Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Westerveld over de vergoeding van medische hulpmiddelen die nodig zijn om onderwijs te kunnen volgen

Antwoord van Minister Dijkstra (Medische Zorg), mede namens de Minister voor Primair
en Voortgezet Onderwijs (ontvangen 27 mei 2024).

Vraag 1

Bent u het ermee eens dat, zeker als het gaat om leerlingen die nog geen startkwalificatie
hebben gehaald, noodzakelijke medische hulpmiddelen die nodig zijn voor het volgen
van onderwijs vergoed zouden moeten worden? Zo nee, wat zijn volgens u de uitzonderingen?

Antwoord 1

Zeker. Het is van belang dat alle kinderen onderwijs kunnen volgen, ook als daarvoor
iets extra’s nodig is. Er zijn mogelijkheden om bepaalde hulpmiddelen vergoed te krijgen
vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), denk dan bijvoorbeeld aan een
rolstoel. Daarnaast kan vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) ook aanspraak gemaakt
worden op bepaalde hulpmiddelen, zoals gehoortoestellen voor dove en slechthorende
kinderen en jongeren.

Ook verstrekt het UWV – in opdracht van het Ministerie van OCW – voorzieningen in
het regulier onderwijs, voor leerlingen die extra hulp of een hulpmiddel nodig hebben
bij het volgen van onderwijs ten gevolge van een ziekte of beperking. Dit gaat dan
bijvoorbeeld om een brailleleesregel, een aangepaste schoolstoel of een schrijf- of
gebarentolk. Ook kan het gaan om vervoer in het mbo, hbo of wo om op de opleidingslocatie
te komen.

De scholen voor speciaal onderwijs ontvangen van OCW daarnaast een hogere bekostiging
om de voorzieningen aan te schaffen voor leerlingen die dat behoeven.

Vraag 2

Bent u het er ook mee eens dat wanneer slechthorende of dove leerlingen die kunnen
meedraaien in het reguliere of het speciaal onderwijs met hulpmiddelen, deze kosten
niet bij de ouders of wettelijk vertegenwoordigers terecht moeten komen?

Antwoord 2

Hulpmiddelen die vergoed worden vanuit Zvw, zijn gericht op de functiebeperking van
het kind. Deze zijn niet specifiek gericht op het functioneren in het onderwijs, maar
voornamelijk op het goed kunnen functioneren in het dagelijks leven. Hier maakt onderwijs
natuurlijk deel van uit. Deze hulpmiddelen kunnen kosten met zich meebrengen, bijvoorbeeld
in de vorm van eigen betalingen.1 Dove en slechthorende leerlingen die in het regulier onderwijs staan ingeschreven
kunnen via het UWV wel altijd kosteloos een tolkvoorziening (en andere hulpmiddelen)
aanvragen.

Per aankomend schooljaar wordt het voor cluster 22 leerlingen met een auditieve beperking die voor een deel van de onderwijstijd onderwijs
volgen in het regulier onderwijs (symbiose) of stagelopen, ook mogelijk om via UWV
een tolkvoorziening aan te vragen.

Vraag 3

Kunt u uiteenzetten hoe medische hulpmiddelen worden vergoed binnen zowel het reguliere
als het speciaal onderwijs en wanneer is de school, samenwerkingsverband, gemeente,
zorgverzekering, zorgkantoor of andere partij verantwoordelijk? Zijn hier landelijke
richtlijnen voor? Zo ja, kunt u uiteenzetten wat de criteria zijn en wanneer bovenstaande
partijen verantwoordelijk zijn voor aanschaf en/of vergoeding van medische hulpmiddelen?

Antwoord 3

In de Zvw staat beschreven welke hulpmiddelen voor vergoeding uit het basispakket
in aanmerking kunnen komen. Het is in eerste instantie aan de zorgverzekeraar om te
beoordelen of iemand voor een (nieuw) hulpmiddel voor vergoeding uit het basispakket
in aanmerking komt. Dit heet ook wel of een hulpmiddel «onder de functiegerichte aanspraak
valt».3 De vergoeding van voorzieningen vanuit de Wmo kan verschillen per gemeente.4 Het gaat hierbij veelal om voorzieningen voor in de thuissituatie, zoals een rolstoel,
die ook in het onderwijs kunnen worden gebruikt.

