Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kostić over het onderzoek naar de naleving van de gemaakte verbeterafspraken door het Dolfinarium

Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 28 juni
2024). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 1902.

Vraag 1

Kunt u de berichtgeving van EenVandaag bevestigen, waaruit blijkt dat het Dolfinarium
zich opnieuw niet aan de gemaakte afspraken houdt?1

Antwoord 1

In de uitzending van EenVandaag heb ik aangegeven dat ik zou onderzoeken of het Dolfinarium
de gemaakte afspraken naleeft. Het onderzoek wijst uit dat het Dolfinarium één van
de afspraken niet naleeft.

Vraag 2

Wat vindt u ervan dat het Dolfinarium een pakket van € 99,– aanbiedt waarmee bezoekers
twintig minuten bij de dolfijnen in het water kunnen, met ze op de foto gaan en de
dieren mogen aanraken?2

Antwoord 2

Er zijn afspraken gemaakt over hoe dit programma moet worden vormgegeven. Dit moet
ervoor zorgen dat de interacties met de dieren een duidelijke educatieve waarde hebben,
dierenwelzijn en veiligheid geborgd zijn en er een correct en natuurlijk beeld van
de dieren wordt neergezet. Het Dolfinarium moet bijvoorbeeld benadrukken dat dolfijnen
wilde dieren zijn en geen knuffeldieren.

Het Dolfinarium leeft één van de gemaakte afspraken niet na. De dolfijnen worden tijdens
het programma door de begeleider aangezet tot interacties met de deelnemers door het
geven van commando’s, waarmee ook een fotomoment wordt gefaciliteerd. Het vastleggen
van de interactie is echter enkel toegestaan als de dieren zelf op de deelnemers en
de interactie afkomen en niet in navolging van een opgevolgd commando. Dat het Dolfinarium
zich niet aan deze afspraak houdt vind ik kwalijk. Het programma moet worden aangepast
zodat dit volgens afspraak wordt vormgegeven. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO) is daarom voornemens om een last onder dwangsom op te leggen.

Desondanks heb ik er onvoldoende vertrouwen in dat publieksinteracties tussen bezoekers
en wilde dieren in dierentuinen in het algemeen mogelijk zijn, zonder een onnatuurlijk
beeld van de dieren neer te zetten. Daarom zal ik de mogelijkheid onderzoeken om publieksinteracties
met dierentuindieren te verbieden, zodat mijn ambtsopvolger hier een weloverwogen
besluit over kan nemen.

Vraag 3

Kunt u bevestigen dat de Visitatiecommissie Dierentuinen al in 2019 oordeelde dat
fotomomenten met dolfijnen een risico vormen voor bezoekers?

Antwoord 3

Dat klopt. Daarom zijn de fotomomenten verboden en zijn er afspraken gemaakt om de
veiligheid van bezoekers tijdens de overige publieksinteracties te borgen. Uit het
onderzoek van RVO is gebleken dat het Dolfinarium zich houdt aan dit deel van de afspraken.

Vraag 4

Kunt u bevestigen dat deze commissie ook oordeelde dat fotomomenten geen toegevoegde
(educatieve) waarde hebben en het kinderen juist een verkeerd, onnatuurlijk beeld
geeft van dieren?

Antwoord 4

Dat klopt. Daarom zijn de losse fotomomenten verboden en mogen enkel nog publieksinteracties
worden vastgelegd die onderdeel zijn van een uitgebreid educatief programma. Desondanks
maak ik mij zorgen over het beeld dat publieksinteracties binnen een educatief programma
over de dieren geeft. Daarom zal ik de mogelijkheid tot een verbod op publieksinteracties
in dierentuinen onderzoeken.

Vraag 5

Kunt u bevestigen dat er naar aanleiding van deze bevindingen met het Dolfinarium
is afgesproken deze fotomomenten af te schaffen?

Antwoord 5

Zie mijn antwoorden op de vragen 3 en 4.

Vraag 6

Wat vindt u ervan dat het Dolfinarium bijna drie jaar later nog steeds deze fotomomenten
aanbiedt en hiermee deze afspraken niet is nagekomen?

