Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Westerveld over zelfstandig wonen met ADL hulp

Antwoord van Staatssecretaris Maeijer (Volksgezondheid, Welzijn en Sport – Langdurige
en Maatschappelijke Zorg) (ontvangen 19 juli 2024).

Vraag 1

Kunt u aangeven hoeveel zelfstandig wonende mensen met een beperking hulp voor algemene
dagelijkse levensverrichtingen (ADL hulp) ontvangen?

Antwoord 1

In 2023 ontvingen 1.441 cliënten zorg op basis van de subsidieregeling ADL-assistentie.

Vraag 2

Krijgt u ook signalen over problemen met de ADL hulp? Wordt dit ergens bijgehouden?
Zo ja, wat is het beeld van aantallen klachten en de aard ervan in de afgelopen jaren?

Antwoord 2

Bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kwamen het afgelopen jaar
circa tien signalen binnen over problemen met ADL. Die signalen komen via cliënten
zelf of via de media. De aard van de klachten zijn al enkele jaren hetzelfde. Dit
beschreef mijn voorganger in de Stand van zakenbrief over Fokus1.

De signalen die mijn voorganger de afgelopen twee jaar bereikten hebben betrekking
op vier zaken. Ten eerste gebrek aan voldoende personeel, waardoor de wachttijden
oplopen, een cliënt veel verschillende assistenten over de vloer krijgt en de benodigde
deskundigheid daarmee niet altijd is geborgd. Ten tweede gingen de signalen over de
bejegening door het management van Fokus. Ten derde lukt het cliënten soms niet om
de zorg buiten de woning goed in te richten via de Zorgverzekeringswet (Zvw) en/of
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Tot slot hebben cliënten, die niet meer
tot de doelgroep behoren, er soms moeite mee te moeten verhuizen en een geschikt alternatief
te vinden.

Vraag 3

Is bekend hoe vaak de zorg niet aan de wensen van de cliënt voldoet? Zo ja, kunt u
aangeven hoe vaak dit leidt tot een klachtenprocedure? Zo nee, hoe wordt gemonitord
of de hulp voldoet aan de behoefte van cliënten en wat de kwaliteit is?

Antwoord 3

Nee, dit is mij niet bekend. Het is aan de zorgaanbieder en cliënt om goede afspraken
te maken over de zorg en te monitoren of de hulp voldoet aan de behoefte. Als de cliënt
niet tevreden is over de zorg, kan hij een klacht indienen. De Wet kwaliteit, klachten
en geschillen zorg (Wkkgz) schrijft voor waar een klachtenprocedure bij een zorgaanbieder
aan moet voldoen. Ook kan een cliënt een klacht indienen bij het Landelijk Meldpunt
Zorg van de IGJ. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de
naleving van de Wkkgz. Haar toezicht gaat dus onder andere over de kwaliteit en veiligheid
van de geleverde zorg en over een passende klachtenprocedure. De IGJ kan op basis
van signalen op verschillende wijzen toezicht houden, bijvoorbeeld door een onderzoek
in te stellen naar een locatie van een zorgaanbieder.

Vraag 4

Welke beleidsinitiatieven lopen er op dit moment om de kwaliteit van ADL zorg te verbeteren
en bewaken?

Antwoord 4

Als ik meerdere klachten over één zorgaanbieder ontvang, dan ga ik daarover in gesprek.
Fokus (de grootste ADL-aanbieder) geeft aan dat de huidige subsidieregeling ADL-assistentie
niet goed meer past bij de zwaardere zorgvraag en krapte op de arbeidsmarkt. Dat verklaart
volgens Fokus een deel van de signalen. Ik vind het belangrijk dat de ADL-zorg van
voldoende kwaliteit blijft. Daarom maak ik werk van een toekomstbestendige subsidieregeling
ADL-assistentie. Mijn voorganger verhoogde per januari van dit jaar al de tarieven
met een percentage van 6,9%, bovenop de reguliere prijsindexatie. In opdracht van
VWS onderzocht een onafhankelijk bureau onlangs de tariefstelling voor de subsidieregeling
ADL-assistentie. Met de resultaten uit dit onderzoek kan een definitieve herijking
van de tarieven per 2025 plaatsvinden. Dit wordt nu uitgewerkt en gepubliceerd in
de gewijzigde regeling eind dit jaar.

Vraag 5

Kunt u aangeven hoeveel verschillende hulpverleners er bij een cliënt gemiddeld over
de vloer komen?

Antwoord 5

Nee, ik beschik niet over deze gegevens.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het wenselijk is voor zowel de cliënt als de zorgverlener dat
de hulp geleverd kan worden door een vast team van medewerkers? Wordt daarop gestuurd?

Antwoord 6

Ik begrijp de wens om zoveel mogelijk vaste gezichten te zien. Het gaat om zorgverleners
die bij cliënten thuis over de vloer komen en bijvoorbeeld helpen bij douchen of toiletgang.
Fokus merkt dat het uitdagend is om zorgverleners te behouden op de huidige arbeidsmarkt,
maar geeft aan daarop wel te sturen.

Vraag 7

Ook in de ADL hulpverlening zijn er personeelstekorten, kunt u aangeven hoeveel onvervulde
vacatures er zijn?

Antwoord 7

Op dit moment zijn er circa 120 openstaande vacatures.

Vraag 8

Wat is de arbeidsmarktprognose voor deze specifieke vorm van hulp op de korte en lange
termijn?

Antwoord 8

Ik beschik niet over arbeidsmarktprognoses voor deze specifieke vorm van zorg.