In opdracht van het Ministerie van OCW verstrekt het UWV voorzieningen in het regulier
onderwijs, voor leerlingen die extra hulp of een hulpmiddel nodig hebben bij het volgen
van onderwijs ten gevolge van een ziekte of beperking. De scholen voor speciaal onderwijs
ontvangen van OCW daarnaast een hogere bekostiging om de voorzieningen aan te schaffen
voor leerlingen die dat behoeven.

Vraag 4

Deelt u de zorgen dat het ontbreken van duidelijkheid er nu ook toe leidt dat ouders
zelf kosten moeten betalen voor hulpmiddelen en dit kan leiden tot ongelijkheid en
uitval van leerlingen wanneer ouders dit niet kunnen betalen?

Antwoord 4

Die zorg deel ik. Het is van belang dat leerlingen tijdig een hulpmiddel/voorziening
tot beschikking hebben om onderwijs te kunnen volgen. En ook dat duidelijk is of en
hoe deze hulpmiddelen worden bekostigd. Hiervoor kan contact worden opgenomen met
de zorgverzekeraar, deze kan in het kader van de Zvw na gaan of de verzekerde, in
dit geval het kind of de jongere, redelijkerwijs is aangewezen op het hulpmiddel.

Voor medische hulpmiddelen geldt dat deze voor vergoeding in aanmerking kunnen komen
vanuit de Zvw of de Wmo. Op Regelhulp5 is er informatie te vinden over hoe de verschillende hulpmiddelen uit de verschillende
zorgwetten kunnen worden aangevraagd.

Vraag 5

Is bekend hoeveel ouders de medische hulpmiddelen voor hun kinderen betalen en gelden
voor ouders met een minimum of laag inkomen andere regels?

Antwoord 5

Als een kind een medisch hulpmiddel nodig heeft om onderwijs te volgen kan er aanspraak
gemaakt worden op een vergoeding. Bij de Zvw kan wel een eigen bijdrage in rekening
worden gebracht. Daarbij wordt er geen onderscheid gemaakt op basis van het inkomen
van ouders. Er is geen informatie bekend hoe vaak dit voorkomt.

De voorzieningen die het UWV verstrekt aan leerlingen in het regulier onderwijs zijn
wel altijd kosteloos beschikbaar. UWV registreert hoeveel voorzieningen er in het
onderwijsdomein worden verstrekt en hoeveel dat totaal kost. In 2023 heeft UWV voor
het onderwijs6 totaal 5.168 voorzieningen toekend à € 30 miljoen.7

Vraag 6

Waar kunnen ouders naartoe voor hulp en ondersteuning als ze geconfronteerd worden
met verschillende onderwijs- en zorgpartijen die naar elkaar wijzen als het gaat om
de specifieke vergoeding van (medische) hulpmiddelen?

Antwoord 6

Het is onwenselijk dat partijen naar elkaar wijzen en ouders zo geen (medische) hulpmiddelen
vergoed krijgen. Ouders kunnen met vragen terecht bij het Juiste Loket.8 Deze vragen kunnen gaan over zorg en ondersteuning vanuit de Jeugdwet, de ondersteuning
Wmo, de Wlz en de Zvw.

Vraag 7

Bent u het ermee eens dat alle bureaucratie en overleggen rondom aanvragen voor (medische)
hulpmiddelen niet alleen onnodige stress en gedoe opleveren, maar het ook zonde is
van alle extra kosten die hierdoor worden gemaakt? En dat vertraging bovendien schadelijk
kan zijn voor de ontwikkeling van een kind?

Antwoord 7

Sommige regels zijn nodig, maar ik onderschrijf dat onnodige administratieve lasten
onwenselijk zijn.

Vraag 8

Wat is concreet gedaan met oproepen van de Kamer om hulpmiddelen direct toe te kennen
en achteraf de administratie daaromheen te regelen? en welke concrete stappen zijn
er afgelopen jaren genomen om de aanvraagprocedure voor hulpmiddelen voor leerlingen
te versimpelen en de aanvraagtermijn te verkorten?

Antwoord 8

De Minister van VWS heeft onderzoek laten doen naar de mogelijkheden om hulpmiddelenreglementen
te uniformeren. Inmiddels zijn naar aanleiding hiervan afspraken gemaakt tussen de
zorgverzekeraars over het uniformeren op taal en vorm per 2025.

Vraag 9

Kunt u proberen deze vragen voor het commissiedebat over passend onderwijs op 29 mei
2024 te beantwoorden?

Antwoord 9

Ja.