Antwoord 6

Uit de inspectie is gebleken dat de losse fotomomenten volgens afspraak zijn afgeschaft.
Het Dolfinarium mag interacties tussen bezoekers en de dieren wel vastleggen als deze
onderdeel uitmaken van het uitgebreide educatieve programma. Ik vind het echter kwalijk
dat de dieren, tegen de afspraak in, opdracht krijgen om voor deze foto te poseren
met deelnemers.

Vraag 7

Heeft het Dolfinarium al gereageerd op uw verzoek om opheldering over het niet nakomen
van deze afspraken? Zo ja, kunt u deze reactie delen met de Kamer?

Antwoord 7

Naar aanleiding van het voornemen tot het opleggen van een last onder dwangsom kan
het Dolfinarium een zienswijze geven. Het Dolfinarium zal daarom worden uitgenodigd
voor een gesprek. Daarna zal een definitief besluit over handhaving worden genomen.
Ik zal na dit gesprek en het besluit met betrekking tot handhaving een verslag van
het gesprek met de Kamer te delen.

Tijdens de inspectie gaf het Dolfinarium al aan dat wanneer er zaken werden gevonden
die niet in lijn zouden zijn met de afspraken, ze deze zouden aanpassen.

Vraag 8

Kunt u uw volgende uitspraak in de uitzending van EenVandaag toelichten: «Zorg dat
je de vergunning naleeft en als je dat niet doet, dan moet ik de vergunning intrekken.
Zo ver is het natuurlijk niet. Eerst dat gesprek.» Waarom is het «natuurlijk» nog
niet zo ver?

Antwoord 8

Ten algemene geldt dat een dierentuin erop wordt aangesproken wanneer deze zijn vergunning
overtreedt. Er wordt een gesprek gevoerd over de overtreding en er wordt herstel aangezegd,
bijvoorbeeld via een last onder dwangsom. De eerste focus ligt op herstel omdat het
belangrijk is dat de onvergunde situatie zo snel mogelijk stopt. De mogelijkheid tot
herstel is ook vastgelegd in artikel 4.13 van het Besluit houders van dieren. Hierin
staat dat een dierentuin een redelijke termijn moet krijgen, die ten hoogste 2 jaar
bedraagt, om de situatie te herstellen voordat een vergunning wordt ingetrokken of
gewijzigd en de dierentuin geheel of gedeeltelijk wordt gesloten. Daar is nu nog geen
sprake van.

Vraag 9

Heeft het betreffende gesprek al plaatsgevonden? Zo ja, wat is er uit dit gesprek
gekomen? Zo nee, wanneer gaat dit gesprek plaatsvinden?

Antwoord 9

Zie mijn antwoord op vraag 7.

Vraag 10

Bent u bereid zo spoedig mogelijk een verslag van dat gesprek met de Kamer te delen?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Zie mijn antwoord op vraag 7.

Vraag 11

Kunt u uiteenzetten wat het door u aangekondigde onderzoek naar deze fotomomenten
precies inhoudt? Wanneer gaat dit plaatsvinden? Bent u bereid om de resultaten van
het onderzoek zo spoedig mogelijk met de Kamer te delen?

Antwoord 11

Het onderzoek heeft plaatsgevonden op woensdag 1 mei jongstleden en bestond uit een
inspectie door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bij het Dolfinarium.
Tijdens de inspectie is gekeken naar de naleving van alle afspraken die met het Dolfinarium
zijn gemaakt, met speciale aandacht voor het educatieve programma waarbij deelnemers
in het water bij de dolfijnen kunnen. De NVWA heeft hiervan rapport opgemaakt, wat
door RVO als handhavende instantie op de dierentuinen wordt beoordeeld. Via de beantwoording
van deze vragen informeer ik u over de uitkomsten van dit onderzoek.

Vraag 12

Kunt u bevestigen dat het Dolfinarium ook in 2017 en in 2019 eerder gemaakte afspraken
over dierverblijven en shows niet is nagekomen?

