tot hoge grondprijzen zijn daarom noodzakelijk.

Bovendien is het niet mogelijk om met objectsubsidies alle tekorten bij gebiedsontwikkeling
op te lossen. Andere aanvullende regelingen zullen noodzakelijk zijn.

Vraag 7

Bent u bereid het idee van «hoge objectsubsidies» voor de Nederlandse situatie verder
uit te werken?

Antwoord 7

Ja, ik neem deze mogelijkheid mee met het uitwerken van het Regeerprogramma.

Vraag 8

Indien u het idee van «hoge objectsubsidies» niet wil verkennen, waarom niet?

Antwoord 8

Ik neem objectsubsidies mee in de overwegingen hoe de vijf keer één miljard uit het
Hoofdlijnenakkoord om de woningbouw te stimuleren te gaan inzetten.

Vraag 9

Welke eventuele andere ideeën heeft u ten aanzien van het sturen door middel van subsidies
op concrete aantallen woningen?

Antwoord 9

Met de uitwerking van het Regeerprogramma kom ik hier verder op terug. In de eerste
uitwerking hiervan wordt er toekomstig financieel instrumentarium ontwikkeld welke
de bouw van woningen financieel ondersteunt.

Ik laat mij hierbij inspireren door de geadviseerde maatregelen uit het eerder genoemde
IBO-rapport «Op grond kun je bouwen».

Vraag 10

Kan u naar aanleiding van de vorige vraag de ideeën uitsplitsen naar bestaande bouw
enerzijds en nieuwbouw anderzijds?

Antwoord 10

In het Regeerprogramma zal ik met maatregelen komen voor zowel de nieuwbouw als het
beter benutten van de bestaande (woning)voorraad. Ik ben voornemens de middelen uit
het Hoofdlijnenakkoord voor beide in te zetten.

Vraag 11

Kan u aangeven welke subsidies gezien het voorgaande punt uitermate geschikt zijn
voor sturing op meer aanbod in de bestaande bouw enerzijds en welke subsidies bij
uitstek geschikt zijn voor sturing op meer aanbod in de nieuwbouw anderzijds?

Antwoord 11

Voor het beter benutten van de bestaande vastgoedvoorraad zijn er verschillende regelingen.
Het reeds bestaande Volkshuisvestingsfonds zet in op het verbeteren van de bestaande
woningvoorraad en buurten. En de Transformatiefaciliteit helpt de (her)ontwikkeling
van bestaand vastgoed tot wonen.

In het eerder genoemde IBO-rapport «Op grond kun je bouwen» stelt een interdepartementale
werkgroep voor het realiseren van nieuwe woningen te stimuleren met een «realisatiestimulans»,
al dan niet specifiek voor betaalbare woningen en een objectsubsidie voor sociale
woningbouw.

Vraag 12

Kan u aangeven hoe en wanneer deze subsidies worden ingezet?

Antwoord 12

Zoals ik bij het antwoord op vraag 9 al aangaf werk ik in het Regeerprogramma uit
hoe de middelen voor Volkshuisvesting uit het Hoofdlijnenakkoord doelmatig en doeltreffend
besteed kunnen worden.

Overigens loopt het Volkshuisvestigingsfonds dit jaar nog door en het loket van de
Transformatiefaciliteit zal weer openen op het moment dat er voldoende uitstaande
leningen zijn terugbetaald of er aanvullende financiering komt. En natuurlijk monitoren
we actief de inzet van de afgelopen jaren verstrekte middelen zoals de Woningbouwimpuls
en Startbouwimpuls.

Vraag 13

Kan u deze vragen één voor één en binnen drie weken beantwoorden?

Antwoord 13

Helaas is het mij niet gelukt de vragen binnen drie weken te beantwoorden maar wel
binnen de termijn van zes weken. Zoals u heeft verzocht heb ik alle vragen één voor
één beantwoord.