Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Kent over de arbeidsomstandigheden in het regionale openbaar vervoer

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 1 juli 2024).

Vraag 1

Kunt u de Kamer informeren over de belangrijkste oorzaken van het hoge ziekteverzuim
onder OV-medewerkers in het streekvervoer?1

Antwoord 1

De oorzaken van het ziekteverzuim onder het ov-personeel zijn volgens de vervoerders
wisselend. Daarnaast is ook niet op alle plekken in Nederland sprake van hoog verzuim;
in sommige gevallen is het verzuim bijvoorbeeld al grotendeels gedaald tot het niveau
van voor corona. Daarnaast ligt het verzuim bij vervoersbedrijven in andere landen
ook hoger dan de landelijke gemiddelden.

Wel is het zo dat de personeelskrapte in het ov zorgt voor een hogere werkdruk onder
bestaand personeel. Dit is met name het geval in concessies waar niet of weinig is
afgeschaald in de dienstregeling. De ov-sector als geheel heeft te maken met vergrijzing
en zet daarom bij werving in op een jongere instroom. Hierdoor wordt het personeelsbestand
gemiddeld jonger en wordt de werkdruk verlaagd voor al het personeel. Dit kan mogelijk
ook bijdragen aan het verlagen van het ziekteverzuim.

Vraag 2

Welke afspraken heeft u binnen het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB) met vervoerders
gemaakt om problemen als het hoge ziekteverzuim, de structureel hoge werkdruk en de
personeelstekorten in de OV-sector terug te dringen?

Antwoord 2

In het NOVB wordt gesproken over sector-brede vraagstukken in de ov-sector. De personeelskrapte
is een onderwerp dat daarbij ook aandacht heeft. Zo worden bijvoorbeeld succesvolle
aanpakken gedeeld voor de werving van personeel. Ook wordt er van gedachten gewisseld
over de achterliggende oorzaken van de personeelskrapte.

In het NOVB worden geen afspraken gemaakt over arbeidsvoorwaarden. Dat gebeurt aan
de cao-tafel. Het personeelsbeleid is immers een verantwoordelijkheid van de vervoersbedrijven.
Zij zetten in op meer werving, werken aan het terugdringen van personeelsverzuim en
zetten in op nieuwe wervingstactieken, zoals het aantrekken van een jongere instroom,
«zij-instromers» en het inzetten van Engelssprekende chauffeurs uit andere EU-landen.

Vraag 3

Deelt u de mening dat een ziekteverzuim van dertig procent, zoals bij Arriva, volstrekt
onacceptabel is?2

Antwoord 3

In algemene zin dienen vervoerders, vanuit hun verantwoordelijkheid als werkgever,
zich maximaal in te zetten om een te hoog ziekteverzuim te voorkomen. In de regio
Twente, die in het NOS-artikel wordt genoemd, ligt het verzuim hoger dan bij de rest
van Arriva en hoger dan gemiddeld in het stad- en streekvervoer. Arriva geeft aan
dat er voor de regio Twente wordt gewerkt aan nieuwe afspraken met het personeel en
dat het verzuim momenteel daalt. Zo is er sinds 17 juni 2024 een nieuw dienstenrooster
met meer tijd voor de chauffeur. De provincie Overijssel is als concessieverlener
verantwoordelijk om toe te zien op de effecten van de genomen maatregelen.

Vraag 4

Bent u bereid om bij alle provincies op te vragen met welke ziekteverzuimpercentages
de OV-bedrijven in het regiovervoer te maken hebben?

Antwoord 4

De vervoersbedrijven zijn als werkgevers verantwoordelijk voor het personeelsbeleid.
De cijfers over ziekteverzuim zijn onderdeel van de bedrijfsvoering en hoeven niet
aan de concessieverlenende overheden gerapporteerd te worden. Om deze reden worden
hierover ook geen cijfers bijgehouden door de regionale overheden of door het Ministerie
van IenW.

Vraag 5

Kunt u als financier van het regionale OV bij alle provincies opvragen hoe groot de
personeelstekorten in het streekvervoer per concessie zijn?

Antwoord 5

De vervoersbedrijven zijn als werkgevers verantwoordelijk voor het personeelsbeleid.
Cijfers over vacatures, in- en uitstroom en personeelstekorten behoren tot de bedrijfsvoering
van deze vervoersbedrijven en worden vanwege concurrentiegevoeligheid niet gedeeld
met de regionale overheden of met het Ministerie van IenW. De concessieverlenende
overheden hebben afspraken met de vervoerders waarbij zij sturen op de prestaties
voor de reiziger en niet op de keuzes in de bedrijfsvoering.

Vraag 6

Zo ja, kunt u de Tweede Kamer hiervan een overzicht sturen?

Antwoord 6

Zoals aangegeven in antwoord op vraag 4 en 5 kan IenW de Tweede Kamer geen overzicht
sturen van de personele gegevens van de vervoersbedrijven in het stad- en streekvervoer
omdat IenW niet over die gegevens beschikt.

Vraag 7

Bent u bereid om voortaan, samen met provincies, structureel bij te houden hoe groot
de personeelstekorten bij OV-bedrijven in het regiovervoer zijn?

Antwoord 7

Er is in het ov-stelsel een verdeling gemaakt in de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen overheden en vervoersbedrijven. De overheden sturen via concessies op prestaties
en hebben geen rol in het personele beleid. Dat behoort tot de verantwoordelijkheid
van de vervoersbedrijven als werkgever. De vervoersbedrijven maken daarover afspraken
met werknemers aan de cao-tafel.

Dat neemt niet weg dat er op landelijk niveau in het NOVB ontwikkelingen en lessen
worden gedeeld over de werving van personeel en het aantrekkelijker maken van het
werken in het ov. Waar nodig en mogelijk ondersteunen de verschillende overheden de
vervoersbedrijven in de aanpak van het personeelstekort.

Vraag 8

Kunt u aangeven welk deel van de chauffeurs in het streekvervoer in dienst is van
een uitzendbureau?

Antwoord 8

IenW heeft geen inzicht in de personeelsbestanden van de verschillende vervoersbedrijven.
Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 5.

Vraag 9

Kunt u aangeven hoeveel chauffeurs in het streekvervoer na een dienstverband van een
jaar in vaste dienst worden genomen?

Antwoord 9

Vervoerders geven aan dat, conform de cao, personeel na een bepaalde periode de mogelijkheid
krijgt om vast in dienst te treden. Daarbij bestaat er altijd een groep die ervoor
kiest om flexibel inzetbaar te blijven.