Antwoord 12

Mijn ambtsvoorganger heeft in 2021 voor het eerst formele afspraken gemaakt met het
Dolfinarium. Deze zijn in 2022 als voorwaarden aan de dierentuinvergunning van het
Dolfinarium verbonden. Het is voor het eerst dat wordt geconstateerd dat één van de
gestelde voorwaarden, en daarmee dus één van de gemaakte afspraken, niet wordt nageleefd.

Vraag 13

Kunt u een update geven van de uitvoering van de met het Dolfinarium overig gemaakte
afspraken?

Antwoord 13

Zoals eerder aan het lid Wassenberg (PvdD) is toegezegd, informeer ik de Tweede Kamer
periodiek over de uitvoering van de afspraken met het Dolfinarium in de verzamelbrief
dierenwelzijn. De laatste update heb ik op 24 januari jongstleden met de Tweede Kamer
gedeeld (Kamerstuk 28 286, nr. 1324). De eerstvolgende brief zal in ieder geval voorafgaand aan het nog in te plannen
commissiedebat over dieren buiten de veehouderij aan de Kamer worden verstuurd.

Vraag 14

Wat vindt u ervan dat het Dolfinarium nog steeds het aanraken van andere wilde dieren,
zoals roggen en haaien aanbiedt? Deelt u de mening dat dit geen educatieve waarde
heeft?

Antwoord 14

Zoals ik in mijn antwoord op vraag 2 heb aangegeven maak ik mij zorgen over het onnatuurlijke
beeld dat publieksinteracties met dierentuindieren kunnen neerzetten en zal ik daarom
de mogelijkheid tot een verbod op publieksinteracties onderzoeken.

Vraag 15

Kunt u bevestigen dat het Dolfinarium nog steeds niet definitief heeft uitgesloten
dat ze dolfijnen en zeeleeuwen gaan verkopen aan een pretpark in China, ondanks dat
de Tweede Kamer3 en u als verantwoordelijke Minister4, fel tegen deze verkoop zijn?

Antwoord 15

Het is niet uitgesloten dat de dieren weggaan. Momenteel kunnen de dieren echter nog
niet vertrekken. Het Dolfinarium moet immers eerst aantonen dat de situatie in China
voldoet aan de dierenwelzijnseisen die we aan Nederlandse dierentuinen stellen. Ik
ben hier nog niet van overtuigd.

Vraag 16

Deelt u de mening dat het er hierdoor zeer sterk op lijkt dat het Dolfinarium niet
het welzijn van hun dieren op één heeft staan, maar het commerciële belang van hun
park? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 16

Het is mij niet bekend waarom het eventuele vertrek van de dieren vertraagd is. Wel
is duidelijk dat de dieren alleen kunnen vertrekken als hun welzijn geborgd is.

Vraag 17

Bent u bereid om, gezien het niet nakomen van de afspraken, de dierentuinvergunning
van het Dolfinarium alsnog in te trekken? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 17

Zoals ik in mijn antwoord op vraag 8 heb uitgelegd kan ik een dierentuinvergunning
niet zomaar intrekken.

Vraag 18

Bent u bereid om, gezien het niet nakomen van de afspraken, het dolfinarium een permanent
fok- en aankoopverbod van dolfijnen op te leggen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 18

Zoals ik in mijn antwoord op vraag 8 heb aangegeven is het belangrijk dat de maatregelen
die worden genomen gericht zijn op herstel. De situatie moet immers zo snel mogelijk
voldoen aan de gemaakte afspraken. Een verbod op het fokken en verwerven van nieuwe
dieren draagt hier niet aan bij. Bovendien is er geen wettelijke grondslag om een
fok- en aankoopverbod op te leggen wanneer een dierentuin haar vergunning overtreedt.
Daarom is RVO van plan om een last onder dwangsom op te leggen.

Vraag 19

Kunt u deze vragen één voor één en binnen de daarvoor gestelde termijn beantwoorden?

Antwoord 19

Vanwege de benodigde afstemming is het niet gelukt om de vragen binnen drie weken
te beantwoorden. Hier heb ik de Tweede Kamer over geïnformeerd via een uitstelbrief.