Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Peter de Groot en Michon- Derkzen over het gebruik van drones door state operators

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 5 juni 2024).

Vraag 1

Klopt het dat in 2021 in de gehele EU de nieuwe wetgeving van de European Union Aviation
Safety Agency (EASA) voor drones is ingevoerd? Klopt het voorts dat er in deze wetgeving
een uitzonderingspositie wordt aangehouden voor zogenaamde «state operators» – in
Nederland zijn dat de politie, brandweer en douane – waardoor zij conform deze EASA-regelgeving
als state operators buiten het zicht van de piloot (Beyond Visual Line of Sight (BVLOS))
mogen vliegen? Is deze EASA-regelgeving volledig van kracht in Nederland?

Antwoord 1

Per 31 december 2020 gelden in de Europese Unie geharmoniseerde regels voor het uitvoeren
van vluchten met onbemande luchtvaartuigen (drones), met uitzondering van bepaalde
activiteiten die worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de Staat (staatoperaties).
Elke lidstaat heeft de mogelijkheid om via een «opt-in» staatsoperaties onder de Europese
regels te brengen. Nederland heeft gekozen om per 1 juni 2022 alle staatsoperaties
onder de Europese regelgeving te laten vallen, met uitzondering van militaire, douane-,
politie-, brandbestrijdings-, en grenscontroleactiviteiten. Onder de nationale regelgeving
is het, door middel van het afgeven van ontheffingen, mogelijk om buiten het zicht
van de piloot (Beyond Visual Line of Sight ((BVLOS)) te vliegen.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de constatering dat ondanks het maatschappelijke belang van hun werkzaamheden,
politie en brandweer niet of nauwelijks BVLOS mogen vliegen? Waarom mogen zij dat
niet? Biedt de EASA-wetgeving hier geen ruimte voor?

Antwoord 2

Er zijn heel veel verschillende soorten BVLOS-operaties. Het risico van de vlucht
is doorslaggevend, ongeacht het gebruik van nationale of Europese regels. BVLOS-vluchten
kunnen plaats vinden als het risico van de vlucht acceptabel wordt geacht. Op dit
moment is dat onder andere als op kleine afstand (<30 meter) van gebouwen of objecten
wordt gevlogen of in gebieden waar geen ander bemand verkeer vliegt. De partijen die
staatsoperaties uitvoeren vragen gepland en ongepland om op wisselende locaties op
grotere afstanden BVLOS-vluchten uit te voeren. Bij deze vluchten is het risico echter
groot dat men in aanraking komt met ander bemand verkeer. Dit kan een negatieve impact
hebben op de luchtvaartveiligheid.

In gecontroleerde omstandigheden1 is het mogelijk om BVLOS-vluchten uit te voeren, zoals het aangehaalde voorbeeld
van de politie op Twente Airport (zie vraag 6). Hier zijn alle andere luchtruimgebruikers
elektronisch zichtbaar waardoor de BVLOS-vlucht van de politie het bemande luchtverkeer
kan ontwijken.

Vraag 3

Welke criteria handhaaft de Inspectie Leefomgeving en Transport om toestemming te
verlenen voor het BVLOS vliegen? Moeten state operators, zoals de politie, voor elke
BVLOS-operatie een aparte aanvraag doen?

Antwoord 3

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) hanteert in de basis voor alle vluchten
dezelfde veiligheidscriteria, ongeacht of deze worden uitgevoerd door een particulier
of in het kader van een staatsoperatie.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van het in Europees verband gebruikte afwegingskader
voor BVLOS-vluchten. Op basis van de door de aanvrager ingediende risicoanalyse, inclusief
mitigerende maatregelen, wordt een veiligheidsbeoordeling gemaakt. Bij deze beoordeling
houdt de ILT rekening met het algemeen belang en staat de (luchtvaart)veiligheid centraal.

De periode waarvoor een beschikking (of ontheffing) door ILT wordt afgegeven, is afhankelijk
van de voorwaarden waaronder de vlucht wordt uitgevoerd. Indien tijdstip, locatie
en vlieggebied niet wijzigingen kan een beschikking voor een langere periode worden
afgegeven (bijvoorbeeld 1 jaar). Bij elke wijziging van één van de voorwaarden is
een nieuwe afweging nodig.

Vraag 4

Kunt u aangeven hoe dit in andere landen in de Europese Unie is geregeld? Kunnen state
operators daar wel zonder beperkingen BVLOS vliegen?

Antwoord 4

Uit navraag bij de buurlanden blijkt dat zij vasthouden aan het gebruik van nationale
regels voor staatsoperaties. IenW kent geen voorbeelden waar in Europa BVLOS wordt
gevlogen zonder beperkingen. Elke aanvrager moet op basis van het risico van de vlucht
aantonen dat de kans op een incident in de lucht of op de grond wordt gemitigeerd.
Hier komen veiligheidsvoorwaarden uit. Voorbeelden hiervan zijn aangewezen luchtruim
of een afgesloten gebied, verplichte elektronische zichtbaarheid of het gebruik van
radars en slimme sensoren om het risico op een incident tussen bemand en onbemand
verkeer zo klein mogelijk te maken.

Vraag 5

Klopt het dat er commerciële partijen zijn die wel toestemming hebben om BVLOS te
vliegen en daarbij ook hun eigen vluchten mogen goedkeuren? Bent u het ermee eens
dat het vreemd is dat zij dit kunnen, maar Nederlandse state operators niet?

Antwoord 5

Ja, er zijn commerciële partijen die een vergunning hebben om BVLOS-vluchten uit te
voeren. De commerciële partijen hebben bij de goedkeuring van de vergunning dezelfde
(operationele) beperkingen als de staatsoperaties.

Vraag 6

Klopt het dat de politie rondom Twente Airport een oefening gaat doen met BVLOS vliegen?
Wordt deze proef breder in Nederland uitgevoerd?

Antwoord 6

Ja, dat klopt. Dit is een proefgebied waar zowel de politie als het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat (IenW) van willen leren. Zodra de uitkomsten van dit
onderzoek bekend zijn, zal een besluit worden genomen over vervolggebieden.

Vraag 7

In hoeverre is het mogelijk om het gebruik van drones (alsmede BVLOS vliegen met drones)
door state operators onder dezelfde regelgeving te laten vallen als het gebruik van
andere luchtvaartvoertuigen door de politie?

Antwoord 7

Met de politie, brandweer en douane is intensieve afstemming over het toepassen van
de Europese regels en de mogelijkheden en beperkingen die dit bieden kan. De eerste
conclusie is dat de diversiteit aan (heimelijke) operaties maatwerk vraagt waarvoor
nationale regelgeving meer bewegingsvrijheid biedt dan Europese regelgeving. Naar
verwachting kan in het derde kwartaal van 2024 een besluit worden genomen over de
toepasselijke regelgeving voor staatsoperaties in Nederland.

Het is de ambitie van IenW om de doorontwikkeling van drones de ruimte te geven. Hiervoor
heeft IenW een kader voor testen en experimenten opgesteld en werkt de strategie uit
om BVLOS vluchten stapsgewijs mogelijk te maken.