Vraag 9

Wat zijn de gevolgen van het hoofdlijnenakkoord voor specifiek deze vorm van hulp?

Antwoord 9

Het hoofdlijnenakkoord spreekt zich niet specifiek uit over deze vorm van hulp. Als
nieuw bewindspersoon ga ik aan de slag met het vertalen van het hoofdlijnenakkoord
naar mijn beleidsterrein.

Vraag 10

Herkent u het signaal dat cliënten die eigenlijk 24-uurs zorg moeten krijgen nu te
horen krijgen dat ze bijvoorbeeld tussen 22:00 uur en 7:00 uur niet om zorg kunnen
vragen? Zo ja, deelt u de mening dat dit niet acceptabel is?

Antwoord 10

Bij het ministerie kwamen de afgelopen periode verschillende signalen binnen. Uit
enkele signalen komt naar voren dat er soms minder ADL-assistenten beschikbaar zijn
dan voorheen, bijvoorbeeld in de nacht. Ik vind het belangrijk dat er 24 uur per dag
ADL assistentie mogelijk is. Naar aanleiding van deze vraag geeft Fokus aan dat cliënten
ook in de nacht een oproep kunnen doen.

Vraag 11

Waar kunnen cliënten terecht die zich op een ongepaste manier bejegend voelen en welke
stappen moeten ze daarvoor ondernemen?

Antwoord 11

Cliënten kunnen met een klacht over bejegening gebruik maken van de klachtenprocedure
van de aanbieder2. In de Wkkgz is vastgelegd waar de klachtenprocedure aan moet voldoen. De wet regelt
dat er voor cliënten en medewerkers een interne werkwijze is waar klachten kunnen
worden gemeld en worden opgepakt door een klachtenfunctionaris.

Wanneer de cliënt het niet eens is met het oordeel van de zorgaanbieder over de klacht
is er sprake van een geschil. De cliënt kan dan contact opnemen met de geschilleninstantie.
Ook als de zorgaanbieder de klacht niet beoordeelt binnen de wettelijke periode kan
de cliënt naar de geschillencommissie gaan. Een geschilleninstantie behandelt klachten
over de kwaliteit van zorg en de eventueel daaruit voortkomende claim. Een geschilleninstantie
geeft een onafhankelijk oordeel over de klacht.

Tot slot kan een cliënt een klacht indienen bij het Landelijk Meldpunt Zorg van de
IGJ. De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit van de geleverde zorg in zorginstellingen.
Ook op de uitvoering van de Wkkgz. De IGJ kan op basis van signalen op verschillende
wijzen toezicht houden gericht op verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de
zorg aan cliënten.

Vraag 12

Indien cliënten ontevreden zijn over de geleverde diensten en een klachtenprocedure
wil starten, hoe gaat dit dan in zijn werk? Kunt u deze stappen toelichten tot aan
het moment dat een cliënt naar de rechter «moet» stappen?

Antwoord 12

Cliënten kunnen met een klacht over geleverde diensten terecht bij de klachtenprocedure
van de aanbieder. In de Wkkgz is vastgelegd waar de klachtenprocedure aan moet voldoen.
De wet regelt dat er voor cliënten en medewerkers een interne werkwijze is waar klachten
kunnen worden gemeld en worden opgepakt door een klachtenfunctionaris. Wanneer de
cliënt het niet eens is met het oordeel van de zorgaanbieder over de klacht is er
sprake van een geschil. De cliënt kan dan contact opnemen met de geschilleninstantie.
Ook als de zorgaanbieder de klacht niet beoordeeld binnen de wettelijke periode kan
naar de geschillencommissie worden gestapt. Een geschilleninstantie behandelt klachten
over de kwaliteit van zorg en de eventueel daaruit voortkomende claim. Een geschilleninstantie
geeft een onafhankelijk oordeel over de klacht.

Ook kan een cliënt een klacht indienen bij het Landelijk Meldpunt Zorg van de IGJ.
De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit van de geleverde zorg in zorginstellingen. Ook
op de uitvoering van de Wkkgz. De IGJ kan op basis van signalen op verschillende wijzen
toezicht houden gericht op verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de zorg
aan cliënten.

Wanneer een cliënt de klacht niet bij de geschillencommissie wil laten behandelen
of wanneer een cliënt meent dat er schade is geleden door de behandeling van de zorgaanbieder
dan kan de klacht worden ingediend bij de (civiele) rechter. Als de cliënt vermoedt
dat de zorgaanbieder een strafbaar feit heeft gepleegd, kan de cliënt dat melden bij
de politie. Het Openbaar Ministerie kan dan besluiten de zaak voor te leggen aan de
strafrechter.

Vraag 13

Zit er verschil tussen de stappen die cliënten moeten ondernemen op basis vanuit welke
wet zij de zorg ontvangen? Zo ja, kunt u deze dan ook individueel toelichten?

Antwoord 13

De Wkkgz geldt voor alle zorgaanbieders die via de Zorgverzekeringswet (Zvw) of Wet
langdurige zorg (Wlz) zorg verlenen. Zorg en ondersteuning op basis van de Jeugdwet
en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) valt niet onder de Wkkgz. Gemeenten kunnen
hiervoor eigen regels stellen, deze kunnen vergelijkbaar zijn aan de eisen die de
Wkkgz stelt. In de praktijk zijn veel Wmo zorginstellingen aangesloten bij de klachtenprocedures
op basis van de Wkkgz.